Asida sabulosa – gatunek chrząszcza z rodziny czarnuchowatych i podrodziny Pimeliinae.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1775 roku przez Johanna Kaspara Füssliego pod nazwą Tenebrio sabulosa. Wyróżnia się w jego obrębie pięć podgatunków: Asida sabulosa acuticollis Allard, 1880 Asida sabulosa banatica Frivaldsky, 1865 Asida sabulosa ganglbaueri C. Muller, 1917 Asida sabulosa reticulata Solier, 1836 Asida sabulosa sabulosa (Fuesslin, 1775)
Morfologia Chrząszcz o ciele owalnym w zarysie, stosunkowo szerokim i płaskawym, długości od 11 do 15 mm. U samca zarys ciała jest węższy, z bardziej równoległymi niż u samicy bokami. Ubarwienie oskórka jest matowe, brunatne do szaroczarnego. Na wierzchu ciała wyrastają krótkie, sterczące szczecinki. Mała, poprzeczna głowa ma niewielkie, wykrojone na przedzie oczy, poprzeczny wcisk między oczami oraz wykrojony na przedniej krawędzi nadustek. Czułki cechują się członem trzecim najdłuższym, a członem dziesiątym najszerszym, wyraźnie szerszym i dłuższym od jedenastego (ostatniego). Przedplecze jest znacznie szersze niż dłuższe, najszersze przed tylnymi kątami, o brzegu przednim mocno wykrojonym, kątach przednich ostrych, bocznych brzegach wyraźnie łukowatych, wypłaszczonych i lekko ku górze odgiętych, kątach tylnych prostych, a brzegu tylnym dwufalistym. Powierzchnie ma gęsto urzeźbioną drobnymi ziarenkami. Pokrywy są zrośnięte, wyraźnie urzeźbione trzema lub czterema parami nieregularnych żeberek oraz nierównomiernymi guzami. Odnóża są krótkie i mocno zbudowane.
Ekologia i występowanie Owad ten zasiedla suche stanowiska otwarte o piaszczystym podłożu, w tym o charakterze stepowym. Larwy przechodzą rozwój w glebie pod warstwą roślin lub kamieniami. Osobniki dorosłe spotyka się od wiosny do jesieni wśród traw, niskiej roślinności i pod kamieniami. Aktywne są głównie nocą.
Gatunek palearktyczny, rozmieszczony od Hiszpanii i Algierii na zachodzie po Grecję i Zakaukazie na wschodzie; najbliżej Polski stwierdzany na ukraińskim Podolu i w Niemczech. Podgatunek nominatywny znany jest z Francji, Belgii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii i Włoch. A. s. ganglbaueri podawana jest z Chorwacji i Węgier, A. s. acuticollis z Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Albanii, natomiast A. s. bantica z Węgier, Rumunii i Bułgarii.
Przypisy
Kategoria:Pimeliinae Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1775 roku