Wybory parlamentarne w Niemczech w 2025 roku – wybory parlamentarne do Bundestagu zarządzone przez prezydenta Franka-Waltera Steinmeiera na 23 lutego 2025. Pierwotnie wybory miały odbyć się jesienią 2025 roku, jednak termin ten został przyspieszony w wyniku odrzucenia przez Bundestag wotum zaufania wobec rządu Olafa Scholza w dniu 16 grudnia 2024.
Tło Wobec zbliżającego się końca 20. kadencji Bundestagu, zgodnie z niemiecką ustawą zasadniczą, na jesień 2025 planowane były wybory parlamentarne. Powinny się one odbyć najwcześniej 31 sierpnia, a najpóźniej 26 października 2025 roku. Latem 2024 roku rząd tworzony przez tzw. koalicję sygnalizacji świetlnej, czyli partie SPD, FDP i Zielonych, zarekomendował datę 28 września 2025.
Jesienią 2024 doszło do ostrego konfliktu dotyczącym budżetu na 2025 rok pomiędzy kanclerzem Olafem Scholzem a reprezentującym wchodzącą w skład koalicji partię FDP ministrem finansów Christianem Lindnerem. Osią sporu było podejście do polityki fiskalnej państwa. Podczas gdy SPD i Zieloni opowiadali się za wzrostem zadłużenia państwa, rozbudowanym systemem opieki socjalnej oraz kontynuowaniem kursu w sprawie osiągnięcia neutralności klimatycznej, tak FDP żądało utrzymania tzw. hamulca zadłużenia (czyli limitu zadłużenia 0,35% PKB), redukcji świadczeń dla uchodźców, reformy emerytalnej oraz rezygnacji z części celów klimatycznych.
Wobec impasu w rozmowach, 6 listopada Scholz postanowił zdymisjonować Lindnera, co poskutkowało opuszczeniem koalicji przez FDP i powstaniem rządu mniejszościowego SPD–Zieloni. Jednocześnie kanclerz zapowiedział złożenie wniosku o wotum zaufania dla rządu oraz przyspieszone wybory na wiosnę 2025 roku. Zgodnie z niemiecką konstytucją, postawienie wniosku o wotum zaufania dla rządu jest konieczne, aby prezydent federalny mógł rozwiązać parlament i w ciągu 21 dni wyznaczyć nową datę wyborówWyjątkiem jest sytuacja, w której parlament wybrałby nowego kanclerza w wyniku konstruktywnego wotum nieufności, jednak taka sytuacja w historii RFN miała miejsce tylko raz, w 1982 roku., które to musiałyby odbyć się w ciągu 60 dni od daty rozwiązania parlamentu. 16 grudnia w Bundestagu odbyło się głosowanie – za udzieleniem rządowi Scholza wotum zaufania opowiedziało się 207 posłów, 394 było przeciwnych, natomiast 116 wstrzymało się od głosu. 27 grudnia prezydent Niemiec, Frank-Walter Steinmeier, rozwiązał parlament i zarządził datę przedterminowych wyborów na 23 lutego 2025. Zgodnie z konstytucją, do czasu ukonstytuowania się nowej kadencji Bundestagu, dotychczasowy parlament kontynuuje pracę.
Nowa ordynacja wyborcza
Po raz pierwszy zostanie zastosowana ordynacja wyborcza przyjęta w 2023 roku. Liczba członków Bundestagu została ustalona na 630, bez mandatów kompensacyjnych i wyrównawczych. 299 deputowanych do Bundestagu zostanie wybranych w jednomandatowych okręgach wyborczych (w których konieczne jest uzyskanie większości względnej), a pozostałe 331 zostanie rozdzielone na szczeblu krajowym według systemu proporcjonalnego (klucza partyjnego). Każdy wyborca ma do oddania dwa głosy: głos pierwszy na jednego z kandydatów w jednomandatowym okręgu wyborczym oraz głos drugi na jedną z list wyborczych zgłaszanych w danym landzie. Kandydaci, którzy zwyciężą w jednomandatowych okręgach wyborczych, nie mają już gwarancji zdobycia mandatu – są one przyznawane wyłącznie w przypadku, gdy mają odpowiednie pokrycie w liczbie drugich głosów. Z tej zasady wyłączeni są kandydaci startujący jako niezależni. Partie polityczne, aby wziąć udział w rozdziale mandatów muszą przekroczyć próg co najmniej 5% drugich głosów na poziomie federalnym (z wyjątkiem partii mniejszości narodowych) lub zwyciężyć w minimum trzech okręgach jednomandatowych.
Do 2023 roku nadmiarowe mandaty pojawiały się, gdy partia zdobyła więcej bezpośrednich mandatów w pierwszych głosach, niż była uprawniona do otrzymania miejsc z liczby drugich głosów. Następnie pozwalano im zachować te mandaty, a pozostałe partie otrzymały w zamian mandaty kompensacyjne. Skutkowało to tym, że liczba wybieranych do Bundestagu posłów była zmienna (po zjednoczeniu Niemiec najmniej posłów wybrano w 2002 roku – 603, a najwięcej w 2021 roku – 736). Dodatkowym argumentem za przeprowadzeniem zmian była chęć redukcji stale rosnącej liczby parlamentarzystów.
