Holger Danske () – organizacja duńskiego ruchu oporu działająca podczas II wojny światowej.
Była jedną z największych grup duńskiego ruchu oporu i pod koniec wojny liczyła około 350 członków. Grupa przeprowadzała operacje sabotażowe, w tym wysadzanie linii kolejowych o strategicznym znaczeniu dla Niemców. Jedną z największych akcji Holger Danske było wysadzenie Forum Copenhagen w 1943 roku. Holger Danske było też odpowiedzialne za około 200 likwidacji kolaborantów i informatorów, którzy ujawnili okupantom tożsamość i/lub miejsce pobytu innych członków ruchu oporu. Grupa została nazwana na cześć legendarnego duńskiego bohatera Holgera Danske (Ogier Duński).
Historia Powstanie grupy Grupa Holger Danske powstała w Danii podczas II wojny światowej. Jej nazwa pochodzi od Holgera Danske, legendarnego duńskiego bohatera narodowego, który śpi, dopóki Dania nie znajdzie się w niebezpieczeństwie. Grupa powstała w kwietniu 1943 roku. Jej liderami byli Josef Søndergaard, „centralna postać” duńskiego ruchu oporu oraz bracia Jorgen i Mogens Staffeldt. Kryjówka grupy mieściła się przy Kongens Nytorv w księgarni Nordisk. Grupa, która pod koniec wojny liczyła ok. 350 członków, przeprowadzała liczne ataki sabotażowe przeciwko Niemcom.
Przez pierwsze kilka miesięcy Holger Danske otrzymywał materiały wybuchowe i był szkolony przez starszą grupę duńskiego ruchu oporu Borgerlige Partisaner (BOPA), organizację związaną z ruchem socjalistycznym. BOPA była mniejsza, lecz bardziej zdyscyplinowana, natomiast Holger Danske miał charakter bardziej międzypartyjny. Organizacja została następnie powiązana z brytyjskim Kierownictwem Operacji Specjalnych (SOE) i Radą Wolności, które koordynowały działania z Holgerem Danske i BOPA.
Działania w 1943 roku Po kwietniu 1943 roku Holger Danske i BOPA stały się dobrze wyszkolonymi grupami sabotażystów, które osłabiały skuteczność działań niemieckich w Danii, atakując stocznie i fabryki zaopatrujące niemieckie wojsko. W tym czasie większość obywateli Danii zdała sobie sprawę ze skuteczności sabotażu w udaremnianiu niemieckich działań.
Bojownicy Holger Danske wysadzili Forum Copenhagen 24 sierpnia 1943 roku, dostarczając butelki piwa Tuborg z ukrytym plastycznym materiałem wybuchowym. Niemcy planowali wykorzystać halę wystawową na koszary. Søndergaard został ciężko ranny w tej akcji, a większość biorących udział w wysadzeniu forum musiała uciec przed pościgiem do neutralnej Szwecji.
Po sierpniu 1943 roku powstały dwie nowe grupy bojowników ruchu oporu. Jedna z nich to grupa poruczników licząca około 20 ludzi, w tym Boba Ramsinga, oficera kadetów w Duńskiej Szkole Poruczników. Drugą organizacją była grupa studentów medycyny i kadetów marynarki wojennej, w której znaleźli się Flemming i Jørgen Kieler.
Plan deportacji duńskich Żydów Większość duńskich Żydów została uratowana i ewakuowana do Szwecji w październiku 1943 roku z pomocą duńskiego ruchu oporu. Duńczycy ogłosili strajk generalny w czerwcu 1944 roku, po którym opór znacznie się nasilił.
Egzekucje i aresztowania Dziesięciu pojmanych członków Holger Danske i BOPA zostało zamordowanych przez Niemców na Roskildevej 9 sierpnia 1944 roku.
Gestapo przeprowadziło długą serię aresztowań bojowników Holger Danske, w tym Nordiska Boghandela oraz braci Morgensa i Jørgena Staffeldtów. Podczas okupacji stracono łącznie 64 członków grupy. Holger Danske zlikwidował około 200 informatorów lub innych osób, które w innym przypadku stanowiłyby zagrożenie.
Reorganizacja Egil Barfod, wspomagany przez por. Knuda Gamst-Pedersena, zwerbował kolejnych członków i kierował grupą. Wiosną 1944 roku jeden z członków BOPA opuścił organizację. On i dwie grupy BOPA dołączyły wtedy do Holger Danske. Hans Edvard Teglers i Spraeng Schmidt, obaj wcześniej związani z BOPA, również zostali członkami Holger Danske.
