Antonín Procházka (ur. 5 czerwca 1882 w Vážanach, zm. 9 czerwca 1945 w Brnie) – czeski malarz, grafik, ilustrator oraz projektant. Jeden z pionierów czeskiej sztuki nowoczesnej na początku XX wieku.

Życiorys Urodził się 5 czerwca 1882 w Vážanach. Jego rodzicami byli Jakub oraz Marie zd. Hosáková.

W latach 1907–1908 współtworzył w Pradze m.in. z Emilem Fillą, Bohumilem Kubištą, , Otakarem Kubínem grupę Osma, która zrzeszała artystów.

Podczas pobytu w Berlinie poznał , Para wzięła ślub 30 stycznia 1908 roku, mieszkali w praskiej dzielnicy Malá Strana w skromnym mieszkaniu. W 1909 roku postanowili sprzedać wyposażone mieszkanie, aby wyjechać na studia do Wenecji oraz Paryża. W 1910 roku powrócili do Pragi, gdzie Procházka, nie mając oszczędności, szukał pracy jako nauczyciel. Otrzymał posadę jako nauczyciel zastępczy kaligrafii, geometrii i rysunku oraz asystent w jednej ze szkół w Morawskiej Ostrawie.

Mieszkając w Morawskiej Ostrawie, z powodu pozbawienia dostępu do rozwijającej się w Pradze kultury Procházka miał czuć się jak wygnaniec. Z tego powodu regularnie prosił o przeniesienie, a prośby te przez 11 lat były odrzucane. W jednym z podań o zmianę miejsca pracy, argumentował, że jest artystą i dla pełnego rozwoju artystycznego pilnie potrzebuje środowiska, jakie może mu zapewnić tylko Praga ze swoimi zbiorami sztuki, bibliotekami i działalnością kulturalną. W tym czasie, gdy tylko mógł, opuszczał Ostrawę i podróżował do Pragi oraz Berlina, aby brać udział w wystawach.

Jego pracę na rok przerwała I wojna światowa, podczas której do 1915 roku służył w armii austriackiej.

W 1921 roku otrzymał informację o zmianie miejsca zatrudnienia na Nové Město, co bardzo go ucieszyło. Dopiero żona uświadomiła go, że nie chodzi o Nové Město w Pradze, ale o Nové Město na Moravě. Pracował tam jako nauczyciel rysunku w państwowym gimnazjum, aż do roku 1924, kiedy został ponownie przeniesiony – tym razem do Brna, gdzie w latach 1924–1936 pracował jako nauczyciel rysunku w państwowym gimnazjum dla dziewcząt. W 1932 roku miał skarżyć się : „Żałowałem, że moi przyjaciele pracują w Pradze, walcząc o słuszną sprawę [kubizm], a ja marnuję czas gdzieś daleko, wykonując dorywcze prace”.

Zmarł 9 czerwca 1945 roku w szpitalu w Brnie. Pogrzeb odbył się 13 czerwca 1945 roku. Pochowany został na Cmentarzu Centralnym (rząd 25e, grób 61).

Życie prywatne Jego żoną była .

Twórczość mały|Prometeusz (1911) Procházka uważany jest za jednego z pionierów czeskiej sztuki nowoczesnej na początku XX wieku. Jego twórczość przez lata zmieniała się. Styl w latach 1914–1917 określany jest charakterystyczną wersją kubizmu orfickiego, w latach 1921–1925 często eksperymentował z różnymi technikami, a do kubistycznych prac dodawał motywy sztuki ludowej oraz naiwnej. W latach 20. XX wieku w jego twórczości coraz bardziej dominował klasycyzm. mały|Obraz Prométheus přinášející lidstvu oheň z 1938 roku mieszczący się w budynku Wydziału Prawa Uniwersytetu Masaryka Procházka jako swoje pierwsze dzieło w kubistycznym stylu określał obraz Prométheus z 1911 roku przedstawiający mitologiczną postać Prometeusza wraz z nadlatującym orłem. Podział obrazu na formy kubistyczne i powielenie orła w obrazie mogą wskazywać na powtarzające się cierpienie Prometeusza, dzięki czemu forma obrazu podkreśla znaczenie mitu.

W 1938 roku stworzył Prométheus přinášející lidstvu oheň mieszczący się w budynku Wydziału Prawa Uniwersytetu Masaryka. Jest to najbardziej znany obraz jego autorstwa z tego okresu. Porównanie tych dwóch przedstawień mitologicznej postaci Prometeusza, z 1911 oraz z 1938 roku, ukazuje przemianę stylu autora: porzucenie kubistycznych form na rzecz neoklasycyzmu.

Galeria wybranych prac

Upamiętnienie mały|Tablica pamiątkowa w Vážanach 25 września 1945 roku na jego cześć nazwano w Brnie ulicę, która dotychczas nosiła nazwę Kohoutovicka. W 1953 roku na domu, w którym mieszkał w Brnie, została umieszczona pamiątkowa tablica informująca, że mieszkał i pracował w nim artysta narodowy Antonín Procházka.

W 1946 został pośmiertnie uhonorowany tytułem artysty narodowegoListy posiadaczy nagród państwowych – Archiwum Kancelarii Prezydenta Republiki Czeskiej.

W 1964 roku powstał film telewizyjny Národní umělec Antonín Procházka w reżyserii Kuby Jurečka.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Artyści Narodowi Czechosłowacji Kategoria:Czescy malarze Kategoria:Kubiści (malarze) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Brnie Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1945