Piwik północnySystematyka i nazwy polskie za: (Contopus cooperi) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny tyrankowatych (Tyrannidae). W sezonie lęgowym występuje w Ameryce Północnej, zimuje głównie w Ameryce Południowej. Jest znany ze swojego charakterystycznego śpiewu.
Zasięg występowania Piwik północny gniazduje w lasach iglastych Ameryki Północnej (głównie w Kanadzie i zachodnich Stanach Zjednoczonych). Zimuje przeważnie w Panamie i Ameryce Południowej, głównie w Andach, rzadziej w Ameryce Centralnej – od południowego Meksyku po Kostarykę.
Taksonomia Gatunek został opisany naukowo w 1831 roku pod nazwą Muscicapa cooperi przez Thomasa Nuttalla. Miejsce typowe to Cambridge w amerykańskim stanie Massachusetts. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Contopus. Należy do rodziny tyrankowatych (Tyrannidae) i rzędu wróblowych. Obecnie traktuje się go jako gatunek monotypowy – nie wyróżnia się podgatunków.
Charakterystyka Piwik północny to krępy ptak z relatywnie dużą głową i masywnym dziobem. Osiąga długość ciała od 18 do 20 cm i masę od 28 do 40,4 g. Rozpiętość skrzydeł wynosi od 31,5 do 34,5 cm.
Wierzch ciała jest ciemny, oliwkowoszary lub brązowy. Spód charakteryzuje się białym gardłem oraz białym pasem biegnącym przez środek piersi i brzucha, który kontrastuje z ciemnymi bokami. Nadaje to ptakowi wygląd, jakby nosił „rozpiętą kamizelkę”. Na bokach kupra często widoczne są białe kępki piór.
Płeć jest trudna do odróżnienia na podstawie wyglądu; samce są przeciętnie nieco większe od samic (dłuższe skrzydła). Samce śpiewają głośno i donośnie, często z najwyższych wierzchołków drzew.
Rekord długości życia na wolności wynosi 11 lat i 1 miesiąc.
Okres lęgowy alt=Piwik północny (Contopus cooperi)|lewo|mały|Piwik północny (Contopus cooperi) Gatunek ten jest migrantem dalekodystansowym. Na lęgowiska w Kanadzie i USA przylatuje zazwyczaj od połowy maja do początku czerwca.
Siedlisko Preferuje obrzeża lasów iglastych i mieszanych, torfowiska oraz tereny po pożarach, gdzie występują wysokie, martwe drzewa służące jako czatownie.
Terytorium Piwiki utrzymują duże terytoria, zazwyczaj o powierzchni 10–20 ha, a w niektórych przypadkach nawet do 45 ha. Są monogamiczne.
Gniazdo Budowane zazwyczaj przez samicę na drzewach iglastych (świerki, jodły), na poziomej gałęzi, z dala od pnia. Gniazda umieszczane są na wysokości od 3 do 12 metrów (średnio ok. 6–8 m).
Lęg Samica składa zazwyczaj 3 jaja (zakres 2–5). Inkubacja trwa 15–19 dni i zajmuje się nią wyłącznie samica. Pisklęta opuszczają gniazdo po 17–23 dniach. Sukces lęgowy jest zmienny (30–65%) i zależy od presji drapieżników oraz rodzaju siedliska.
Pożywienie Piwik północny jest owadożercą polującym w locie. Obserwuje otoczenie z wysokiej, odsłoniętej gałęzi, chwyta owada w powietrzu i wraca na to samo miejsce. Jego dieta składa się prawie wyłącznie z owadów latających. Szczególnie duży udział w diecie mają błonkoskrzydłe (Hymenoptera), w tym pszczoły, osy i mrówki. Zjada również muchówki, ważki, chrząszcze i ćmy. Ze względu na dietę, gatunek ten jest wrażliwy na ogólny spadek biomasy owadów oraz zmiany w ich dostępności spowodowane klimatem.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN piwik północny od 2025 roku klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern); wcześniej, od 2004 roku uznawano go za gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened). W Kanadzie, zgodnie z ustawą Species at Risk Act, posiada status gatunku specjalnej troski, choć wcześniej był uznawany za zagrożony.
Liczebność populacji szacowana jest na 1,6–2,3 miliona dorosłych osobników. Populacja piwika północnego wykazuje długoterminowy trend spadkowy. W latach 1970–2016 liczebność w Kanadzie spadła o ok. 72%, a w USA o ok. 75% w latach 1966–2015.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Tyrankowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1831 roku