Lillelund wrócił ze Szwecji w czerwcu 1944 roku, aby kierować Holger Danske i przeprowadzać ataki sabotażowe w Jutlandii. Innymi ważnymi liderami grupy byli Christian Kisling, sierż. policji O. B. Bertelsen oraz Knud Larsen, jako szef stacji ratunkowej, administracji i logistyki. Holger Danske rozpoczął współpracę z Ringen Frode Jakobsena, jednocześnie zrywając współpracę z Dansk Samling, co dało im większe wpływy w Radzie Wolności. Lillelund spotkał się z liderami Rady Wolności i BOPA, aby opracować plan wykorzystania oddziałów mobilnych do szybkiego opuszczenia terenu po dokonaniu aktu sabotażu. Opracowali również plan wykorzystania kryjówek. Lillelund dołączył do pułku spadochronowego w Anglii jako porucznik.
Działania w 1944 roku Po strajku generalnym latem 1944 roku nastąpił okres wytchnienia w działalności sabotażowej, podczas gdy członkowie grupy rozpoczęli szkolenie do działań zbrojnych przeciwko Niemcom. Holger Danske, liczący ok. 300 bojowników, został zorganizowany w formację wojskową ze strukturą sekcji, kompanii i dywizji. Kierowała nią pięcioosobowa rada, na czele której stał sierż. policji Harald Petersen. Holger Danske stał się bardzo aktywny w działaniach wojskowych i sabotażowych, będąc wówczas największą grupą sabotażową w kraju.
Jego działania nabrały większego znaczenia po lądowaniu w Normandii (operacja Overlord) w czerwcu 1944 roku. Na prowincji Holger Danske sabotował linie kolejowe, które służyły do transportu ludzi i sprzętu z Niemiec do Danii i Norwegii. Planując swoje działania, Niemcy koordynowali swoje działania z Duńskimi Kolejami Państwowymi (DSB), które informowały o tym członków ruchu oporu. Ataki Holger Danske miały na celu udaremnienie niemieckich ruchów wojsk na terytorium Danii. Sabotaż w wykonaniu organizacji stał się bardziej celowy i skuteczny dzięki koordynacji z Brytyjczykami, w tym dzięki planowi ppłk. , który polegał na przekazywaniu strategicznych informacji za pomocą zaszyfrowanych wiadomości w duńskich audycjach radia BBC.
Ceną za sukcesy Holger Danske w działaniach sabotażowych była śmierć i aresztowanie kolejnych członków grupy, którzy byli poddawani okrutnym torturom i wysyłani do niemieckich obozów koncentracyjnych.
Znani członkowie Jens Lillelund był organizatorem grupy, który osobiście przeprowadził 50 ataków sabotażowych w Jutlandii. W okresach niebezpieczeństwa uciekał do Szwecji, po czym wracał do Danii, aby dalej koordynować działania ruchu oporu. Został oficerem łącznikowym brytyjskiego gen. Dewinga 7 maja 1945 roku po odbyciu szkolenia wojskowego w Anglii, które rozpoczęło się w listopadzie 1944 roku.
Członkami grupy Holger Danske byli i , którzy zasłynęli pod pseudonimami „Citronen” (Cytryna) i „Flammen” (Płomień). Obaj przewodzili licznym operacjom sabotażowym w latach 1943 i 1944. Obaj zginęli tragicznie pod koniec 1944 roku. Ich historia została przedstawiona w filmie Płomień i Cytryna z 2008 roku w reżyserii Thure Lindhardta i Madsa Mikkelsena.
Jedna z członkiń grupy, Lis Mellemgaard, przeżyła wojnę, ponieważ pozostała w domu z bólem gardła, gdy jej koledzy zostali aresztowani i straceni w marcu 1945 roku. Pisarz również był członkiem grupy. Po wojnie, jako polityk, zaangażował się w odbudowę kraju.
Jørgen Kieler został aresztowany i zesłany do obozu koncentracyjnego. Przeżył wojnę, został znanym lekarzem i badaczem nowotworów złośliwych; wielokrotnie występował też z prelekcjami na temat duńskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej.
Kobieta o nazwisku Klinting pracowała dla niemieckich okupantów pod przykrywką, w rzeczywistości będąc agentką, która zdobyła i zniszczyła tajne plany nowych samolotów Luftwaffe. Została aresztowana i uwięziona w . Udając chorobę psychiczną, została przewieziona do szpitala. Jörgen Staffeldt próbował doprowadzić do jej uwolnienia za pośrednictwem grupy lekarzy. Dzień przed deportacją do Niemiec została uratowana przez bojowników ruchu oporu.
dołączył do Holger Danske pod pseudonimem „Bob Herman”. Jego działalność jako likwidatora została opisana w autobiograficznej książce De ensomme Ulve („Samotne wilki”).
Członkami Holger Danske byli także Lone Mogensen i jej mąż por. Lucjan Masłocha (także członek Armii Krajowej), zamordowani przez Niemców 3 stycznia 1945 roku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Duński ruch oporu podczas II wojny światowej