Tafil Buzi też jako: Tafilboz (ur. 1792 we wsi Buz k. Tepeleny, zm. 1844 w Aleppo) – albański działacz narodowy i organizator antyosmańskiego ruchu powstańczego w latach 1833-1839.
Życiorys Był synem Kapo i Shanise. Początkowo był na służbie u Alego Paszy z Tepeleny. W czasie powstania greckiego początkowo walczył przeciwko powstańcom w oddziałach Omera Vrioniego, a następnie przeszedł na stronę powstańców i służył w oddziale Theodorosa Grivasa. Po zamordowaniu 500 albańskich bejów w 1830 przez władze osmańskie, na ziemiach zamieszkałych przez Albańczyków doszło do serii powstań. Tafil Buzi razem z Zenelem Gjoleką i Çelo Picarim zorganizował wystąpienie ludności albańskiej w rejonie Wlory, Beratu i Skraparu. Powstańcy wymordowali lokalnych urzędników, a następnie przesłali swoje żądania Turkom - domagali się mianowania gubernatorów pochodzenia albańskiego i zniesienia nowych podatków, nałożonych na ludność albańską.
Sukcesy powstańców w 1833 doprowadził do ugody z Mustafą Nuri Paszą (gubernatorem Trikali), który zaproponował Buziemu stanowisko urzędnika w okręgu Agrafa. Buzi objął to stanowisko, ale wkrótce był zmuszony uciekać na Korfu w obawie przed represjami. W 1834 ponownie wystąpił przeciwko władzom osmańskim. Dowodzona przez Buziego armia powstańcza licząca 10 tysięcy ludzi opanowała Berat, gdzie został utworzony komitet złożony z powstańców. Na jego czele stanął Abaz bej Lushnja, a Buzi został komendantem wojskowym miasta. W styczniu 1835 komitet podpisał porozumienie z władzami osmańskimi, zakładające rozbrojenie oddziałów powstańczych. Kiedy Turcy zaczęli łamać zawarte porozumienie, Tafil Buzi na czele podległych mu oddziałów ruszył w kierunku Janiny. W tym czasie wydał proklamację do Albańczyków wzywając ich, aby stanęli do walki. Osmański korpus ekspedycyjny skierowany przeciwko powstańcom zmusił Buziego do zaprzestania dalszej walki i powrotu do Tepeleny. W 1836 Buzi próbował po raz kolejny wywołać powstanie, ale tym razem nie osiągnął sukcesów. Internowany w Turcji, w 1842 został uwolniony i na czele 3000 Albańczyków udał się do Bejrutu, gdzie podległe mu oddziały złupiły miasto i doprowadziły do anarchii. Pod koniec życia w służbie Ibrahima Paszy, sprawował funkcję gubernatora Aleppo. Zmarł w 1844.
Pamięć thumb|240px|Pomnik Tafila Buziego w Tepelenie, dłuta Vladimira Llakaja Imię Buziego noszą ulice w Tepelenie, Memaliaju i w Sauk, a jego pomniki stoją w Tepelenie i we wsi Buz. W Tepelenie działa stowarzyszenie noszące imię Tafila Buziego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Albańscy wojskowi Kategoria:Ludzie związani z Tepeleną Kategoria:Ludzie związani z Aleppo Kategoria:Urodzeni w 1792 Kategoria:Zmarli w 1844 Kategoria:Internowani w Turcji w latach 1801–1862