Michał Cieśla (ur. w lipcu 1907 w Nevesinje, zm. w 1997) – polski germanista, związany z Uniwersytetem Warszawskim, zasłużony dla rozwoju germanistyki i kulturoznawstwa w Polsce.
Życiorys Urodził się w miejscowości Nevesinje (Bośnia i Hercegowina, w latach 1908–1918 w granicach Austro-Węgier, wcześniej Imperium Osmańskie). Jego ojciec był Polakiem pochodzącym z okolic Tarnowa, wysokim urzędnikiem pocztowym w służbie austriackiego wojska. Z tej racji był często delegowany do pełnienia różnych funkcji, rodzina musiała więc wielokrotnie zmieniać miejsce zamieszkania. Matka była nauczycielką z Bukowiny. Rodzina wkrótce przeniosła się do miasteczka Vlasenica na północ od Sarajewa. Michał Cieśla w latach 1914–1919 uczęszczał do niemieckojęzycznej szkoły podstawowej w Tuzla. Do 1918 miał obywatelstwo austrowęgierskie. Po tym, jak w roku 1919 rodzina wróciła do Polski, ukończył pierwszą klasę polskiego gimnazjum w Żółkwi (obecnie ukraińskie miasto w pobliżu Lwowa). W roku 1920 uczęszczał do drugiej klasy gimnazjum w Tczewie na Pomorzu. W roku 1923 rodzina osiedliła się w Chełmży, tam w 1927 zdał maturę w polskim gimnazjum humanistycznym. W roku 1927 rozpoczął studia romanistyki i germanistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Uczęszczał na wykłady z literatury, kulturoznawstwa, gramatyki. W 1932 obronił pracę magisterską na temat Karla Gutzkowa.
Po studiach pracował jako nauczyciel języka niemieckiego w Chełmży, potem aż do 1939 w gimnazjum i szkole handlowej w Siedlcach. W 1934 roku poślubił nauczycielkę historii z Siedlec i Warszawy. W czasie wojny uczył na tajnych kompletach języka niemieckiego.
W 1950 został w Warszawie lektorem języka niemieckiego w Szkole Głównej Handlowej. W tym samym roku obronił doktorat napisany pod kierunkiem Juliusza Kleinera, tytuł rozprawy doktorskiej: Martin Opitz und seine Beziehungen zu Polen. Został docentem na Wydziale Neofilologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, dodatkowo pracował przez kilka lat w Polskiej Akademii Nauk w dziale badawczym „Historia oświaty”.
W roku 1966 został pracownikiem etatowym w Katedrze Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1969–1972 sprawował funkcję kierownika Katedry. Był to pierwszy w polskiej powojennej germanistyce przypadek powierzenia funkcji kierowniczej Polakowi, gdyż dotychczas te funkcje sprawowali germaniści z NRD. 10 listopada 1973 roku otrzymał tytuł profesora.
W Instytucie Germanistyki UW utworzył w 1972 roku Zakład Kultury Niemieckiego Obszaru Językowego. Przedmiotem badań i dydaktyki były nie tylko przedmioty filologiczne, ale też sztuka, w tym architektura, muzyka, malarstwo. Zakład stał się inspiracją do tworzenia podobnych instytucji w innych polskich instytutach/katedrach germanistyki. Zakładem tym kierował do przejścia na emeryturę w 1977 roku. Po nim funkcję kierownika Zakładu przejął profesor Lech Kolago. Z inicjatywy Zakładu został powołany Interdyscyplinarny Niemcoznawczy Zespół Badawczy, do którego grona weszli naukowcy zajmujący się różnymi aspektami i problemami krajów niemieckiego obszaru językowego. Wspólnym elementem tych badań było niemcoznawstwoStudia Niemcoznawcze. Profesor Cieśla utworzył czasopismo „Studia Niemcoznawcze. Studien zur Deutschkunde” (tom 1 ukazał się w roku 1979). W 1995 redaktorem naczelnym czasopisma został Lech Kolago.
Działalność naukowa
Zainteresowania naukowe profesora Michała Cieśli były bardzo szerokie. Należały do nich m.in.: literatura niemieckojęzyczna, kulturoznawstwo, kontakty polsko-niemieckie, kontakty niemiecko-słowiańskie. Jest autorem wielu prac na temat historii nauczania języków obcych w Polsce, autorem podręczników i skryptów do nauczania języka niemieckiego.
Publikacje (wybór)
Marcin Opitz w Polsce, w: „Przegląd Zachodni” (1952) Ich spreche deutsch. 3 rok nauczania (1964) Ruchy rewolucyjne w Galicji 1846 w świetle opowiadań Marii Ebner-Eschenbach, w: „Acta Philologica” (1972) Dzieje nauki języków obcych w zarysie: monografia z zakresu historii kultury (1974) Collegium Nobilum i Szkoła Rycerska w Warszawie – dwa przodujące ośrodki nauczania języków obcych, w: „Języki Obce w Szkole” (1975) Niemiecka oryginalna twórczość literacka Iwana Franki, w: „Slavia Orientalis” (1976) Komisja Edukacji Narodowej a sprawa nauczania języków obcych, w: „Neofilologia” (1976) Die polnische Hochschulgermanistik einst und jetzt, w: „Nemet Filologiai Tanulmanyok” (1977) Zur Geschichte der Rezeption von Grillparzers Werken in Polen, w: „ Acta Universitatis Lodziensis” (1980) Mieszczaństwo niemieckie wobec Powstania Listopadowego, w: „Mówią Wieki” (1980) Polska, jej dzieje i kultura w oczach Konstantego Wurzbacha, w: „Mówią Wieki” (1980) Goethe a Polacy. W sto pięćdziesiątą rocznicę śmierci, w: „Mówią Wieki” (1982) Herder und die südslawische Volksepik, w: „Germanica Wratislaviensia” (1984) Rzecz o pierwszych austriackich przekładach utworów Józefa Ignacego Kraszewskiego na język niemiecki, w: „Acta Universitatis Lodziensis” (1985) (współaut.) Zur Kulturkunde der Länder des deutschen Sprachraumes (skrypt dla studentów filologii germańskiej)(1985) Problemy językowe w wielonarodowościowej monarchii habsburskiej, w: „Materiały Neofilologiczne” (1987) Deutsch als internationale Kommunikationssprache in Polen, w: „Studia Niemcoznawcze” (1989) Nieco o gallomanii Polaków w XVIII wieku, w: „Języki Obce w Szkole” (1993)
Przypisy
Bibliografia
Lech Kolago: Dem polnischen Germanisten Prof. Dr. Michał Cieśla zum 88. Geburtstag, [ w:] „Studia Niemcoznawcze” XIII. Wybór rozpraw i artykułów Michała Cieśli. Warszawa 1997, s. 13–23. Lech Kolago: Wstęp, [w:] „Studia Niemcoznawcze” XIII. Wybór rozpraw i artykułów Michała Cieśli. Warszawa 1997, s. 9–11.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy germaniści Kategoria:Polscy kulturoznawcy Kategoria:Polscy literaturoznawcy Kategoria:Polscy nauczyciele języka niemieckiego Kategoria:Polscy niemcoznawcy Kategoria:Ludzie urodzeni w Nevesinju Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1997 Kategoria:Autorzy podręczników