Kampania wyborcza thumb|500px|Sondaże przedwyborcze
Jeszcze zanim doszło do rozpadu koalicji rządzącej sondaże wskazywały na wyraźną przewagę chadecji (CDU/CSU) nad partiami tworzącymi koalicję sygnalizacji świetlnej (SPD, Zieloni i FDP). Stały wzrost poparcia notowała także prawicowa AfD, na które składało się przede wszystkim niezadowolenie coraz większej grupy Niemców z polityki migracyjnej i azylowej rządu. Wpływ na to miały kolejne incydenty terrorystyczne, jakie miały miejsce na terenie Niemiec w miesiącach przed wyborami, jak atak nożownika w Mannheimie, , zamach na jarmarku bożonarodzeniowym w Magdeburgu, czy akt terrorystyczny w Monachium.
17 września 2024 blok partii CDU/CSU wybrał swoim kandydatem na kanclerza przewodniczącego CDU, Friedricha Merza. W porównaniu do polityki poprzedniej kanclerz z ramienia tej partii, Angeli Merkel (2005–2021), chadecja wyraźnie zmieniła kurs wobec jej liberalnej polityki migracyjnej, co spotkało się z jej ostrą krytyką. Wielu ekspertów uznaje zwrot tej partii w sprawie polityki imigracyjnej za chęć odebrania części wyborców partii AfD.
Ważnym elementem kampanii stały się kwestie gospodarcze, na czele z tzw. hamulcem zadłużenia, zabraniającym zaciągania przez rząd federalny kredytów powyżej progu 0,35% PKB i całkowicie zakazującym krajom związkowym zaciągania długów, a także polityką socjalną rządu. Podczas gdy CDU, CSU, FDP i AfD opowiadają się za utrzymaniem, bądź nawet zmniejszeniem progu hamulca oraz likwidacją części świadczeń, to SPD, Zieloni i BSW postulują poluzowanie tego instrumentu i wyłączenie z niego zobowiązań zaciąganych na inwestycje.
25 stycznia 2025 Elon Musk przemówił na wiecu AfD, popierając dotychczasową politykę tej partii, co wzbudziło niezadowolenie wśród polityków pozostałych ugrupowań i wzmogło obawy przed potencjalnym wpływem miliardera na przebieg wyborów za pośrednictwem platformy X.
Na początku lutego 2025 protesty (nawet 700 tysięcy osób w całych Niemczech), głównie środowisk lewicowych i antyfaszystowskich, wywołało głosowanie nad zaostrzeniem polityki migracyjnej. Wniosek złożony przez CDU, oprócz FDP, poparli także posłowie AfD, co było pierwszą ustawą w historii przegłosowaną dzięki głosom tej, dotychczas izolowanej, prawicowej partii. Protesty nie miały jednak większego odbicia w sondażach poparcia dla bloku CDU/CSU.
Partie i kandydaci + Partie, które zarejestrowały listy do Bundestagu we wszystkich landachKomitet wyborczySkrótLiderzyWynik wpoprzednichwyborach (%)Liczba posłówpod koniecpoprzedniej kadencjiKandydaciw okręgachjednomandatowychSocjaldemokratyczna Partia NiemiecSPDOlaf Scholz25,7207299Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, Unia Chrześcijańsko-SpołecznaCDU/CSUFriedrich Merz24,2196299Sojusz 90/ZieloniGrüneRobert Habeck, Annalena Baerbock14,7117297Wolna Partia DemokratycznaFDPChristian Lindner11,490299Alternatywa dla NiemiecAfDAlice Weidel10,477295LewicaDie LinkeHeidi Reichinnek, Jan van Aken4,928297Sojusz Sahry WagenknechtBSWSahra Wagenknecht–1035BD–183Wolni WyborcyFWHubert Aiwanger2,40268VoltAnna Laura Tiessen, Eric Bischof0,40175Marksistowsko-Leninowska Partia NiemiecMLPDGabi Fechtner0,1>073
Wyniki wyborów Komitet wyborczy Głosy drugie Mandaty Liczba % Liczba % Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna/Unia Chrześcijańsko-Społeczna 28,52 208 33,02 Alternatywa dla Niemiec 20,80 152 24,13 Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 16,41 120 19,05 Sojusz 90/Zieloni 11,61 85 13,49 Lewica 8,77 64 10,16 Związek Wyborców Południowego SzlezwikuPartia mniejszości narodowej. 0,15 1 0,16 Sojusz Sahry Wagenknecht 4,97 – – – – Wolna Partia Demokratyczna 4,33 – – Wolni Wyborcy 1,55 – – – Pozostali 2,88 – – – – Ogółem 100,00 – 630 – 100,00 Głosy nieważne 285 228 0,57 Frekwencja 82,54
Uwagi
Przypisy
Kategoria:2025 w Niemczech 2025 Niemcy