Dyrektor teatru marionetek () – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w 1851 roku.
Publikacja Andersenowska baśń literacka o Dyrektorze teatru marionetek została po raz pierwszy opublikowana w Kopenhadze przez wydawnictwo 19 maja 1851 roku jako dziewiąty rozdział książki W Szwecji (). Pisarz opublikował utwór jako samodzielne opowiadanie w jednym z tomów Pism zebranych (). Ta przeredagowana wersja ukazała się 27 października 1868 roku. Baśń znalazła się też w wydanej 10 grudnia 1870 roku, jeszcze za życia Andersena antologii Baśnie i opowieści. Tom trzeci ().
Książka W Szwecji stanowi poetycki przewodnik podróżniczy, w którym Andersen zawarł swe obserwacje z pobytu w Szwecji. Pisarz odwiedził Göteborg, Sztokholm i Uppsalę 17 maja–15 sierpnia 1849 roku. Oprócz pierwotnej wersji Dyrektora książka o Szwecji zawierała jeszcze następujące baśnie: Babcia, Pewna historia, Milcząca księga, Ptak Feniks.
Przekłady Baśń została przetłumaczona na szereg języków europejskich, m.in. na: niemiecki, angielski, włoski i rosyjski.
Dyrektor teatru marionetek Andersena został przetłumaczony po raz pierwszy z języka niemieckiego na język polski przez Stefanię Beylin i wydany w 1956 roku w trzytomowym zbiorze Baśni przez Państwowy Instytut Wydawniczy. W 2006 roku wydane zostało pierwsze tłumaczenie z języka duńskiego autorstwa Bogusławy Sochańskiej. Trzytomową antologię Baśnie i opowieści opublikowało poznańskie wydawnictwo Media Rodzina.
Fabuła Streszczenia dokonano na podstawie polskiego tłumaczenia B. Sochańskiej oraz wersji duńskiej.
Parostatkiem podróżuje Duńczyk – dyrektor teatru marionetek. Cała jego trupa mieści się w jednej wielkiej skrzyni, bo są to lalki. Twierdzi, że jego wrodzony dobry humor został oczyszczony dzięki doświadczeniu przeprowadzonemu przez pewnego absolwenta politechniki. W Slagelse występuje w gospodzie pocztowej, gdzie publiczność jest doskonała. Na widowni pojawia się młody człowiek w czerni, absolwent politechniki, który śmieje się i bije brawo w odpowiednich momentach. Po przedstawieniu dyrektor idzie na wykład młodzieńca. Prezentowane są niezwykłe eksperymenty naukowe. Marionetkarz jest zdumiony, jak wiele potrafi człowiek odkryć, i porównuje to do małych cudów natury. Następnego dnia gra z jeszcze większym entuzjazmem, bo absolwent znowu jest na widowni. Po spektaklu rozmawiają przy winie o teatrze i nauce, a marionetkarz porównuje ludzkiego ducha do żelaza, które magnesuje się, przeciągane przez spiralę.
Zdaniem absolwenta cały świat jest pełen cudów, ale ludzie nazywają je rzeczami codziennymi. Opowiada i tłumaczy tak jasno, że marionetkarz ma wrażenie, jakby ktoś otwierał mu głowę i wlewał nową wiedzę. Przyznaje, że gdyby był młodszy, poszedłby do politechniki, aby lepiej poznać świat. Mówi też, że mimo to jest szczęśliwym człowiekiem. Absolwent pyta, czy naprawdę jest szczęśliwy, a marionetkarz odpowiada, że tak, choć czasem marzy o byciu dyrektorem prawdziwego teatru, aby jego lalki ożyły i stały się prawdziwymi aktorami. Po rozmowie piją razem wino, które wydaje się zaczarowane. Absolwent promienieje jak słońce, a lalkarz myśli, że to może być przebrany bóg. Absolwent spełnia jego życzenie: marionetki ożywają, a marionetkarz zostaje dyrektorem teatru. Szybko jednak aktorzy zaczynają się kłócić o role i prestiż, a lalkarz czuje się uwięziony jak mucha w butelce.
Marionetkarz czuje się nieszczęśliwy i żałuje, że został dyrektorem. Mówi swoim pracownikom, że są tylko marionetkami, a oni go zabijają. Budzi się w swoim pokoju i nie wie, jak się tam znalazł. Widzi księżycowe światło i przewróconą skrzynię z lalkami. Zbiera wszystkie marionetki z powrotem do skrzyni i zatrzaskuje wieko. Siada na skrzyni i mówi, że już nigdy nie chce, by lalki miały ciało i krew. Czuje się szczęśliwy i oczyszczony, zasypia w błogim nastroju.
Rano budzi się wciąż szczęśliwy i rozumie, że jego dawne pragnienia były głupie. Jest przecież szczęśliwym dyrektorem teatru lalek, jego publiczność jest zadowolona, a on sam wybiera i przerabia sztuki, jak chce. Podróżuje po Danii i Szwecji, odnosi sukcesy i snuje dalej swoją opowieść.
Przypisy
Linki zewnętrzne „Dyrektor teatru marionetek” (audiobook) na YouTube
Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1851