Alojzy Czynczyk (ur. 8 sierpnia 1933 w Nowych Święcianach na Litwie, zm. 9 listopada 2018 w Skierniewicach) – specjalista w dziedzinie pomologii i szkółkarstwa sadowniczego, profesor dr hab nauk rolniczych, wieloletni kierownik kilku zakładów Instytutu Sadownictwa w Skierniewicach.
Życiorys W roku 1946, jako repatriant, przybył wraz z rodziną do Giżycka. Po ukończeniu Liceum Ogrodniczego w Giżycku w 1951 roku, podjął studia na Wydziale Ogrodniczym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. W 1956 roku uzyskał stopień magistra inżyniera ogrodnictwa.
Bezpośrednio po ukończeniu studiów, podjął pracę w ówczesnym Instytucie Sadownictwa w Skierniewicach, w Zakładzie Naukowo-Badawczym w Dąbrowicach. W latach 1959–1960 odbył staż naukowy w Sadowniczej Stacji Doświadczalnej w East Malling, w Wielkiej Brytanii.
Po powrocie do kraju wdrażał poznane metody hodowli i oceny odmian w pracach badawczych, które realizował w macierzystym Instytucie. Równocześnie prowadził badania nad podkładkami dla jabłoni. Rozprawę doktorską pt. „Wpływ przewodnich na siłę wzrostu, owocowanie i odporność na mróz drzew jabłoni”, której promotorem był prof. dr hab. Stanisław Zagaja, obronił na Wydziale Ogrodniczym SGGW w roku 1967 uzyskując stopień doktora nauk rolniczych. W tym samym roku awansował na stanowisko adiunkta pełniąc jednocześnie funkcję zastępcy kierownika Zakładu Hodowli, Oceny Odmian i Szkółkarstwa Roślin Sadowniczych, w latach 1976–1984 był kierownikiem tego Zakładu, a w latach 1985–2000 kierował Zakładem Oceny Odmian i Szkółkarstwa Roślin Sadowniczych.
Pracę habilitacyjną pt. „Wpływ podkładek i wstawek na wzrost i owocowanie jabłoni w warunkach klimatycznych Środkowej Polski” obronił w 1982 roku, uzyskując stopień naukowy doktora habilitowanego nauk rolniczych w zakresie sadownictwa i szkółkarstwa. Tytuł naukowy profesora nauk rolniczych otrzymał w 1994 roku. Wypromował dwóch doktorów. W latach 1995–1999 był członkiem Rady Naukowej ówczesnego Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa.
Badania naukowe W latach 60. ub. wieku w Zakładzie kierowanym przez profesora Alojzego Czynczyka prowadzono badania nad opracowaniem metod produkcji zdrowego (wolnego od wirusów) materiału szkółkarskiego na potrzeby krajowego sadownictwaCzynczyk A., 1995: New apple rootstocks from the Polish breeding program. Compact Fruit Tree, vol. 28, 68-76.. Wyniki tych prac wdrażano sukcesywnie do praktyki. W latach 70. ub. wieku, z inicjatywy prof. Czynczyka założono w Polsce pięć pierwszych sadów zraźnikowych na potrzeby produkcji wolnego od chorób wirusowych materiału szkółkarskiego. Jednocześnie prowadzono szeroką działalność upowszechnieniową, która zaowocowała założeniem kilkudziesięciu kolejnych sadów zraźnikowych. Z pozyskanego z zagranicy (głównie z Holandii, Francji i USA) materiału szkółkarskiego zostało założonych w kraju kilkanaście plantacji matecznych podkładek wegetatywnych jabłoni oraz wolnych od wirusów matecznych plantacji maliny i porzeczki czarnej. Prowadzono także badania nad przydatnością do produkcji drzewek jabłoni ze wstawkami skarlającymi B9, P2 i P22, co w tamtych latach okazało się perspektywiczną alternatywąCzynczyk A., S.W. Zagaja, 1969: Studies on apple interstocks. I. The influence of various interstocks on growth and yield of apple trees. Prace Inst. Sad. t. 13, 7-18.Czynczyk A., 1969: Studies on apple interstocks. II. The influence of the interstocks on winter hardiness of topworked apple varieties. Prace Inst. Sad. t. 13,19-29.Czynczyk A., 1969: Studies on apple interstocks. III. The influence of interstocks on firmness, extract content and potential acidity of topworked apple varieties. Prace Inst. Sad. t. 13, 31-38..
