mały|Przykład działalności informacyjnej w prasie Działalność informacyjna – zespół procesów i czynności związanych z generowaniem, gromadzeniem, zbieraniem, przetwarzaniem, organizowaniem, przechowywaniem, wyszukiwaniem i udostępnianiem informacji. Odgrywa ona istotną rolę w efektywnym zarządzaniu wiedzą oraz wspiera podejmowanie decyzji zarówno w ramach organizacji, jak i w różnych aspektach życia społecznego, takich jak edukacja, administracja czy rozwój osobistyMonika Cołbecka, „Funkcja, działalność i usługi informacyjne – terminy z zakresu bibliologii i informatologii na polu archiwistyki”, Studia Bibliologiczne i Prasoznawcze, nr 12/2021, Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, [online], dostęp: , [dostęp: 16 stycznia 2025].Kulicki, P. (2011). Elementy informacji naukowej. Katedra Podstaw Informatyki KUL, Lublin, s. 211–214. Dostępne na: https://www.researchgate.net/publication/259148646_Elementy_informacji_naukowej [dostęp: 16 stycznia 2025].Liedel, K., Piasecka, P., Aleksandrowicz, T. R. (2012). *Analiza informacji: teoria i praktyka*. Warszawa: Difin, s. 39–42.. Działalność informacyjna jest nieodłącznym elementem istnienia m.in. bibliotek (już od ich powstania)W. Pindlowa, K. Materska, Informacja naukowa, [w:] Encyklopedia książki. Tom 1. Eseje, A-J, red. A. Żbikowska-Migoń, M. Skalska-Zlat, Wrocław 2017, s. 713..
Kluczowe procesy działalności informacyjnej:
przechowywanie informacji – proces statyczny, podczas którego dane są przechowywane w sposób nienaruszalny, z wykorzystaniem nośników fizycznych lub cyfrowych, takich jak archiwa czy bazy danych przetwarzanie informacji – przekształcanie danych w nowy zbiór informacji z użyciem algorytmów. Może obejmować porządkowanie, klasyfikowanie oraz upraszczanie informacji w celu ich lepszego wykorzystania przesyłanie informacji – proces przekazywania danych od nadawcy do odbiorcy. Zazwyczaj wymaga kodowania danych przed wysyłką oraz ich dekodowania po odbiorzeLiedel, K., Piasecka, P., Aleksandrowicz, T. R. (2012). *Analiza informacji: teoria i praktyka*. Warszawa: Difin, s. 38–39..
Procesy i funkcje informacyjne W ramach działalności informacyjnej kluczową rolę odgrywają procesy informacyjne. W literaturze proces informacyjny często dzieli się na różne etapy, które pozwalają na pełne zarządzanie informacją od jej powstania do wykorzystania. Obejmuje on następujące fazy:
generowanie informacji – tworzenie nowych danych lub wiedzy.
gromadzenie informacji – zbieranie danych z różnych źródeł w celu ich dalszego przetwarzania.
przechowywanie informacji – utrzymanie danych w nienaruszonym stanie za pomocą nośników fizycznych lub cyfrowych.
transmisja informacji – przekazywanie danych między systemami lub użytkownikami, często z wykorzystaniem technologii.
transformacja informacji – przekształcanie danych w nową formę, aby ułatwić ich analizę lub interpretację.
udostępnianie informacji – zapewnienie dostępu do danych dla użytkowników końcowych.
interpretacja informacji – analiza i rozumienie danych w kontekście ich zastosowania.
wykorzystanie informacji – praktyczne użycie danych w celu podjęcia decyzji lub wykonania działańJ. Oleński, *Ekonomia informacji*, Warszawa 2001, s. 279..
Modele procesu informacyjnego Modele procesu informacyjnego to abstrakcyjne schematy opisujące, jak informacje są generowane, przesyłane, przechowywane, przetwarzane i wykorzystywane. Pozwalają one zrozumieć i optymalizować przepływ danych, co jest kluczowe dla efektywnego zarządzania informacją w ramach działalności informacyjnej. Przykładem jednego z najważniejszych modeli jest kanał informacyjny – opisuje proces przesyłania danych między nadawcą a odbiorcą. W jego skład wchodzą:
nadawca – osoba lub system generujący dane. kodowanie – przekształcanie informacji w formę możliwą do przesłania przez kanał komunikacyjny. kanał łączności – medium, przez które dane są przesyłane. rozkodowanie – przekształcenie danych na formę zrozumiałą dla odbiorcy. odbiorca – osoba lub system, który otrzymuje dane. zakłócenia – czynniki zewnętrzne, które mogą wpłynąć na jakość przesyłanej informacji.
Model funkcji informacyjnych w zarządzaniu Model ten przedstawia, jak informacje są wykorzystywane w procesach decyzyjnych. Składają się na niego:
Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji (np. raporty wewnętrzne firmy, dane rynkowe lub analizy konkurencji). Analizy danych w kontekście podejmowania decyzji (przekształcanie danych w użyteczną wiedzę wspierającą wybór strategii). Wpływ decyzji na środowisko zewnętrzne oraz wewnętrzne organizacji (zmiany w relacjach z otoczeniem firmy i w działaniach wewnętrznych). Korekty działań na podstawie wyników analizy (dostosowanie strategii do aktualnych wyników i warunków)A. Stabryła, *Kierunki badań nad rozwojem systemów informacji menedżerskiej*, [w:] R. Borowiecki, J. Czekaj (red. nauk.), *Zarządzanie zasobami informacyjnymi...*, Warszawa, s. 26–27..
