Srebrna Muszla dla najlepszej aktorki (hiszp. Concha de Plata a la mejor actriz, bask. Aktore onenaren Zilarrezko Maskorra) − nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Sebastián w latach 1953-2020 dla najlepszej roli kobiecej spośród filmów konkursu głównego. Laureatkę nagrody wybierało międzynarodowe jury konkursu głównego.
Historia thumb|200px|right|Nagrodzona Giulietta Masina w kadrze z filmu Noce Cabirii (1957). thumb|200px|right|Gena Rowlands, laureatka Srebrnej Muszli za rolę w filmie Kobieta pod presją (1974). thumb|200px|right|Mercedes Sampietro, dwukrotna zdobywczyni Srebrnej Muszli. thumb|200px|right|Dwukrotnie nagrodzona Victoria Abril. thumb|200px|right|Jedyną Polkę, Krystynę Jandę, nagrodzono za rolę w Zwolnionych z życia (1992). thumb|200px|right|Nagrodzona chińska aktorka Fan Bingbing.
W latach 1957–1960 wyróżnienie znane było jako Nagroda Zulueta dla najlepszej aktorki. W latach 1961–1989 nosiło nazwę Nagrody San Sebastián dla najlepszej aktorki, a w 1990 roku zmieniono nazwę na Srebrną Muszlę dla najlepszej aktorki.
W latach 1953–1954 nagrodę otrzymywały wyłącznie aktorki hiszpańskie. Edycja z 1955 roku koncentrowała się na filmach barwnych i przyznawała nagrody wyłącznie za jakość obrazu. W latach 1980–1984 nagroda nie była przyznawana, ponieważ festiwal czasowo utracił status kategorii A przyznawany przez FIAPF.
W ślad za MFF w Berlinie organizatorzy festiwalu zdecydowali się od 2021 roku zastąpić nagrodę dla najlepszej aktorki i aktora wyróżnieniami za najlepszą rolę pierwszo- i drugoplanową po to, by nie różnicować wykonawców ze względu na ich płeć.
Statystyki Najczęściej nagradzane były role aktorek hiszpańskich (17) i amerykańskich (9). W jednym przypadku jury przyznało nagrodę dla aktorskiego kolektywu (od trzech aktorek wzwyż), a dotyczyło to australijskiego filmu Czekanie (1991, cztery nagrodzone aktorki).
Dwóm Hiszpankom, Mercedes Sampietro (1985, 2002) i Victorii Abril (1987, 1995), udało się zdobyć nagrodę dwukrotnie. Dwie role nagrodzone w San Sebastián przyniosły ich laureatkom również Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej (Anne Bancroft i Glenda Jackson).
Spośród polskich aktorek jedyną zdobywczynią nagrody była Krystyna Janda (1992).
