Jan Bondkowski (ur. 8 lipca lub 8 sierpnia 1859 w Tarnowskich Górach, zm. 27 września 1937 tamże) – polski działacz niepodległościowy, narodowy i samorządowy; zarządca górniczy, burmistrz Miasteczka Śląskiego w latach 1920–1922 jako pierwszy polski burmistrz na Górnym Śląsku po przejęciu części tego obszaru przez państwo polskie; w latach 1924–1928 zastępca burmistrza Tarnowskich Gór, a do 1927 roku równocześnie przewodniczący tarnogórskiej rady miejskiej.
Życiorys Jan Bondkowski urodził się 8 lipca lub 8 sierpnia 1859 roku w Tarnowskich Górach w rodzinie sztygara Jana Bondkowskiego i Pauliny z domu Kasprzeńskiej. Po ukończeniu szkoły górniczej w rodzinnym mieście, podjął pracę w Królewskiej Kopalni Fryderyk (). Z powodu swoich propolskich poglądów Bondkowski odszedł z pruskiego zakładu i przeniósł się do Małopolski, gdzie w 1880 roku został zarządcą kopalni Sanguszki w Grudnej Dolnej. Stanowisko to piastował do października 1893 roku.
W kolejnych latach Bondkowski podróżował po Europie, odwiedzając m.in. Wiedeń, gdzie ukończył studia górnicze, a także Czechy, Niemcy, Francję, Włochy i Hiszpanię. Zajmował się również zarządzaniem terenami naftowymi, a w latach 1905–1911 był zawiadowcą kopalni rudy żelaza i węgla kamiennego w Czernej.
W 1911 roku Bondkowski powrócił na stałe do Tarnowskich Gór, gdzie stał się jednym z liderów miejscowego polskiego ruchu narodowego. Wraz z Michałem Wolskim oraz Teofilem Królikiem w zakupionym przez siebie domu pod nr. 17 przy rynku założył bank ludowy, który zajmował się udzielaniem pożyczek polskiej ludności oraz polskim stowarzyszeniom. Wiosną 1919 roku był wśród założycieli tajnego komitetu polskiego odpowiadającego za utworzenie m.in. miejscowej czytelni ludowej, kółka śpiewaczego „Mickiewicz” i kasyna obywatelskiego, którego prezesem został 22 lipca tego roku.
W listopadzie 1919 roku Bondkowski został wybrany do Rady Miasta Tarnowskie Góry i stał się liderem frakcji polskiej. W lutym roku następnego został wybrany burmistrzem sąsiedniego Miasteczka Śląskiego, stając się pierwszym burmistrzem narodowości polskiej na przejmowanym przez odrodzone państwo polskie Górnym Śląsku. Urząd ten piastował do końca 1922 roku. W 1922 roku był jednym z działaczy uroczyście witających wojska polskie wkraczające do miasta. W latach 1924–1928 był wiceburmistrzem Tarnowskich Gór, do 1927 roku łącząc tę funkcję ze stanowiskiem komisarycznego przewodniczącego rady miasta.
9 listopada 1930 roku Bondkowski został odznaczony Medalem Niepodległości. Dwa lata później przeszedł na emeryturę. Zmarł 27 września 1937 roku, a jego uroczysty pogrzeb odbył się 30 września. Bondkowski spoczął na cmentarzu przy kościele św. Anny, w tym samym rzędzie co Teofil Królik. Nagrobek Bondkowskiego został zniszczony po 2000 roku i nie zachował się do czasów współczesnych.
Upamiętnienie Na fasadzie zabytkowego ratusza w Miasteczku Śląskim znajduje się tablica pamiątkowa upamiętniająca Jana Bondkowskiego. Ponadto jego imię nosi jedna z ulic tarnogórskiego śródmieścia – licząca 125 metrów długości droga gminna klasy D o numerze 270 017 S.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Burmistrzowie miast II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnowskich Górach Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Pochowani w Tarnowskich Górach Kategoria:Polscy działacze narodowi na Śląsku Kategoria:Przewodniczący rad miejskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1859 Kategoria:Wiceburmistrzowie miast II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1937