Hédi Fried, z domu Szmuk (ur. 15 czerwca 1924 w Syhocie Marmaroskim, zm. 19 listopada 2022 w Sztokholmie) – rumuńsko-szwedzka pisarka, psycholożka, pedagog. Ocalała z Holokaustu.
Biografia Hédi dorastała w żydowskiej rodzinie w Syhocie Marmaroskim. W 1942 r. ukończyła naukę w Kluż-Napoka. W 1943 r. uzyskała kwalifikacje nauczycielskie w Miszkolcu. W 1944 r., w wieku 20 lat, wraz z rodziną została deportowana do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Jej rodzice zginęli w komorze gazowej. Hédi i jej młodsza siostra Livia przetransportowano do niemieckiego obozu koncentracyjnego Neuengamme (KL), a następnie do obozu Bergen-Belsen. Po wyzwoleniu, w lipcu 1945 r. siostry zostały przewiezione statkiem M/S Rönnskär w ramach akcji Czerwonego Krzyża białe autobusy, do Szwecji. W 1948 r. wyszła za mąż i miała trzech synów. W 1957 r. ukończyła psychologię i pedagogikę na Uniwersytecie Sztokholmskim. Pracowała jako psycholożka i terapeutka. W 1984 r. założyła Café 84, miejsce spotkań dla ocalałych z Holokaustu.
Aktywnie uczestniczyła w różnych programach mających na celu pielęgnowanie pamięci o Holokauście zarówno w Szwecji, jak i za granicą. Prowadziła wykłady w szkołach, uczelniach wyższych i wśród szerokiej publiczności. Za swoją działalność edukacyjną otrzymała w 2003 r. tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Sztokholmskiego. Fried walczyła z prawicowym ekstremizmem, antysemityzmem i rasizmem, a także o demokratyczne i humanitarne społeczeństwo.
Nagrody i wyróżnienia 1998: Złoty medal Illis quorum 1999: Eldh-Ekblads fredspris przyznawana przez Szwedzkie Stowarzyszenie Pokoju i Arbitrażu 1999: Årets europé i Sverige 2000: Natur & Kulturs kulturpris 2015: Nagroda im. Raoula Wallenberga 2015: Kawaler Orderu Gwiazdy Rumunii 2017: Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec 2017: Nagroda im. Olofa Palmego 2018: Stockholms stads hederspris 2018: Nagroda im. Aarona Isaaca 2019: Serafimermedaljen 2019: Torgny Segerstedts frihetspenna Wybrana twórczość 1992: Skärvor av ett liv. Vägen till och från Auschwitz 1995: Livet tillbaka 2002: Ett tredje liv: från jordbävning i själen till meningsfull tillvaro 2003: Livets pendel: Fragment, erfarenheter, insikter 2017: Frågor jag fått om Förintelsen 2019: Historien om Bodri
Przypisy
Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni szwedzkimi odznaczeniami Kategoria:Rumuńscy pisarze Kategoria:Szwedzcy pisarze Kategoria:Szwedzcy działacze praw człowieka Kategoria:Szwedzcy pedagodzy Kategoria:Szwedzcy nauczyciele Kategoria:Rumuńscy Żydzi Kategoria:Szwedzcy Żydzi Kategoria:Ludzie związani z Syhotem Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 2022