Laureatki Srebrnej Muszli Rok Aktorka Tytuł polski Tytuł oryginalny 1953 Julia Martínez Droga po prawej stronie Hay un camino a la derecha 1954 Marisa de Leza Patrol La patrulla 1955 Nagrody nie przyznano. 1956 Luisa Della Noce Czerwony sygnał Il ferroviere 1957 Giulietta Masina Noce Cabirii Le notti di Cabiria 1958 Jacqueline Sassard Marcowe dziecko Nata di marzo 1959 Audrey Hepburn Historia zakonnicy The Nun's Story 1960 Joanne Woodward Jak ptaki bez gniazd The Fugitive Kind 1961 Pina Pellicer Dwa oblicza zemsty One-Eyed Jacks 1962 Anne Bancroft Cudotwórczyni The Miracle Worker 1963 Lee Remick Dni wina i róż Days of Wine and Roses 1964 Ava Gardner Noc iguany The Night of the Iguana 1965 Lilli Palmer Operacja Kusza Operation Crossbow 1966 Evangelina Salazar Ulicą pod ramię Del brazo y por la calle 1967 Serena Vergano Historia miłości Una historia de amor 1968 Monica Vitti Dziewczyna z pistoletem La ragazza con la pistola 1969 Ludmiła Czursina Żurawica ЖуравушкаŻurawuszka Stefania Sandrelli Kochanka buntownika L'amante di Gramigna 1970 Stéphane Audran Rzeźnik Le boucher 1971 Graciela Borges Kronika pewnej pani Crónica de una señora 1972 Mia Farrow Śledź mnie! Follow Me 1973 Françoise Fabian Szczęśliwego Nowego Roku La bonne année Glenda Jackson Miłość w godzinach nadliczbowych A Touch of Class 1974 Sophia Loren Podróż Il viaggio 1975 Gena Rowlands Kobieta pod presją A Woman Under the Influence 1976 Helen Morse Caddie Caddie 1977 Katherine Hunter Wojny panieńskie Der Mädchenkrieg 1978 Carol Burnett Dzień weselny A Wedding 1979 Laura Betti Mały Archimedes Il piccolo Archimede 1980-1984 Nagrody nie przyznano. 1985 Mercedes Sampietro Poza klasztornymi murami Extramuros 1986 Ángela Molina Połowa nieba La mitad del cielo 1987 Victoria Abril El Lute El Lute (camina o revienta) 1988 Cipe Lincovsky Liv Ullmann Przyjaciółka La amiga 1989 Mirjana Joković Uśmiech New Jersey Eversmile New Jersey 1990 Margherita Buy Tydzień Sfinksa La settimana della sfinge 1991 Deborra-Lee Furness Noni Hazlehurst Helen Jones Fiona Press Czekanie Waiting 1992 Krystyna Janda Zwolnieni z życia Zwolnieni z życia 1993 Niki Karimi Sara ساراSara 1994 Ning Jing Fajerwerki miłości 炮打双灯Pao da shuang deng 1995 Victoria Abril Po śmierci o nas zapomną Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto 1996 Norma Aleandro Jesienne słońce Sol de otoño 1997 Julie Christie Miłość po zmierzchu Afterglow 1998 Jeanne Balibar Koniec sierpnia, początek września Fin août, début septembre 1999 Aitana Sánchez-Gijón Volavérunt Volavérunt 2000 Carmen Maura Kamienica w Madrycie La comunidad 2001 Pilar López de Ayala Joanna Szalona Juana la Loca 2002 Mercedes Sampietro To, co nas łączy Lugares comunes 2003 Laia Marull Moimi oczami Te doy mis ojos 2004 Connie Nielsen Bracia Brødre 2005 Anna Geislerová Szczęście Štěstí 2006 Nathalie Baye Mój syn i ja Mon fils à moi 2007 Blanca Portillo Siedem stołów bilardowych Siete mesas de billar francés 2008 Tsilla Chelton Puszka Pandory Pandora'nın Kutusu Melissa Leo Rzeka ocalenia Frozen River 2009 Lola Dueñas Ja, też! Yo, también 2010 Nora Navas Czarny chleb Pa negre 2011 María León Uśpiony głos La voz dormida 2012 Katie Coseni Foxfire – wyznania młodej gangsterki Foxfire Macarena García Śnieżka Blancanieves 2013 Marian Álvarez Tylko ja La herida 2014 Paprika Steen Milczące serce Stille hjerte 2015 Yordanka Ariosa Król Hawany El rey de La Habana 2016 Fan Bingbing Pani Bovary to nie ja 我不是潘金莲Wo bu shi Pan Jin Lian 2017 Sofía Gala Castiglione Alanis Alanis 2018 Pia Tjelta Martwy punkt Blindsone 2019 Nina Hoss Przesłuchanie Das Vorspiel 2020 Ia Suchitaszwili Początek დასაწყისიDasackisi
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona festiwalu
Kategoria:Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Kategoria:Nagrody dla aktorek filmowych