Stanisław Jan Gumowski ps. „Morski” (ur. 24 listopada 1898 w Sierpcu, zm. 11 stycznia 1960 w Kielcach) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, uczestnik I wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej i II wojny światowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Franciszka i Antoniny z domu Peto. Uczęszczał do gimnazjum w Płocku. 5 września 1915 wstąpił do Legionów Polskich, tworzonych przy armii austro-węgierskiej. Do 17 lipca 1916 służył w 1 pułku artylerii, a następnie do 18 lipca 1917 w 1 pp. komp. ckm. Od 19 lipca 1917 był internowany w Szczypiornie. Od 15 stycznia 1918 do października tego roku należał do Polskiej Organizacji Wojskowej w Płocku.

Po utworzeniu Wojska Polskiego, w listopadzie 1918 wstąpił w jego szeregi. Od 9 listopada do 13 grudnia 1918 uczestniczył w kursie w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Był trzykrotnie ranny: 10 kwietnia 1919 pod Torczynem oraz 10 czerwca tego roku pod Radziwiłłowem, a także 23 lipca 1920 pod Izabelinem.

Po zakończeniu wojny, od 2 marca 1925 służył w KOP. W 1930 został absolwentem kursu dowódców baonów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. 28 stycznia 1931 przeniesiono go do 73 Pułku Piechoty w Katowicach, gdzie pełnił funkcję dowódcy baonu. W 1938 powierzono mu dowództwo 7 Pułk Piechoty stacjonującego w Chełmie.

W czasie kampanii wrześniowej walczył m.in. pod Zamościem. W czasie próby odbicia miasta z rąk niemieckich 20 września 1939 został ciężko ranny i dostał się do niewoli niemieckiej. Tam też był leczony w szpitalu, skąd po rekonwalescencji uciekł.

Wcześniej w Rejowcu kierował z dobrym skutkiem tzw. policyjną zaporą, mającą za zadanie dbać o ład i porządek oraz odsyłać zagubionych żołnierzy do formowanych jednostek wojskowych.

Od jesieni 1939 przebywał w Radomiu, gdzie rozpoczął działalność konspiracyjną w szeregach Związku Walki Zbrojnej ps. „Morski”. Od marca 1940 był tam organizatorem i Inspektorem Rejonowym ZWZ. W styczniu 1941 został aresztowany przez Niemców i osadzono go w Murnau – niemieckim obozie jenieckim dla oficerów w Bawarii. 29 kwietnia 1945 uwolniły go wojska alianckie. Początkowo przedostał się do Włoch i zasilił szeregi 2 Korpusu Polskiego, wraz z którym po zakończeniu wojny został przetransportowany do Wielkiej Brytanii. Następnie mieszkał kilka lat w Kanadzie, jednak w 1957 zadecydował o powrocie do Polski.

Zmarł 11 stycznia 1960 w Kielcach i tam tez został pochowany na Starym Cmentarzu.

Był żonaty i miał córkę Małgorzatę (ur. 25 kwietnia 1923).

Awanse podporucznik – 14 marca 1919 porucznik – 1 czerwca 1919 kapitan – 1 lipca 1923 major – 1 stycznia 1931 podpułkownik – 19 marca 1938

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1137 – 28 lutego 1921 Krzyż Niepodległości – 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych dwukrotnie Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym Kategoria:Ludzie urodzeni w Sierpcu Kategoria:Ludzie związani z Kielcami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1960 Kategoria:Żołnierze 1 Pułku Piechoty Legionów