Wilgotnica piaskowa (Hygrocybe substrangulata (P.D. Orton) P.D. Orton & Watling) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hygrocybe, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1960 r. Peter Darbishire Orton, nadając mu nazwę Hygrophorus substrangulatus. W 1969 r. ten sam autor i Roy Watling przenieśli go do rodzaju Hygrocybe. Synonimy: Hygrophorus substrangulatus P.D. Orton 1960 Pseudohygrocybe substrangulata (P.D. Orton) Kovalenko 1988 Barbara Gumińska w 1997 r. nadała mu polską nazwę wilgotnica odmienna, Władysław Wojewoda w 1999 r. zmienił ją na wilgotnica piaskowa.
Morfologia Kapelusz O średnicy 0.5–5 cm, u młodych okazów wypukły, u dojrzałych spłaszczony, z lekko podwiniętym brzegiem, czasami z lekkim wgłębieniem w środku, czasami półprzezroczysty, prążkowany przy brzegu. Powierzchnia lekko łuskowata, pomarańczowoczerwona, sporadycznie szkarłatna. Blaszki Przyrośnięte, czasami lekko zbiegające, szerokie, dość rzadkie, pomarańczowe. Krawędzie jaśniejsze. Trzon O wysokości 2–4 cm, średnicy 2–4 mm, cylindryczny, czasami spłaszczony lub lekko zwężający się ku podstawie. Powierzchnia sucha, gładka, pomarańczowa lub żółta z pomarańczowym odcieniem. Miąższ Miąższ kapelusza jest czerwonopomarańczowy, ale nieco jaśniejszy od powierzchni. Brak wyraźnego zapachu i smaku. Cechy mikroskopowe Zarodniki elipsoidalne, gładkie, 6,5–10 × 4,5–5,5 µm, nieamyloidalne. Podstawki przeważnie 4-zarodnikowe, 40–65 × 8–10 μm. Centralna część skórki kapelusza typu trichoderma. Miąższ kapelusza i trama blaszek składają się z nieregularnych, cylindrycznych lub lekko rozdętych komórek o długości do 130 μm i zazwyczaj o szerokości od 6 do 10 μm. Gatunki podobne Czerwone wilgotnice są niezwykle trudne do rozróżnienia na podstawie samych cech makroskopowych. Wilgotnica piaskowa to jeden z nielicznych przedstawicieli rodziny wodnichowatych, którego kapelusze są lekko łuskowate, a nie tłuste, ale do jego pewnej identyfikacji niezbędne są badania mikroskopowe. Najbardziej podobne gatunki: wilgotnica purpurowa (Hygrocybe miniata) jest makroskopowo bardzo podobna, ale ma znacznie mniejsze zarodniki i preferuje suchsze siedliska; wilgotnica szkarłatna (Hygrocybe coccinea) ma znacznie większy, pomarańczowoczerwony kapelusz; wilgotnica spinkowata (Hygrocybe cantharellus) ma blaszki zbiegające; wilgotnica czerniejąca (Hygrocybe conica) czernieje z wiekiem lub po przecięciu.
Występowanie i siedlisko Występuje w Europie, Ameryce Północnej i Azji. W Europie najwięcej stanowisk podano w północnej jej części, sięga tutaj po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego, Islandię oraz południowe i wschodnie wybrzeża Grenlandii. W Polsce do 2003 r. jedyne stanowisko podała w 1997 r. Anna Bujakiewicz w Babiogórskim Parku Narodowym, ale w późniejszych latach podano nowe stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Grzyb naziemny. W Polsce podano jego stanowiska na łąkach, wśród mchów torfowców oraz w borówczyskach bażynowych (Empetro-Vaccinietum), w Anglii i Irlandii na wilgotnych, porośniętych mchem polanach, torfowiskach lub wilgotnych, porośniętych mchem dolnych zboczach wydm.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Wodnichowate