Montefeltro to region historyczno-geograficzny w północno-środkowych Włoszech obejmujący podane regiony administracyjne: Marche (tylko północną część prowincji Pesaro i Urbino), Emilię-Romanię (tylko zachodnią część prowincji Rimini), Toskanię (tylko wschodnią część prowincji Arezzo), a także włoską enklawę San Marino (w całości).
Etymologia thumb|Diecezja Montefeltro. Nazwa regionu pochodzi od łacińskiej nazwy Mons Feretri, którą starożytni uczeni wywodzili od świątyni poświęconej Jowiszowi Feretriuszowi. Prokopiusz z Cezarei w swojej kronice wojny gotyckiej z VI wieku określa miasto San Leo jako castrum Monteferetron, a jeszcze przed nim opat Eugipiusz w swoim utworze Vita Sancti Severini opowiada, jak relikwie świętego były przechowywane do 492 roku w Castellum nomine Montem Feletrem. Począwszy od IX–X wieku nazwa ta została nadana na cześć (później ogłoszonego świętym), dalmatyńskiego towarzysza świętego Maryna, natomiast toponim pozostał przy diecezji Montefeltro (IX w.) i od tamtej pory jest używany na określenie całego terytorium znajdującego się pod jurysdykcją biskupa.
Imię „Feretri” albo „Feltro” w języku włoskim oznacza polski wyraz „nieszczęśliwy” – „...pochodzę z Montefeltro, jestem Bonconte...”: Dante, Purg. V 85-129 - choć pozostanie ono zapisane w łacinie: w 1477 r. Federico da Montefeltro podpisywał się jako: Federicus Dux Urbini, Montisferetri ac Durantis Comes etc. Regius Capitaneus generalis, ac S. R. Ecclesiae Confalonerius. Niektórzy uważają, że nazwa ta wzięła się od szczególnego kształtu skały San Leo (pierwotnego zaczątka tego rozległego terytorium), która przypomina kształtem starożytne łoże pogrzebowe, wyższe na jednym końcu niż na drugim. Obecność małej świątyni poświęconej Jowiszowi Feretriuszowi jest mniej prawdopodobna, ponieważ taką świątynię znaleziono tylko w Urbe, a pierwszą świątynię w tym mieście założył sam Romulus. Inna hipoteza opiera się na przekazie Eugipiusza, który również opowiada o tym, jak król Rugiów został pokonany przez Odoakra i zabity przez niego wraz z żoną w Rawennie w 487 r. Imię króla byłoby zatem źródłem antroponimu Montem Feletrem.
Terytorium Montefeltro to w przeważającej mierze teren górzysty i pagórkowaty, z zalesionymi dolinami, które kończą się stromymi spadkami. Ze względu na szczególne walory środowiskowe, historyczne i kulturowe, w Montefeltro znajduje się .
Lista gmin w regionie Montefeltro Poniższa lista przedstawia listę włoskich i sanmaryńskich gmin należących historycznie i geograficznie do regionu Montefeltro. Są ich 32 (stan na 2025 r.).
GminaPowierzchnia (km²)PopulacjaGęstość zaludnienia (os./km²)ProwincjaRegionPaństwo Acquaviva 4,86 2077 427 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Badia Tedalda (część terytorium gminy) 119,12 1165 10 Arezzo Toskania Belforte all’Isauro 11,99 796 66 Pesaro i Urbino Marche Borgo Maggiore 9,01 6424 713 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Carpegna 28,31 1680 59 Pesaro i Urbino Marche Casteldelci 49,21 476 10 Rimini Emilia-Romania Chiesanuova 5,46 1056 193 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Città di San Marino 7,09 4277 603 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Domagnano 6,62 3161 478 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Faetano 7,75 1177 152 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Fiorentino 6,57 2510 382 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Frontino 10,74 317 30 Pesaro i Urbino Marche Lunano 14,62 1453 99 Pesaro i Urbino Marche Macerata Feltria 40,23 2128 53 Pesaro i Urbino Marche Maiolo 24,40 841 35 Rimini Emilia-Romania Mercatino Conca 14,47 1112 77 Pesaro i Urbino Marche Monte Cerignone 18,04 672 37 Pesaro i Urbino Marche Monte Grimano Terme 52,31 1249 24 Pesaro i Urbino Marche Montecopiolo 35,74 1235 35 Rimini Emilia-Romania Montegiardino 3,31 910 275 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Novafeltria 41,78 7312 175 Rimini Emilia-Romania Pennabilli 69,66 3098 45 Rimini Emilia-Romania Piandimeleto 39,96 2096 53 Pesaro i Urbino Marche Pietrarubbia 13,05 709 54 Pesaro i Urbino Marche San Leo 53,32 3041 57 Rimini Emilia-Romania Sant’Agata Feltria 79,30 2316 29 Rimini Emilia-Romania Sassocorvaro Auditore 86,82 5163 133 Pesaro i Urbino Marche Sassofeltrio 20,87 1392 67 Rimini Emilia-Romania Serravalle 10,53 10 386 986 brak rodzimej prowincji brak rodzimego regionu Sestino 80,46 1485 19 Arezzo Toskania Talamello 10,53 1117 106 Rimini Emilia-Romania Tavoleto 11,99 909 76 Pesaro i Urbino Marche
Zobacz też Diecezja San Marino-Montefeltro Ród Montefeltro
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Krainy historyczne Włoch Kategoria:Emilia-Romania Kategoria:Marche Kategoria:San Marino Kategoria:Toskania