Ograniczenia procesu informacyjnego W procesie informacyjnym pojawiają się różne ograniczenia, które mogą negatywnie wpływać na generowanie, przesyłanie i wykorzystywanie informacji. W literaturze wyróżnia się dwa główne typy ograniczeń:
Klatka dostępności źródeł informacji (związana z trudnościami w dostępie do źródeł danych) która obejmuje: Bariery techniczne – np. brak odpowiednich narzędzi IT. Bariery organizacyjne – wewnętrzne struktury lub procedury ograniczające dostęp do informacji. Bariery ekonomiczne – wysoki koszt pozyskiwania danych. Bariery psychologiczne – niechęć lub brak zaufania do dostępnych informacji. Bariery metainformacyjne – niska jakość danych lub niewłaściwa ich organizacja.
2. Klatka wiedzy i językowa – ograniczenia wynikające z różnic językowych lub standardów reprezentacji danych. Przykładem mogą być różnice w opisie danych w systemach księgowych lub informatycznychJ. Oleński, „Ekonomika informacji. Metody”, Wydawnictwo PWE, Warszawa 2003, s. 56 i nast..
Dezinformacja w internecie i fake news w kontekście działalności informacyjnej Dezinformacja w internecie i rozpowszechnianie fake newsów stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań współczesnej działalności informacyjnej. Fake news to fałszywe lub celowo wprowadzające w błąd informacje, które są przedstawiane jako prawdziwe i szeroko rozpowszechniane w mediach społecznościowych oraz innych platformach internetowych. Ich celem jest manipulacja opinią publiczną, wpływanie na decyzje społeczne i polityczne, a także propagowanie szkodliwych ideologiiEunika Baron-Polańczyk, *Boty, trolle i fake news – uważaj, kto cię uczy!*, Edukacja – Technika – Informatyka, nr 2/2019, s. 218–226, dostęp online: https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=801167..
Rola botów i trolli W rozpowszechnianiu dezinformacji kluczową rolę odgrywają zautomatyzowane programy, zwane botami, oraz internetowi trolle. Boty mogą generować masowe ilości treści w mediach społecznościowych, takich jak Twitter czy Facebook, imitując ludzkie zachowanie i wspierając szerzenie fałszywych narracji. Trolle natomiast celowo prowokują użytkowników do emocjonalnych reakcji, często wykorzystując fałszywe informacje jako narzędzie manipulacjiSoroush Vosoughi, Deb Roy, Sinan Aral, *The Spread of True and False News Online*, Science, Vol. 359, Issue 6380, 2018, s. 1146–1151..
Fałszywe informacje – skala problemu Badania przeprowadzone przez Massachusetts Institute of Technology (MIT) wykazały, że fałszywe informacje rozprzestrzeniają się w internecie szybciej niż wiadomości prawdziwe. Fałszywe treści mają aż o 70% większe prawdopodobieństwo bycia udostępnionymi i osiągają szeroką publikę sześć razy szybciej niż prawdziwe wiadomości. W kampaniach politycznych, takich jak wybory prezydenckie w USA w 2016 roku, boty i zautomatyzowane konta odegrały istotną rolę w kształtowaniu opinii publicznejSilva, S. (2018). *Trump’s Twitter debate lead was ‘Swelled by Bots’*, BBC News, dostęp online: https://www.bbc.com/news/technology-37684418..
Wyzwania technologiczne Jednym z największych wyzwań jest identyfikacja i eliminacja botów oraz fałszywych kont. Zaawansowane algorytmy i uczenie maszynowe są coraz częściej wykorzystywane do wykrywania złośliwych działań w sieci. Jednak granica między zachowaniem człowieka a zautomatyzowanych programów staje się coraz bardziej rozmyta, co utrudnia skuteczną interwencjęVarol, O., Ferrara, E., Davis, C.A., Menczer, F., Flammini, A. (2018). *Online Human-Bot Interactions: Detection, Estimation, and Characterization*, Arxiv preprint, dostęp online: https://arxiv.org/pdf/1703.03107.pdf..
Świadomość społeczna Rozwiązanie problemu dezinformacji wymaga nie tylko technologicznych narzędzi, ale również edukacji społeczeństwa. Promowanie krytycznego myślenia oraz umiejętności rozpoznawania rzetelnych źródeł informacji jest kluczowe w walce z manipulacją informacyjnąDizikes, P. (2018). *Study: On Twitter, False News Travels Faster than True Stories*, MIT News, dostęp online: http://news.mit.edu/2018/study-twitter-false-news-travels-faster-true-stories-0308..
Przypisy
Bibliografia S. Forlicz, Informacja w biznesie, Wydawnictwo PWE, Warszawa 2008. Liedel, K., Piasecka, P., Aleksandrowicz, T. R. (2012). Analiza informacji: teoria i praktyka. Warszawa: Difin. ISBN 978-83-7641-946-6. Józef Oleński, 2001. Ekonomika informacji. Podstawy. PWE Warszawa.
Kategoria:Informacja