Peter Josef Zeltner (ur. 30 listopada 1765 w Solurze, zm. 22 stycznia 1830 tamże) – szwajcarski oficer, polityk i dyplomata, pierwszy zawodowy dyplomata szwajcarski oraz pierwszy helvetski poseł we Francji w latach 1798–1800. Przez ponad dekadę był gospodarzem polskiego działacza narodowego Tadeusza Kościuszki na swej posiadłości Berville koło Fontainebleau.
Edukacja i wczesna kariera Peter Josef Zeltner urodził się w Solurze jako syn sekretarza skarbcowego i burmistrza Solury Franza Xavera Josefa Antona Zeltnera oraz Isabelle de la Martinière. Jego matka pochodziła z francuskiej rodziny szlacheckiej. Pobierał edukację w kolegium jezuickim w rodzinnym mieście.
W latach 1783–1791 pełnił służbę jako oficer Gwardii Szwajcarskiej w Paryżu podczas panowania króla Ludwika XVI. Po powrocie do Solury w 1791 roku objął stanowisko członka Wielkiej Rady kantonu i pełnił funkcję salzkassiera – skarbnika odpowiedzialnego za handel solą – do 1795 roku.
Incydent z salwą armatnią W 1795 roku Zeltner został wysłany do Ulm jako przedstawiciel kantonalny. Dwa lata później, 23 listopada 1797 roku, po przybyciu do Solury generała Napoleona Bonapartego, Zeltner wydał rozkaz oddania salwy artyleryjskiej na cześć francuskiego dowódcy. Było to naruszenie miejscowego zakazu oddawania strzałów w godzinach nocnych, za co został aresztowany. Incydent doprowadził do znacznych napięć dyplomatycznych między Szwajcarią a Francją.
Kariera w Republice Helweckiej W 1798 roku, po i proklamowaniu Republiki Helweckiej, Zeltner został mianowany członkiem tymczasowego rządu solurskiego oraz Wielkiej Rady Republiki Helweckiej. Nowa republika, będąca państwem satelickim Francji, zastąpiła dawną konfederację kantonów scentralizowanym państwem unitarnym. 27 kwietnia 1798 roku otrzymał stanowisko pierwszego posła Helvetycznej Republiki w Paryżu, które pełnił do 21 lutego 1800 roku.
Zeltner był pierwszym zawodowym dyplomatą szwajcarskim, inaugurując tym samym erę szwajcarskiej służby zagranicznej. Jego misja w Paryżu stanowiła pierwsze stałe przedstawicielstwo dyplomatyczne Szwajcarii w historii.
Relacje z Tadeuszem Kościuszką Po zakończeniu misji dyplomatycznej w 1800 roku Zeltner pozostał we Francji, gdzie założył bank. W latach 1801–1815 goszczył na swej posiadłości Berville koło Fontainebleau polskiego przywódcę narodowego Tadeusza Kościuszkę. Polski bohater, wycofując się z aktywności politycznej, znalazł w Zeltnerze i jego rodzinie nie tylko gościnność, lecz także przyjaźń.
W swoim testamencie z 5 maja 1798 roku, sporządzonym w Filadelfii przed wyjazdem do Europy, Kościuszko ustanowił jako egzekutora swojego amerykańskiego majątku Thomasa Jeffersona. Jednak w latach spędzonych u Zeltnerów Kościuszko sporządził kolejne testamenty, w których uwzględnił rodzinę szwajcarskiego dyplomaty. Po długich sporach prawnych, które trzykrotnie trafiły do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych, w 1852 roku orzeczono, że majątek Kościuszki przypadnie jego spadkobiercom w Polsce na podstawie testamentu z 1816 roku, który unieważniał wcześniejsze dyspozycje.
Po kongresie wiedeńskim w 1815 roku Kościuszko przeniósł się do Solury, gdzie zamieszkał u brata Petera Josefa, Xavera Zeltnera. Tam spędził ostatnie dwa lata życia do śmierci 15 października 1817 roku.
Późne lata Po przywróceniu tradycyjnego porządku konstytucyjnego w Szwajcarii Zeltner ponownie zaangażował się w życie polityczne Solury. W latach 1814–1830 pełnił funkcję członka Wielkiej Rady kantonu, kontynuując rodzinną tradycję w służbie lokalnej administracji.
Peter Josef Zeltner był członkiem masonerii. Zmarł w Solurze 22 stycznia 1830 roku w wieku 64 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo jako pionier szwajcarskiej dyplomacji i przyjaciel jednego z bohaterów polskiego narodu.
Rodzina Peter Josef Zeltner poślubił Angelica Charlotte Adelheid Drouin de Vandeuil de Lhuis, która pochodziła z francuskiej rodziny szlacheckiej.
Jego ojcem był sekretarz skarbcowy i burmistrz Solury Franz Xaver Josef Anton Zeltner (1734–1801), który zajmował wiele prestiżowych stanowisk w kantonie Solura, w tym funkcję wójta w Gösgen, Bechburgu i Flumenthal oraz mistrza mennicy. Jego matką była Isabelle de la Martinière pochodząca z arystokratycznej rodziny francuskiej.
Jego starszy brat, Xaver Zeltner (1764–1855), również uczestniczył w życiu politycznym Helvetii i zakończył karierę jako notariusz i sędzia apelacyjny. Po powrocie Kościuszki z Francji w 1815 roku w domu Xavera polski bohater spędził ostatnie lata swojego życia. Rodzina Zeltnerów stanowiła jedną z najbardziej wpływowych dynastii politycznych i dyplomatycznych Solury w czasach transformacji szwajcarskiej.
Przypisy
Bibliografia P.F. Kopp, „War der Ofen schuld? Kabinettstücke aus der Schweizer Kulturgeschichte", 2014, s. 185–227.
Linki zewnętrzne Peter Josef Zeltner w Historischen Lexikon der Schweiz Peter Josef Zeltner – Diplomatic Documents of Switzerland
Kategoria:Szwajcarscy dyplomaci Kategoria:Szwajcarscy wojskowi Kategoria:Wolnomularze Kategoria:Tadeusz Kościuszko Kategoria:Ludzie urodzeni w Solurze Kategoria:Urodzeni w 1765 Kategoria:Zmarli w 1830