Prowadził także badania nad wyselekcjonowaniem podkładek generatywnych dla gruszy. W wyniku tych prac otrzymano m.in. podkładki: Belia, Elia i Doria, które do dziś są wykorzystywane w polskim szkółkarstwie. Uczestniczył również w wyhodowaniu polskich podkładek jabłoni P2, P22, P14, P60 P16. Był propagatorem i promotorem przetestowanych w sadach doświadczalnych Instytutu podkładek. Prowadził również badania nad odpornością podkładek jabłoni na mrózCzynczyk A., 1979: Effect of M9, B9and M26 rootstocks on growth, fruiting and frost resistance of apple trees. Fruit Sc. Rep. vol. 6, 4, 143-152.Czynczyk A., 1974: The effect of various rootstocks on the field performance and winter hardiness of three apple cultivars. Fruit Sc. Rep. 1, 26-33.. Wielokrotnie był zapraszany do udziału w konferencjach krajowych i międzynarodowych, podczas których wygłaszał referaty dotyczące problematyki sadowniczej i szkółkarskiejCzynczyk A., S.A. Pieniążek, 1967: A study on some rootstocks for apple trees in Poland. Horticultural Research vol. 7, 1, 70-73.Jankiewicz L.S., A. Mika, F. Kemula, A. Czynczyk, W. Srzednicka, 1968: Comparison of different methods of improving crotch angles in young apple trees. Prace Inst. Sad, t. 12, 57-67.Zagaja S.W., A. Czynczyk, W. Michalski, 1970: Vigor of growth and productivity of five pear cultivars topworked on different interstocks. Prace Inst. Sad. t. 14, 11-17.Basak A., A. Czynczyk, L.S. Jankiewicz, 1973: The influence of KJ, CuSO4 and Mg(ClO3) on defoliation and subsequent frost resistance and growth of apple trees in nurseries. Acta Agrob. 26, 167-189.Basak A., L.S. Jankiewicz and A. Czynczyk, 1974: The use of CEPA, SADH and mineral salts to defoliate apple trees in nurseries. Act Hort. 34, 135-138.Czynczyk A., A. Mika, D. Chlebowska, 1976: Progress report on 12 years of experimentation with established spur, renewal and regulated pruning of apple trees. Fr. Sc. Rep. 2, 25-28.Pieniążek S.A., A. Czynczyk, S.W. Zagaja, 1976: Apple rootstocks breeding program in Poland. Compact Fruit Tree, vol. 9, 15-19.Antoszewski R., U. Dzięcioł, A. Mika, A. Czynczyk, 1978: The polarity of IAA translocation in the bark of apple tree. Acta Physiol. Plant. 1,1, 35-44.Borecki Z., A. Czynczyk, D.F. Millikan, 1978: Susceptibility of several cultivars of apple to bark canker fungi. Plant Dis. Rep. vol. 62, 817-819.Czynczyk A., 1981: The effect of interstocks of M9 and B9 on the field performance of three apple cultivars. Acta Hort. 114, 192-197.Czynczyk A., G. Hodun, P. Bielicki, 1994: Influence of micropropagation on the performance and quality of P22 rootstock in the mother plantation. Fruit Sc. Rep. 2 (3), 91-100.Czynczyk A., 1995: Apple growing in Poland. Compact Fruit Tree, vol. 28, 149-153.Czynczyk A., Z.S. Grzyb, A. Basak, 1977: Chemical defoliation of pear, plum, tart and sweet cherry trees. Fruit Sc. Rep. 2, 1-9..
Był autorem około 350 publikacji naukowych i artykułów popularnonaukowych z zakresu sadownictwa i szkółkarstwa.
Nagrody i wyróżnienia Srebrny Krzyż zasługi (1971), Zasłużony Pracownik Rolnictwa (1974), Członek honorowy Stowarzyszenia Szkółkarzy Polskich (1999), Nagrody zespołowe I stopnia przyznane przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej za opracowanie i wdrożenie systemów sadzenia, formowania koron i cięcia jabłoni w sadach intensywnych (1975, 1978, 1983). Nagroda zespołowa II stopnia przyznana przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej za pracę: Opracowanie technologii produkcji i wdrożenie do praktyki sadowniczej siewek Węgierki Wangenheima jako podkładek dla śliw (1996).
Ważniejsze książki Czynczyk A., Mika A., 1973 i 1978: Sady karłowe, PWRiL, Warszawa Czynczyk A., 1979, 1998 i 2012: Szkółkarstwo sadownicze, PWRiL, Warszawa Czynczyk A., Kruczyńska D., 1996: Zeszyty Pomologiczne. Grusza, wyd. ISK Skierniewice Kruczyńska D., Czynczyk A., 1996: Nowe i najnowsze odmiany jabłoni wyd. ISK, Skierniewice Czynczyk A., Lange E., Mika A., Niemczyk E., Smolarz K., Treder W., 2002: Sadownictwo. Podręcznik dla uczniów techników ogrodniczych, Hortpress Sp. zo.o.
Przypisy
Kategoria:Polscy sadownicy Kategoria:Polscy pomolodzy Kategoria:Polscy biolodzy XXI wieku Kategoria:Polscy biolodzy XX wieku Kategoria:Ludzie związani ze Skierniewicami Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2018