Leo Calvin Rosten, ps. „Leonard Q. Ross” (ur. 11 kwietnia 1908 w Łodzi, zm. 19 lutego 1997 w Nowym Jorku) – amerykański powieściopisarz, humorysta, dziennikarz, scenarzysta, politolog, socjolog pochodzenia polsko-żydowskiego, popularyzator jidysz. Twórca postaci .
Życiorys Urodził się w rodzinie żydowskiej, mówiącej w języku jidysz. W wieku 3 lat wraz z rodziną wyemigrował do Chicago, gdzie jego rodzice otworzyli sklep. Wychowywał się w dzielnicy robotniczej w środowisku amerykańskich Żydów. Ukończył studia licencjackie oraz obronił doktorat na University of Chicago, następnie kontynuował naukę w London School of Economics. W latach 1929–1933 uczył języka angielskiego w szkole wieczorowej. Podczas II wojny światowej pracował jako zastępca dyrektora w Biurze Informacji Wojennej oraz jako asystent , po II wojnie światowej zaś był zaangażowany w tworzenie działu nauk społecznych w RAND Corporation.
W latach 1949–1971 współpracował z nowojorską redakcją magazynu „Look”. Wykładał nauki polityczne na uniwersytetach: Columbia, Yale i w New School of Social Research w Nowym Jorku.
Był autorem scenariuszy do filmów takich jak m.in.: Poprzez noc (1941), The Conspirators (1944), |W matni (1946) i Double Dynamite (1951). Ekranizacja jego książki Captain Newman, M.D. pt. Kapitan Newman (1963) była wielokrotnie nominowana do nagród filmowych, w tym trzykrotnie do Oscara w kategoriach: najlepszy aktor drugoplanowy (Bobby Darin), najlepszy scenariusz adaptowany (Richard L. Breen, Phoebe Ephron, Henry Ephron), najlepszy montaż dźwięku (Waldon O. Watson), czterokrotnie do Złotych Globów w kategoriach: najlepszy film dramatyczny, najlepszy aktor pierwszoplanowy w filmie dramatycznym (Gregory Peck), najlepszy aktor drugoplanowy (Bobby Darin), najlepszy film promujący międzynarodowe porozumienie i jednokrotnie do w kategorii najlepszy scenariusz dramatyczny (Richard L. Breen, Phoebe Ephron, Henry Ephron).
Życie prywatne Syn Samuela Rostena i Idy z domu Freundlich. Mąż Priscilli Ann Mead (zm. 1959) – siostry antropolog Margaret Mead. Para miała dwie córki i syna. Jego drugą żoną była Gertrude Zimmerman. Jego wnuczką jest pisarka Carrie Rosten.
Był przyjacielem ekonomistów, Miltona i Rose Friedmanów.
Zmarł w swoim domu na Manhattanie.
Publicystyka Publicystyka Rostena obejmowała liczne artykuły dla Look, dotyczące kwestii politycznych i społecznych. Miała ona za jego życia wielu czytelników wśród amerykańskich polityków, literatów i artystów, od których otrzymywał listy, do ich autorów należeli m.in.: Allan Bloom, Ray Bradbury, William F. Buckley Jr., , John Kenneth Galbraith, Cary Grant, J. Edgar Hoover, Henry Kissinger, Groucho Marx, , Richard Nixon, Gregory Peck, Arthur Schlesinger Jr. i Thornton Wilder.
Jego twórczość obejmowała wiele gatunków, w tym m.in. powieści, leksykony, scenariusze, powieści, dramaty, biografie i eseje. Popularność przyniosły mu także m.in. humorystyczne leksykony The Joys of Yiddish (1968) i The Joys of Yinglish (1989). Redagował również A Guide to the Religions of America (1955), Religions in America (1963) i A Guide to the Religions of America: Ferment and Faith in an Age of Crisis (1975).
Do jego publikacji należą m.in.:
Cykl o Hymanie Kaplanie Podczas Wielkiego Kryzysu, Rosten miał problem ze znalezieniem pracy związanej z jego wykształceniem, w związku z tym zajął się nauczaniem imigrantów języka angielskiego w szkole wieczorowej. Zainspirowało go to napisania jego najpopularniejszej książki jego autorstwa (1937), opublikowanej pod pseudonimem Leonard Q. Ross. Ta humorystyczna powieść oraz jej kontynuacje opowiadały o przygodach Hymana Kaplana – Żyda, który wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie próbował przystosować się do nowej rzeczywistości. Jego postać była wzorowana na jednym z uczniów Rostena ze szkoły wieczorowej. Do publikacji z cyklu o Hymanie Kaplanie należą: Opowiadania (The New Yorker, 1936–1939; jako Leonard Q. Ross) (Harcourt, Brace, 1937; jako Leonard Q. Ross) The Return of H*Y*M*A*N K*A*P*L*A*N (Harper, 1959) O K*A*P*L*A*N! My K*A*P*L*A*N! (New York: Harper & Row, 1976, ISBN 978-0-06-013676-5)
Wpływ na kulturę W 1968 opublikował – leksykon jidyszyzmów, które wdarły się do języka angielskiego, w tym m.in. do idiomów, epitetów i żartów. Według językoznawcy, , Rosten, dzięki ukazywaniu Żydów, żydowskiego poczucia humoru oraz używaniu jidysz w swoich publikacjach, przyczyniał się do odczuwania dumy przez amerykańskich Żydów ze swojego pochodzenia oraz do wprowadzenia do języka potocznego wielu jidyszyzmów, takich jak m.in. chutzpah (pol. ), mensch, nosh i shlep.
Nagrody 1954: Nagroda specjalna za artykuł „Is Fear Destroying Freedom?”
Przypisy
Kategoria:Jidyszyści Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Zmarli w 1997 Kategoria:Amerykańscy dziennikarze prasowi Kategoria:Amerykańscy dziennikarze polityczni Kategoria:Amerykańscy prozaicy XX wieku Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Amerykanie pochodzenia polskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Amerykańscy politolodzy Kategoria:Absolwenci University of Chicago Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Columbia Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Yale Kategoria:Amerykańscy socjolodzy Kategoria:Absolwenci London School of Economics Kategoria:Żydzi związani z Łodzią Kategoria:Nauczyciele akademiccy The New School