Bezirk Radymno – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Radymno.
Historia
Bezirk Radymno utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Sieniawa objął obszar o wielkości 6,2 mil², zamieszkany był przez 26.551 ludzi i podzielony na 41 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Radymno). Wszedł w skład cyrkułu przemyskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Powiat posiadał eksklawę na obszarze Bezirk Lubaczów w cyrkule żółkiewskim, którą stanowiła Nowa Grobla.
Podczas 73. posiedzenia Sejmu Krajowego we Lwowie 20 kwietnia 1866 poseł Felicjan Laskowski przedłożył wniosek odnośnie do nowego podziału obwodu przemyskiego – zgodnie z projektem rządowym – na trzy powiaty z siedzibami w: Przemyślu, Jarosławiu i Mościskach. Podział ten sejm przyjął jednogłośnieGazeta Lwowska 1866, 21 kwietnia, nr 93, s. 1.. Tym samym los powiatu radymniańskiego został przesądzony. 12 sierpnia 1866 cesarz Austrii Franciszek Józef I zatwierdził ustawę uchwaloną przez Sejm KrajowyGazeta Lwowska 1866, 18 sierpnia, nr 190, s. 1.. Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Radymno wszedł wtedy w skład nowych powiatów jarosławskiego i przemyskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und ZatorReichsgesetzblatt 1849-1918. 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice tych powiatówDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95). 15 czerwca 1934 gminę Nowa Grobla przeniesiono z powiatu jarosławskiego do powiatu lubaczowskiego, eliminując w ten sposób enklawę, która istniała już za czasów Bezirk Radymno.
Po likwidacji powiatu utrzymywały się jeszcze niektóre urzędy, np. sąd powiatowy w Radymnie, obsługujący 32 gminy i 29 obszarów dworskich, z których podatek bezpośredni w 1910 wynosił 109 722 koronySzematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Naczelnicy powiatu Herrmann Nitribitt (1856–1857) Tytus Lewandowski (1858–1866)
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Radymno w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Radymno (m)5921309jarosławski2Ciemierzowice1745116przemyski 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu jarosławskiego.3Dmytrowice842324przemyski4Dobkowice1136231jarosławski5Drohojów1272536przemyski 6Duńkowice1771643jarosławski7Michałówka324287jarosławski8Hnatkowice1093352przemyski 9Kaszyce1016381przemyski10Łazy z Moszczanami15361014jarosławski11Lutków Lewicki42212jarosławski12Małkowice1386582przemyski 13Nakło1096492przemyski 14Ostrów25071390jarosławski15Skołoszów30901609jarosławski16Stubienko1026520przemyski 17Stubno2638757przemyski 18Barycz303307przemyski 19Dusowce z Chałupkami1070734przemyski 20Grabowiec254287przemyski21Nienowice16621087jarosławski22Skład Solny333351przemyski 23Sośnica35641755przemyski24Święte1473699przemyski25Zadąbrowie304158przemyski26Trójczyce1103388przemyski 27Tapin604312przemyski28Bobrówka1742413jarosławski29Czerniawka–Spisano z Miękisz Nowym.–jarosławski30Korzenica z Zagrodami3619830jarosławski31Laszki z Charatynami59682271jarosławski32Miękisz Stary1442534jarosławski33Miękisz Nowy57841304jarosławski34Nowa Groblajarosławski15 czerwca 1934 włączono do powiatu lubaczowskiego.35Tuchla1270422jarosławski36Wietlin z Dresyną19681533jarosławski37Wysocko1619765jarosławski38Zaleska Wola2203840jarosławski39Zabłotce623297jarosławski40Zamiechów1135379jarosławski41Zamojsce338112jarosławski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Radymna Radymno