Ekspozytura Nr 4 Oddziału II Sztabu Głównego – ekspozytura wywiadu płytkiego Oddziału II Sztabu Głównego.
Historia ekspozytury Zadaniem ekspozytury było prowadzenie wywiadu tzw. płytkiego na własnym przedpolu o głębokości 100-150 km na terytorium przeciwnika, na odcinku od Rawicza do Karpat.
W 1930 ekspozytura została przeniesiona z Krakowa do Katowic.
W 1934 szefowi ekspozytury podlegały dwa posterunki oficerskie, których personel stanowili oficerowie Straży Granicznej: Posterunek Oficerski Nr 3 w Katowicach – nadkom. SG Marian Skibiński i kom. SG Henryk Leśniewski, Posterunek Oficerski Nr 5 w Poznaniu – kom. SG Adam Biedrzyński i podkom. SG Bogusław Skrzetuski.
W latach 1935–1939, pod kierownictwem mjr. dypl. Kazimierza Szpądrowskiego, ekspozytura znacznie zintensyfikowała działania wywiadowcze na kierunku niemieckim i rozbudowała sieć agenturalną – o ile w listopadzie 1937 na terenie Rzeszy działało zaledwie 3 agentów mobilizacyjnych, o tyle pod koniec 1938 placówka dysponowała już 62 agentami ogólnymi i 28 mobilizacyjnymi. Rozwinięto również Referat Techniczny (stanowiący około 1/6 obsady), zapewniający jednostce niezależność operacyjną. Do najważniejszych sukcesów ekspozytury w tym okresie należały: przeprowadzenie gry inspiracyjnej „Per-Pethe” (1935), która pozwoliła rozpracować obsadę i metody pracy placówki Gestapo w Bytomiu, opracowanie szczegółowej mapy przedpola w skali 1:300 000 (1937), obejmującej rejony koncentracji i osłony niemieckiej na wypadek mobilizacji, wykrycie niemieckich rejonów umocnionych i schronów (m.in. na południowy wschód od Nowej Soli) oraz tajnych central telefonicznych przygotowywanych na wypadek wojny w budynkach administracji na Śląsku Opolskim.
Organizacja w 1938: Posterunek Oficerski Nr 1 w Cieszynie – kpt. Julian Lesiński, Posterunek Oficerski Nr 2 w Chorzowie – kpt. Kazimierz Szczepański, Posterunek Oficerski Nr 3 w Lesznie – kpt. Bolesław Górnik, Posterunek Oficerski Nr 4 w Ostrowie Wielkopolskim – kpt. Józef Wiklicki, Grupa Wywiadowcza I – kpt. piech. Franciszek Kretkowski, Grupa Wywiadowcza II – kpt. Mieczysław Karol Kurkowski.
W styczniu 1939 w wyniku rozbieżności z szefem Sztabu Głównego gen. Wacławem Stachiewiczem na tle oceny stopnia zagrożenia niemieckiego mjr Szpądrowski został odwołany, a kierownictwo placówki z dniem 1 lutego 1939 objął mjr Stanisław Kuniczak.
W lutym 1939 zmieniono numerację posterunków oficerskich. Dotychczasowy PO 1 w Chorzowie otrzymał numer „2”, a PO 2 w Katowicach otrzymał numer „1”.
25 marca 1939 Referat „Wschód” przekazał w podporządkowanie katowickiej ekspozytury Posterunek Oficerski nr 1 (I) z siedzibą w Ciesznie, którego kierownikiem był kpt. Adam Piasecki. Dotychczasowy Posterunek Oficerski Nr 1 (II) w Cieszynie pod kierownictwem kpt. Juliana Lesińskiego został 20 kwietnia 1939 przeniesiony do Nowego Targu i przemianowany na Posterunek Oficerski Nr 5.
1 czerwca 1939 rozpoczął pracę Posterunek Oficerski Nr 3 w Częstochowie pod kierownictwem kpt. Józefa Skarplika.
25 sierpnia 1939 posterunki w Częstochowie i Ostrowie Wlkp. zostały podporządkowane nowo utworzonej Ekspozyturze Nr 6 Oddziału II SG w Łodzi. 23 sierpnia 1939 gen. bryg. Janusz Głuchowski nakazał przeniesienie ekspozytury do Krakowa.
Kadra ekspozytury thumb|Podpis majora Studenckiego Szefowie ekspozytury kpt. piech. Karol Franciszek Glazur (od 10 IX 1923) kpt. / mjr szt. gen. art. Adam Studencki (1925 – VI 1927) kpt. / mjr dypl. piech. August Nowosielski (VI 1927 – XI 1928) kpt. dypl. piech. Ludwik Sadowski (XI 1928 – VIII 1931) mjr / ppłk dypl. art. Karol Piasecki (1 IX 1931 – V 1935) mjr dypl. art. Kazimierz Szpądrowski (VI 1935 – 31 I 1939) mjr dypl. art. Stanisław Kuniczak (od 1 II 1939)
+Obsada personalna wiosną 1939w marcuw kwietniuszefmjr dypl. art. Stanisław Kuniczakszefzastępca szefamjr piech. Zygmunt Waydowiczzastępca szefakierownik referatu ewidencjikpt. adm. (piech.) Rajmund Kawaleckierownik referatu kontrwywiadu ofensywnegokierownik referatu technicznegokpt. adm. (art.) Antoni Majtareferent referatu organizacji wywiadu ofensywnegokierownik referatu organizacyjnegokpt. adm. (art.) Władysław Ludwik Umańskikierownik referatu organizacji wywiadu ofensywnegoreferent referatu organizacyjnegokpt. adm. (piech.) Karol Ludwik Zborowskikierownik referatu ewidencyjnegokierownik referatu ogólnegokpt. piech. Michał Hieronim Gawryśkierownik referatu technicznego Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Katowicach Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Krakowie Kategoria:Wywiad i kontrwywiad Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej