Marian Zygmunt Bernadzki (ur. 16 września 1893 w Samborze, zm. 29 sierpnia 1962 w Warszawie) – podpułkownik administracji (saperów) inżynier Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się 16 września 1893 w Samborze, w rodzinie Feliksa i Jadwigi z domu Melko. 29 czerwca 1912 zakończył naukę w klasie ósmej c. k. Gimnazjum z polskim językiem wykładowym w Przemyślu na Zasaniu ze zdanym egzaminem dojrzałości. W latach 1911–1912 działał w Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”, a od 1912 należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął studia w c. k. Szkole Politechnicznej we Lwowie. Przed I wojną światową zdał pierwszy egzamin państwowy.

W 1914 razem z członkami Drużyn Bartoszowych wyruszył ze Lwowa do Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu wstąpił 1 września do I Brygady Legionów Polskich. Walczył w szeregach 1 kompanii VI batalionu. Awansował na sierżanta. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) został wcielony do c. i k. 100 pułku piechoty i wysłany na front włoski. 19 grudnia 1917 został ranny w ataku na Cortellazzo (przysiółek Jesolo nad ujściem Piawy). Leczył się w szpitalu w Brnie. 30 lipca 1918 został zwolniony z armii jako inwalida wojenny. Do listopada 1918 pracował w Demobilu jako kierownik odcinka.

Po rozpoczęciu wojny z Ukraińcami na czele grupy, zorganizowanej przez siebie w Trościańcu, usiłował przedostać się przez Tarnopol do Sambora. W Tarnopolu został aresztowany razem z Wilhelmem Heinrichem. Po przekupieniu dozorcy wrócił do Trościańca. Następnego dnia jego grupa stoczyła w Trościańcu potyczkę z ukraińskim patrolem, po czym rozpoczęła marsz do Kamieńca Podolskiego, a następnie Kowla i Lublina. W Lublinie wstąpił do 5 pułku piechoty Legionów. Wysałany do Lwowa, wziął udział w obronie miasta na odcinku łyczakowskim. W styczniu 1919 został przeniesiony do 1 pułku piechoty Legionów, w którego szeregach walczył na wojnie z bolszewikami. Wyróżnił się podczas zajmowania Wilna, w wypadzie III batalionu na Landwarów (22 kwietnia 1919) oraz walce pod Niemieżem (29 kwietnia 1919). Był dwukrotnie ranny (3 stycznia 1920 w bitwie pod Dyneburgiem i 7 września 1920 pod Kuźnicą).

Szczególnie wyróżnił się 19 sierpnia 1920 w bitwie pod Drohiczynem. Rozkazem Dowództwa 2 Armii L. 1517/I. z 1 września 1920 został odznaczony Orderem Virtuti Militari. 4 września 1920 kapitan Zygmunt Wenda, w zastępstwie dowódcy 1 pp Leg., sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:

Wniosek został poparty przez dowódcę I Brygady Piechoty Legionów, podpułkownika Jana Kruszewskiego, dowódcę 1 Dywizji Legionów, pułkownika Stefana Dęba-Biernackiego i dowódcę 2 Armii, generała porucznika Edwarda Rydza-Śmigłego, a 16 lutego 1921 zatwierdzony przez Naczelnego Wodza, marszałka Polski Józefa Piłsudskiego. 14 października 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. 10 grudnia tego roku został odkomenderowany na Politechnikę Lwowską celem ukończenia studiów. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 1053. lokatą w korpusie oficerów piechoty.

1 maja 1925 został przeniesiony z korpusu oficerów piechoty (1 pp Leg.) do korpusu oficerów inżynierii i saperów (10 pułku saperów) w stopniu kapitana za starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 92,4 lokatą z przydziałem do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu na stanowisko referenta w Szefostwie Inżynierii i Saperów. Później został przydzielony do Kierownictwa Rejonu Inżynierii i Saperów Przemyśl. W 1926 został przydzielony do 10 Okręgowego Szefostwa Budownictwa w Przemyślu. 18 lutego 1928 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1928 stopień majora w korpusie oficerów inżynierii i saperów i 11. lokatą. W kwietniu tego roku został przeniesiony z 10 pułku saperów do kadry oficerów saperów z równoczesnym przydziałem do 5 Okręgowego Szefostwa Budownictwa w Krakowie na stanowisko referenta. W lipcu 1929 został przeniesiony do 6 Okręgowego Szefostwa Budownictwa we Lwowie na stanowisko szefa. W marcu 1931 został przeniesiony do 1 Okręgowego Szefostwa Budownictwa w Warszawie na stanowisko szefa. Na stopień podpułkownika został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 1. lokatą w korpusie oficerów administracji. Na stanowisku szefa budownictwa Okręgu Korpusu Nr I pozostawał do 1939. Był członkiem Związku Legionistów Polskich, pełnił funkcję komendanta warszawskiego oddziału Koła Żołnierzy VI Baonu I Brygady LP (Placówka stołeczna nr 7).

Podczas kampanii wrześniowej został ranny. Przedostał się najpierw do Rumunii, a w grudniu 1939 do Francji. Działał następnie w konspiracji piłsudczykowskiej na terytorium Królestwa Węgier i w kraju (Obóz Polski Walczącej). Latem 1941 powrócił do Polski, skąd przesyłał na Węgry informacje potrzebne do zorganizowania powrotu marszałka Edwarda Rydzaa-Śmigłego. Uczestniczył w powstaniu warszawskim. Po jego upadku kontynuował działalność w OPW. Posługiwał się dokumentami na nazwisko Marian Melko.

W lutym 1945 zarejestrował się w Biurze PCK w Krakowie jako jeniec polski przybyły z Węgier. Nie ujawnił swojej działalności w AK i OPW. Po wojnie pracował jako inżynier w Biurze Odbudowy Stolicy, we Wrocławiu (1946–1949) i od stycznia 1950 ponownie w Warszawie, był starszym inspektorem nadzoru budowy w Biurze Budowy Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych, budował między innymi Centralny Dom Dziecka i Filharmonię Warszawską. Zmarł 29 sierpnia 1962 w Warszawie na białaczkę. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera G, rząd 4, grób 25).

Był żonaty z Ireną, z którą miał syna Jerzego, ps. „Jerzy” (1922–1998), strzelca Wojskowej Służby Technicznej Obwodu Żoliborz Armii Krajowej.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3228 – 16 lutego 1921 Krzyż Niepodległości – 15 kwietnia 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 28 maja 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” Krzyż Walecznych trzykrotnie (po raz pierwszy „za czyny orężne w bojach byłego 1 pp Leg.”) Złoty Krzyż Zasługi – 1929 „za zasługi na polu administracji wojska” Medal za Ratowanie Ginących Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka „Za wierną służbę” łotewski Medal Pamiątkowy 1918-1928 – 6 sierpnia 1929

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci i studenci Szkoły Politechnicznej we Lwowie Kategoria:Członkowie Biura Odbudowy Stolicy Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Związku Legionistów Polskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Samborze Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem za Ratowanie Ginących Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1962 Kategoria:Żołnierze Legionu Wschodniego Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich