Stanisław Czesław Gaca (ur. 1953 w Szczurowej, zm. 9 listopada 2025) – polski inżynier ruchu drogowego, profesor nauk technicznych.

Życiorys W 1978 r. ukończył studia budownictwa w Politechnice Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, w 1988 r. doktoryzował się za rozprawę zatytułowaną Wpływ niestacjonarności ruchu na sprawność skrzyżowań drogowych, pod kierunkiem prof. Mariana Tracza, w 2003 r. habilitował się. W 2015 r. uzyskał tytuł profesora nauk technicznych.

Został zatrudniony w Politechnice Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki oraz należał do Rady Dyscypliny Naukowej – Inżynierii Lądowej i Transportu PK.

Członek Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komisji Budownictwa na Oddziale Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Działalność naukowa Uczestniczył w realizacji 15 grantów badawczych, z tego w 6 jako ich kierownik. Był autorem i współautorem ponad 170 publikacji naukowych, autorem licznych opracowań eksperckich na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego oraz Ministerstwa Infrastruktury. Był członkiem Komisji Budownictwa Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, sekretarzem i przewodniczącym Sekcji Inżynieria Komunikacyjna KILiW PAN i członkiem Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN.

Jego prace badawczo-naukowe związane były m.in. z:

badaniami wybranych procesów ruchu pojazdów i ich formalnym opisem, symulacyjnymi modelami ruchu na skrzyżowaniach i doskonaleniem metod szacowania przepustowości skrzyżowań z pierwszeństwem przejazdu oraz skrzyżowań z sygnalizacją świetlną, zagadnieniami bezpieczeństwa ruchu drogowego (w tym z identyfikacją czynników determinujących zagrożenia bezpieczeństwa ruchu) oraz planowaniem i oceną skuteczności środków poprawy tego bezpieczeństwa,

Ponadto, był współautorem programów poprawy BRD (krajowych i regionalnych), wytycznych i instrukcji wykorzystywanych w drogownictwie jeszcze przed wdrożeniem nowej struktury przepisów techniczno-budowlanych.

Istotnie przyczynił się do rozwoju:

metod obliczania przepustowości skrzyżowań drogowych, zasad projektowania infrastruktury drogowej (wytyczne projektowania skrzyżowań drogowych zwykłych, skanalizowanych i rond), analiz bezpieczeństwa ruchu i narzędzi zarządzania bezpieczeństwem ruchu wdrażanych w ramach dyrektywy europejskiej, przede wszystkim audytu BRD, metod zarządzania prędkością (m.in. wytyczne zarządzania prędkością na drogach samorządowych).

Uczestniczył aktywnie w opracowywaniu nowych przepisów techniczno-budowlanych w drogownictwie. W latach 2018 – 2022 kierował pracą 2 konsorcjów opracowujących na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury nowe „Wzorce i standardy” będące podstawowym źródłem współczesnej wiedzy technicznej z zakresu projektowania, budowy i eksploatacji infrastruktury drogowej. „Wzorce i standardy” istotnie zmieniły dotychczasową praktykę i są kluczową częścią wdrażanej od roku 2022 przez Ministerstwo Infrastruktury nowej struktury przepisów techniczno-budowlanych w drogownictwie.

Był bardzo dobrym organizatorem, tworzył interdyscyplinarne zespoły, łącząc środowiska naukowe z różnych jednostek w kraju. Wsparciem w tych pracach była jego wieloletnia współpraca z jednostkami w Niemczech: Ruhr Universität w Bochum, Bauhaus-Universität w Weimarze, Technische Universität w Dreźnie, instytut badawczy BAST.

W sumie pracował przy opracowaniu 39 dokumentów w formie wytycznych projektowania, z których w 7 był wiodącym współautorem.

Ważną część jego działalności stanowiła popularyzacja wiedzy technicznej z zakresu infrastruktury i bezpieczeństwa ruchu drogowego, co realizował poprzez udział w komitetach naukowych oraz organizacyjnych licznych konferencji i kreowanie ich programów, takich jak Kongres Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, w którym był przewodniczącym Rady Programowej, Konferencje Krynickie, Novdrog, Gambit, a także poprzez wygłaszanie referatów promujących w środowisku inżynierskim tzw. „dobrą praktykę”.

Profesor bardzo aktywnie angażował się w społeczną działalność doradczą, uczestnicząc m.in. w pracach: Rady Programowej ds. Rozwoju Infrastruktury Transportowej Miasta Krakowa (do 2024 r.); Rady Naukowej przy Generalnym Dyrektorze Dróg Krajowych i Autostrad (od 2017 r.); Komitetu Technicznego Drogownictwa opiniującego dla Ministerstwa Infrastruktury nowe „Wzorce i standardy” w drogownictwie (2022 – 2024). Był współautorem rekomendacji legislacyjnych i projektowych służących bezpieczeństwu Polaków na drogach, a także ważnym głosem w debacie publicznej na ten temat, uczestnikiem licznych programów i wystąpień eksperckich poświęconych tej tematyce w mediach.

Był niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie kształcenia specjalistów i wdrażanie audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego w kraju. Jako jedyny ekspert, obcokrajowiec uczestniczy aktywnie w pracach dwóch grup roboczych w Forschungsgesellschaft für Straßen- und Verkehrswesen (FGSV/Niemcy) związanych z audytem bezpieczeństwa ruchu drogowego (współautor wytycznych FGSV – 2019 r., 2022 r.).

Odznaczenia i nagrody Za swoje osiągnięcia był wielokrotnie nagradzany i odznaczany:

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2026, za wybitne zasługi w pracy naukowo-badawczej i dydaktycznej)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lutego 2026 r. nr rej. 15/2026 o nadaniu orderów i odznaczenia (). Honorowa Odznaka PK, 1993 r. Złota Odznaka PK, 2006 r. Medal Zasłużony dla PK, 2017 r. Złoty Krzyż Zasługi, 2000 r. Medal Komisji Edukacji Narodowej, 2006 r. Medal Złoty za Długoletnią Służbę, 2018 r. Złota Odznaka Honorowa Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP, 2013 r. Odznaka honorowa „Zasłużony dla transportu Rzeczypospolitej Polskiej”, 2023 r. Wyróżnienie Polskiego Kongresu Drogowego „Zasłużony dla sprawy drogowej”, 2023 r. Odznaka honorowa „Zasłużony dla drogownictwa”, przyznana przez Ministra Infrastruktury za szczególne osiągnięcia w dziedzinie drogownictwa, 2025

Życie prywatne Z żoną Małgorzatą doczekał się dwójki dzieci - Katarzyny i Dominika. Został pochowany 15 listopada 2025 na Cmentarzu Parafialnym na Rzędzinie w Tarnowie.

Przypisy

Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Absolwenci Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki Kategoria:Członkowie Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN Kategoria:Pochowani w Tarnowie Kategoria:Urodzeni w 1953 Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)