Bezirk Krzeszowice – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa była wieś Krzeszowice.
Historia
Bezirk Krzeszowice utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Krzeszowice objął obszar o wielkości 5,0 mil², zamieszkany przez 23.626 ludzi i podzielony na 25 gminy katastralne, w tym dwa miasteczka (Alwernia i Nowa Góra). Wszedł w skład cyrkułu krakowskiego, jako jeden z jego pięciu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na północy powiat graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Krzeszowice wszedł w skład nowych powiatów chrzanowskiego i krakowskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Krzeszowice w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Krzeszowice13611140chrzanowski2Alwernia (m)192512chrzanowski3Bolechowice1163597krakowski4Brodła16991015chrzanowski5Brzezie684295krakowski6Brzezinka617319chrzanowski7Czatkowice811318chrzanowski8Czerna1316516chrzanowski9Filipowice17131030chrzanowski10Frywałd1022220chrzanowski11Grojec920371chrzanowski12Karniowice645202krakowski13Kaźmierówka9012chrzanowski14Kobylany1267400krakowski15Lgota817399chrzanowski16Miękinia964471chrzanowski17Mirów873399chrzanowski18Modlnica1715710krakowski19Niegoszowice423204chrzanowski20Nielepice1041441chrzanowski21Nieporaz1031146chrzanowski22Nowa Góra (m)1345963chrzanowski23Nowojowa Góra1183832chrzanowski24Okleśna1161543chrzanowski25Ostrężnica1096406chrzanowski26Paczółtowice1838818chrzanowski27Pisary674216chrzanowski28Psary1161489chrzanowski29Poręba24951187chrzanowski30Radwanowice765503chrzanowski31Regulice18391058chrzanowski32Rudawa925542chrzanowski33Rudno1278536chrzanowski34Sanka1111404chrzanowski35Siedlec754456chrzanowski36Tenczynek2486739chrzanowski37Tomaszowice584295krakowski38Ujazd253109krakowski39Więckowice628221krakowski40Wola Filipowska1944943chrzanowski41Zabierzów1491642krakowski42Zalas20881066chrzanowski43Żary1222293chrzanowski44Żbik657254chrzanowski45Zelków718394krakowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Krzeszowic Krzeszowice