thumb|Płyta z wizerunkiem Jeźdźca trackiego Jeździec Tracki – heros w mitologii trackiej. Jeździec ma ogólny, symboliczny charakter i nie jest personifikacją konkretnej osoby. Znaleziono ponad 1000 płyt z jego wizerunkiem.
Datowanie i rozpowszechnienie Najwcześniejsze płyty z wizerunkiem Jeźdźca datowane są na II w. p.n.e. Jego kult rozpowszechnił się na ziemiach zamieszkanych przez Traków w późnej epoce hellenistycznej.
Poza Tracją, płytki z jego wizerunkiem znajdowano także w Macedonii, Albanii czy w Rzymie. Wraz ze wzrostem popularności kultu, płytki zaczęto wykonywać jako towar masowy, przeznaczony na sprzedaż na wolnym rynku.
Wizerunek jeźdźca był bardzo popularnym motywem w sztuce trackiej. Płyty z jego wizerunkiem to najliczniejsze i najczęściej spotykane zabytki trackie; znajdywano je w praktycznie każdej badanej trackiej osadzie.
Najpóźniejsze znane płytki przedstawiające Jeźdźca datuje się na IV w. n.e.
Kult Jeźdźca thumb|left|140px|Ikona z przedstawieniem św. Jerzego Kult jeźdźca jest związany z wiarą w życie pozagrobowe; jeździec jest konnym łowcą dusz ludzkich. Ma też obdarzać ludzi płodnością i dostatkiem.
W mitologii trackiej wyobrażenia Jeźdźca Trackiego nie mają cech charakteryzujących konkretne bóstwo. Jeździec łączył w sobie atrybuty wielu bogów, w tym Asklepiosa, Apolla i Dionizosa. W epoce rzymskiej kult jeźdźca był synkretyczny z kultem Apolla.
Trackie świątynie wznoszone przy źródłach leczniczych często były poświęcane właśnie Jeźdźcowi.
Istnieje hipoteza, wedle której ślady kultu jeźdźca przeniknęły do wiary chrześcijańskiej pod postacią kultu św. Jerzego i Dymitra.
Ikonografia i plastyka istnieją trzy typy ikonograficznych przedstawień Jeźdźca (za Gawriłem Kacarowem): Jeździec spokojnie zmierzający ku ołtarzowi. Na tych przedstawieniach mogą występować rytualne naczynia oraz kobiety. Wśród stworzeń na tych przedstawieniach zobaczyć można węże, psy, lwy, jelenie, byki lub dziki. Jeździec-łowca, na galopującym wierzchowcu. Jest to najczęstszy sposób przedstawiania Jeźdźca; towarzyszyć mu może pies, zaś łowione są jelenie lub dziki, rzadziej – lew lub byki. Jeździec wracający z łowów z upolowaną zwierzyną, trzymaną w prawej ręce.
Traccy rzeźbiarze stosowali różne rozwiązania plastyczne. Obramowania płyt mają formę prostokąta lub w górnej części zamykane są łukowato. Na wielu płytach pojawiają się też inskrypcje.
Galeria
Zobacz też Jeździec z Madary – u stóp skały znaleziono liczne płyty z wizerunkiem Jeźdźca
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Mitologia tracka Kategoria:Motywy w sztuce