Ordynacja wyborcza w Polsce – zasady tworzenia komitetów wyborczych oraz wybierania posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, senatorów na Senat Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, posłów do Parlamentu Europejskiego, oraz przedstawicieliTzn. radnych gmin (w tym miejscy), powiatowych, sejmików wojewódzkich i dzielnicowych miasta stołecznego Warszawy oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. samorządu terytorialnego.
Czynne prawo wyborcze Czynne prawo wyborcze w wyborach w Polsce mają obywatele polski, które najpóźniej w dniu wyborów ukończyły 18 latArt. 10 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. W wyborach do Parlamentu Europejskiego uprawnienia do głosowania mają również inni obywatele Unii Europejskiej, którzy na stałe zamieszkają terytorium Polski i mają ukończone 18 latArt. 10 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. W wyborach do rady gminy obywatel polski, Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii mający ukończone 18 latArt. 10 § 1 pkt. 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. W wyborach do rady powiatu oraz sejmiku województwa pełnoletni obywatel polski mieszkający na stałe na obszarze odpowiednio powiatu i województwaArt. 10 § 1 pkt. 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. W wyborach na wójta, burmistrza i prezydenta miasta mają osoby mające prawo do głosowania do rady tej gminy bądź miastaArt. 10 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()..
Pozbawieni czynnego prawa wyborczego są osoby pozbawione praw publicznych prawomocnym wyrokiem sąduArt. 10 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()., Trybunału StanuArt. 10 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (). bądź ubezwłasnowolniona prawomocnym wyrokiem sąduArt. 10 § 3 pkt. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()..
Wybory parlamentarne Kandydatem w wyborach parlamentarnych nie może być osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyśleArt. 99 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ()..
Wybory do Sejmu RP Wybory do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odbywają się raz na 4 lata i są zarządzane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie później niż 90 dni przed zakończeniem kadencji SejmuArt. 98 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 194 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Wybory do Sejmu są wyborami pięcioprzymiotnikowymiArt. 96 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 192 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Izba niższa Parlamentu RP składa się z 460 posłówArt. 96 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 193 § 1 Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Próg wyborczy wynosi dla partii 5%Art. 196 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()., a dla koalicji wyborczej - 8%Art. 196 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Podział mandatów liczy się na podstawie metody D’Hondta w wielomandatowych okręgach wyborczychArt. 201 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Kandydatem może być osoba mająca najpóźniej w dniu wyborów ukończone 21 latArt. 99 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().. Aby móc utworzyć komitet wyborczy, który ma prawo do zgłaszania kandydatówArt. 204 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()., musi on zdobyć co najmniej 1000 podpisów popierającychArt. 204 § 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. W każdym okręgu wyborczym wybiera się od 7 do 20 posłów.
Wybory do Senatu RP Wybory do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej wyłaniają 100 senatorówArt. 96 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 256 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (). wybieranych ordynacji większościowejSenatorem zostaje kandydat, który uzyskał większość względną w swoim okręgu. i odbywają się co cztery lata razem z wyborami do SejmuArt. 257 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Są one bezpośrednie, powszechne oraz odbywają się w głosowaniu tajnymArt. 255 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. W wyborach do izby wyższej są stosowane jednomandatowe okręgi wyborczeArt. 260 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Każdy komitet wyborczy może w danym okręgu wyborczym zgłosić jednego kandydataArt. 264 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Każdy kandydat może kandydować w jednym okręgu wyborczym i w ramach jednej listy wyborczejArt. 264 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Kandydować na senatora może obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 30 latArt. 99 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ()..
