mały|Medal autorstwa Holzhaeussera z wizerunkiem Antoniego Portalupiego z 1774 mały|Medale Virtuti Militari z 1792 autorstwa Holzhaeussera Johann Philip HolzhaeusserPrószyńska 1979, s. 101, Jan Filip HolzhaeusserKosiński T.A., 2009: Kolekcja numizmatów w Dziale Historii. Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach 24, strona 107 (ur. 1731 w Saksonii, zm. 17 sierpnia 1792 w WarszawiePrószyńska 1979, s. 101) – polski medalier pochodzący z Niemiec, twórca m.in. orderu Virtuti Militari.
W literaturze nie ma danych o początkach życia Holzhaeussera, miejscu i przebiegu jego nauki oraz kariery w zawodzie przed przyjazdem do Polski, co nastąpiło w roku 1765 na zaproszenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zuzanna Prószyńska uważała za prawdopodobne, że od 1750 do 1764 pracował w mennicy berlińskiej, na co wskazuje zapis archiwalny z epoki, w którym jest jednak podane tylko nazwisko, bez imion. Od początku 1766 zatrudniony był w Mennicy Warszawskiej jako medalier i rytownik stempli do bicia monet, stale wykonując też zamówienia Stanisława Augusta Poniatowskiego i jego otoczenia, a okazjonalnie realizując zamówienia innych osób lub instytucji polskich lub Wielkiego Księstwa LitewskiegoPrószyńska 1979, s. 101, 102. Uczniem J. Holzhaeussera był medalier Jan Jakub ReichelPrószyńska 1979, s. 101. Dzięki pracy dla króla i z jego inicjatywy Holzhaeusser uzyskał od Sejmu nobilitację szlachecką w roku 1775Kosiński 2009, str. 107Prószyńska 1979, s. 101. Działał aktywnie w masonerii, zajmując w niej wysokie stopniePrószyńska 1979, s. 101.
Zdaniem Zuzanny Prószyńskiej był najlepszym medalierem w XVIII w. w PolscePrószyńska 1979, s. 101. Tworzył medale, wzorce monet, stemple numizmatyczne i pieczętne oraz żetony do gry. W sumie jest autorem ok. 100 takich dzieł. Większość z nich była wykonana wg własnych projektów artysty, inne rytował na podstawie wzorów z innych twórcówPrószyńska 1979, s. 101, 102. Stworzył m.in. medale z portretami króla oraz ówczesnych dygnitarzy i intelektualistów polskich, medale okolicznościowe z okazji różnych ważnych wydarzeń krajowych, m.in. uchwalenia Konstytucji 3 maja, a także odznaczenia, w tym Order Virtuti Militari, Medal Diligentiae i Medal MerentibusPrószyńska 1979, s. 101, 102. Na podstawie malarskiego pocztu królów polskich Marcello Bacciarellego zaczął tworzyć analogiczny cykl 23 medali, przed śmiercią ukończył 11 z nichPrószyńska 1979, s. 101.
Dzieła J. Holzhaeussera znajdują się m.in. w kolekcjach Muzeum Narodowego w KielcachKosiński 2009, str. 107, Muzeum Archidiecezji WarszawskiejStrona muzeum i Muzeum WarszawyStrona muzeum .
W 2025 r. Narodowy Bank Polski rozpoczął emisję monet kolekcjonerskich z serii Skarby sztuki medalierskiej, prezentujących m.in. medale autorstwa Johanna Philipa Holzhaeussera.
Przypisy
Bibliografia Prószyńska Z., 1979: Holzhaeusser Johann Philip. W: Bartnicka-Górska H. i in.: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, tom III. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Polska Akademia Nauk, str. 101, 102.
Kategoria:Polscy medalierzy Kategoria:Niemieccy medalierzy Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1731 Kategoria:Zmarli w 1792