Wrzodek paprociowy (Herpobasidium filicinum (Rostr.) Lind) – gatunek grzybów należący do rodziny Eocronartiaceae
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Herpobasidium, Eocronartiaceae, Platygloeales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1880 r. Emil Rostrup, nadając mu nazwę Gloeosporium filicinum. W 1908 r. Jens Wilhelm August Lind przeniósł go do rodzaju Eocronartium. Synonimy nazwy naukowej: Gloeosporium filicinum Rostr. 1880 Helicobasidium filicinum (Rostr.) Killerm. 1928 Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1977 r.
Morfologia Podstawki mają zazwyczaj tylko 1–3 mm szerokości i 100–500 μm grubości, są grubościenne, czasami zlewają się lub rozprzestrzeniają się jako biaława warstwa na dolnej powierzchni liści; odpowiadające im ciemne, przejaśnione plamy widoczne są na górnej powierzchni liścia. Pigment znajduje się głównie w ściankach zaatakowanych komórek epidermy i w zwiniętych haustoriach. Strzępki mają średnicę 2–3 mm, są cienkościenne, bez sprzążek. Podstawki są zazwyczaj maczugowate, zwężające się u dołu, przechodzące w T-przegrody, 7–2 × 40–120 μm grubości, typowo zagięte w pobliżu nasady, górna część jest prawie prosta. Sterygmy zmienne, często u nasady oddzielone od podstawki przegrodą przybyszową zwężającą się ku wierzchołkowi. Bazydiosporcy 6–9 × 15–22 μm, szkliste, nieamyloidalne, jajowate do wrzecionowatych lub prawie cylindrycznych, czasami lekko zakrzywione do hymenium lub o nieregularnym kształcie, kiełkujące przez powtarzanie.
Rozwój Strzępki ze zwiniętymi haustoriami rozwijają się w żywych liściach paproci, między- i wewnątrzkomórkowo. Grzybnia pasożytnicza rozwija się w liściach żeńskich paproci i wytwarza widoczne haustoria. Strzępki przechodzą przez aparaty szparkowe i rozprzestrzeniają się na spodniej stronie liści, tworząc białawe, cienkie, nieżelatynowate, ale lekko woskowate systemy strzępek z rozproszonymi lub gęsto ułożonymi podstawkami. Charakterystyczną cechą tego gatunku jest dość częste występowanie dwukomórkowych podstawek. Lackson w 1953 r. opisał fuzję dwóch jąder w młodej podstawce, a następnie pojedynczy podział mejotyczny. Każde z powstałych jąder migruje do jednej bazydiospory. Chociaż nie zaobserwowano drugiego podziału mejotycznego, przyjęto, że nastąpił on podczas pierwszego podziału jądrowego podczas kiełkowania zarodników, które dość często powtarzają kiełkowanie.
Występowanie i siedlisko W Polsce do 2025 r. podano dwa stanowiska: w Beskidzie Sądeckim (park w Szczawnicy, Wróblewski 1922) i w Pieninach (Przechodki Wielkie, W. Wojewoda 1979). Franz Oberwinkler i Robert Joseph Bandoni uważają, że prawdopodobnie w Europie i Ameryce Północnej gatunek ten jest dość częsty, według W. Wojewody w Polsce prawdopodobnie jest rzadki, ale z powodu swojej niepozorności i małych rozmiarów może być przeoczany.
Grzyb pasożytniczy rozwijający się na żywych liściach paproci.
Przypisy
Kategoria:Eocronartiaceae Kategoria:Mykobiota Polski