Wybory prezydenckie Wybory prezydenckie w Polsce odbywają się raz na 5 lat. Jedna osoba może zostać wybrana ponownie tylko razArt. 127 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 288 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Są zarządzane przez Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej na dzień nie wcześniej niż 100 dni i nie później niż 75 dni przed końcem urzędującego prezydentaArt. 128 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 289 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Kandydatem może być obywatel polski mający najpóźniej w dniu głosowania ukończone 35 lat i korzystający z pełni praw do Sejmu. Kandydat musi uzbierać co najmniej 100 tys. podpisów obywateli pod jego kandydaturąArt. 127 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 296 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Prezydent jest wybierany w powszechnych, równych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnymArt. 127 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 287 Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Prezydentem zostaje kandydat, który otrzyma bezwzględną większość głosów. Jeżeli w pierwszym głosowaniu żaden z kandydatów nie uzbiera wymaganej większości, po dwóch tygodniach odbywa się drugie głosowanieArt. 127 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 292 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()., w którym uczestniczy dwóch kandydatów z największą liczbą głosów w pierwszej turzeArt. 127 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ().Art. 292 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. W drugiej turze wygrywa ten kandydat, co otrzyma więcej głosówArt. 292 § 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Jeżeli którykolwiek z kandydatów z drugiej tury wycofa zgodę na kandydowanie, umrze lub utraci prawo wyborcze, na jego miejsce dopuszcza się kandydata z kolejno największą liczbą głosów w pierwszej turze, a datę drugiej tury odracza się o następne 14 dniArt. 292 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()..
Wybory samorządowe Kadencja samorządów trwa 5 latArt. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych ().Art. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych ().Art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych ().. Wybory samorządowe zarządza Prezes Rady Ministrów najpóźniej 3 miesiące oraz najwcześniej 4 miesiące przed końcem kadencjiArt. 371 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()..
Wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast Jedna osoba może kandydować na wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta tylko w jednej gminie lub mieścieArt. 472 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Kandydat na wójta burmistrza bądź prezydenta miasta nie może kandydować do rady powiatu oraz sejmiku województwa. Może kandydować do rady gmin bądź miasta tylko w tej samej gminie lub mieście, co kandyduje na ten urządArt. 472 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Wybory wygrywa ten kandydat, który otrzymał więcej niż połowę ważnie oddanych głosówArt. 473 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Jeżeli żaden z kandydatów nie otrzyma takiego poparcia, organizuje się drugą turęArt. 473 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()., w której uczestniczy dwóch kandydatów z największym poparciem w pierwszej turzeArt. 473 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Jeżeli któryś z nich wycofa zgodę na kandydowanie, straci prawo wyborcze lub umrze, w ponownym głosowaniu uczestniczy jeden kandydatArt. 473 § 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Drugą turę wygrywa ten kandydat, który uzyska większą ilość głosówArt. 473 § 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Jeżeli dwóch kandydatów w pierwszej turze otrzyma taką samą liczbę głosów, zostaje dopuszczony ten kandydat, który wygrał w większej liczbie komisji wyborczych, a jeżeli liczba tych komisji jest równa w przypadku obu kandydatów, przeprowadza się losowanie. Taka sama jest zasada rozstrzygania drugiej tury, kiedy w tym głosowaniu obaj kandydaci zdobędą taką samą liczbę głosówArt. 473 § 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()..
Wybory do rad gmin, powiatów, sejmików województw oraz rad dzielnic miasta stołecznego Warszawy Wybory do rad są powszechne, bezpośrednie, równe oraz odbywają się w głosowaniu tajnymArt. 369 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Można kandydować na raz tylko do jednej rady, jak również być radnym tylko jednej z nichArt. 370 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Wojewoda po porozumieniu z komisarz wyborczym ustala liczbę radnych wybieranych do rad, oddzielnie dla każdej na podstawie ustalonej w Centralnym Rejestrze Wyborców liczby mieszkańców gminyArt. 373 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ().. Zarządzenie to ogłasza w formie obwieszczenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym i podaje do wiadomości publicznej nie wcześniej niż 6 i nie później niż 4 miesiące przed upływem kadencji samorządówArt. 374 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()..
Jeżeli w danym okręgu wyborczym do rady liczba kandydatów zarejestrowanych jest mniejsza lub równa liczbie wybieranych z tego okręgu radnych, wszyscy ci kandydaci są uznawani za wybranych, a głosowania się nie przeprowadza. Jeżeli dodatkowo liczba kandydatów jest mniejsza niż liczba wybieranych radnych, reszta tych miejsc jest nieobsadzonaArt. 380 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy ()..