Haüyn (haüynit) – rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do rodziny skaleniowców.
Nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego krystalografa i mineraloga Renégo-Justa Haüya, który go odkrył w 1807 roku w skałach wulkanicznych Wezuwiusza we Włoszech. Minerał ten został początkowo nazwany przez samego Haüya haüynitem. Nazwa ta została później skrócona do haüynu.
Właściwości Krystalizuje w układzie regularnym. Rzadko wykształca izometryczne kryształy w formie dwunastościanu rombowego, czworościennych lub ośmiościanu, często wykazujące zbliźniaczenia. Występuje także w postaci skupień ziarnistych, zbitych oraz zaokrąglonych ziaren. Zazwyczaj tworzy kryształy wrosłe o charakterze prakryształów, a niekiedy pojawia się w druzach i szczelinach jako kryształy narosłe. Jest minerałem przezroczystym, przeświecającym do nieprzezroczystego i kruchym. Najczęściej jest niebieski, ale może być także bezbarwny, szary, biały, żółty, czerwony, różowy lub zielony. Posiada białą, bladoniebieską lub bezbarwną rysę oraz szklisty bądź tłusty połysk. Tworzy kryształy mieszane z lazurytem, sodalitem i noseanem. W świetle UV jest czerwonawo-pomarańczowy do fioletowo-różowego. Częstym zanieczyszczeniem w strukturze jest potas. Rozpuszczalny w kwasach chlorowodorowym i azotowym. Bywa mylony z innymi minerałami z grupy skalenoidów, takimi jak lazuryt, nosean lub afganit.
Występowanie Spotykany praktycznie wyłącznie w skałach wulkanicznych alkaicznych lub subwulkanicznych takich jak andezyt, bazalt nefelinowy, trachit czy fonolit. Czasami pojawia się w utworach metamorficznych, głównie w marmurach czy skarnach lub skałach wylewnych. Może występować także w pegmatytach. Współwystępuje z leucytem, nefelinem, melilitem, noseanem, magnetytem, plagioklazem, fluorapatytem, sanidynem, kalcytem, augitem, andradytem, afganitem, biotytem, apatytem, flogopitem, gonnartytem, tytanitem i pirytem.
Miejsce występowania Okazy jego znane są przede wszystkim ze skał wulkanicznych i tufów we Włoszech (Wezuwiusz, Toskania, Kampania, Lacjum, Monte Somma), Francji (Owernia-Rodan-Alpy), Niemczech (Badenia-Wirtembergia, Nadrenia-Palatynat), Maroku, USA (Kolorado, Montana, Dakota Południowa, Nowy Jork, Kalifornia) i Kanady (Quebec). Stwierdzony został także w przeobrażonych wapieniach w okolicach Bajkału na Syberii. Występuje też w Chinach, Maroku, Afganistanie, Czechach i Hiszpanii. W Polsce został odnaleziony w bazaltach dolnośląskich w okolicach Niemczy, Bogatyni, Strzelina i Lubomierza.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Glinokrzemiany