Cyfrowe euro – projekt Europejskiego Banku Centralnego (EBC), zainicjowany w lipcu 2021 roku w celu zbadania możliwości wprowadzenia cyfrowej waluty banku centralnego (CBDC). Celem jest opracowanie szybkiej i bezpiecznej , która uzupełniałaby euro dla osób fizycznych i przedsiębiorstw w jego obecnej formie gotówki i na rachunkach bankowych oraz byłaby wydawana przez Europejski System Banków Centralnych strefy euro.
EBC oświadczył, że cyfrowe euro nie będzie oparte na technologii blockchain ani innych technologiach rozproszonego rejestru.
Historia 2 października 2020 roku EBC opublikował raport przedstawiający wprowadzenie euro cyfrowego.
Po wstępnym planowaniu i przedstawieniu wyników konsultacji publicznych na początku roku 2021, EBC w lipcu tego samego roku rozpoczął prace nad projektem cyfrowego euro, aby przygotować się na jego potencjalne wprowadzenie. Podczas wstępnego planowania nie zidentyfikowano żadnych barier technicznych. Badania, które trwały do jesieni 2023, miały na celu znaleźć rozwiązanie problemu dystrybucji do sprzedawców i obywateli, wpływ na rynki oraz niezbędne przepisy europejskie. W związku z tym nie podjęto jeszcze wstępnej decyzji w sprawie wprowadzenia cyfrowego euro.
We wrześniu 2022 EBC ogłosił współpracę z pięcioma organizacjami (Amazon, CaixaBank, Worldline, EPI i Nexi) mając na celu opracowanie potencjalnych interfejsów użytkownika dla cyfrowego euro.
W styczniu 2023 EBC zaprosił ekspertów z dziedziny płatności i finansów do wyrażenia zainteresowania współpracą przy opracowaniu zbioru zasad dotyczących cyfrowego euro.
Pod koniec maja 2023 EBC opublikował wyniki projektu badań rynku i prototypowania. Badania rynku wykazały, że istnieje wystarczająco duża grupa europejskich dostawców zdolnych do tworzenia rozwiązań dla cyfrowego euro. Testy wykazały, że możliwa jest integracja cyfrowego euro z istniejącym systemem płatności, pozostawiając jednocześnie rynkowi przestrzeń do wykorzystania funkcji i technologii w upowszechnianiu cyfrowego euro. Wyniki potwierdziły również, że w zasadzie cyfrowe euro może funkcjonować zarówno online, jak i offline, wykorzystując różne koncepcje techniczne.
2025 31 stycznia 2025 prezes EBC Christine Lagarde i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen opublikowały artykuł, w którym wspomniały o projekcie euro cyfrowego jako część wysiłków mających na celu utrzymanie Europy w czołówce technologii płatności cyfrowych.
30 października 2025 r. EBC ogłosił zakończenie fazy przygotowawczej rozpoczętej w listopadzie 2023 i decyzję o przejściu do kolejnej fazy projektu cyfrowego euro. EBC poinformował, że nowa faza będzie koncentrować się na gotowości technicznej; zakładając, że przepisy UE zostaną przyjęte w 2026, program pilotażowy mógłby rozpocząć się w 2027, a Eurosystem dążyłby do osiągnięcia gotowości do potencjalnej pierwszej emisji w 2029.
Projekt i proponowane funkcje Dokumenty projektowe EBC opisują cyfrowe euro jako detaliczny instrument płatniczy mający na celu uzupełnienie gotówki i istniejących płatności elektronicznych, przy czym usługi płatnicze są świadczone przez nadzorowanych pośredników w ramach wspólnego zbioru zasad.
EBC opisał prace przygotowawcze jako obejmujące obszary obejmujące ochronę prywatności, funkcjonalność offline i zbiór zasad dla uczestniczących dostawców usług płatniczych.
Propozycje Komisji Europejskiej dotyczące regulacji cyfrowego euro opisują cele obejmujące utrzymanie dostępności pieniądza banku centralnego dla społeczeństwa i zapewnienie wysokiego poziomu prywatności w płatnościach cyfrowych, przy jednoczesnym wspieraniu dostępności i włączenia społecznego pod względem finansowym. Obawy i krytyka
Obawy dotyczące prywatności Kwestia prywatności była najczęściej wskazywanym problemem w publicznych konsultacjach EBC – 41% z ponad 8200 komentarzy dotyczyło tego zagadnienia.
Europejski Inspektor Ochrony Danych wskazuje na następujące ryzyka: Koncentracja danych płatniczych w bankach centralnych może zwiększyć ryzyko cyberataków Niewłaściwe wybory projektowe mogą pogorszyć ochronę danych w płatnościach cyfrowych Dane transakcyjne mogą być wykorzystywane do oceny kredytowej lub działań marketingowych
Niemieckie Towarzystwo Informatyczne (Gesellschaft für Informatik) ostrzega przed zagrożeniem dla samookreślenia informacyjnego i prywatności obywateli w przypadku wprowadzenia cyfrowego euro przy jednoczesnym ograniczeniu roli gotówki.
Obawy sektora bankowego Europejska Federacja Bankowa oraz banki komercyjne zgłaszają następujące zastrzeżenia: Ryzyko dezintermediacji – masowy odpływ depozytów z banków komercyjnych do portfeli EBC mógłby zagrozić płynności banków i ich zdolności do udzielania kredytów. EBC szacuje, że destabilizacja mogłaby nastąpić przy odpływie około 20% depozytów Niezrównoważony model biznesowy – wdrożenie wymagałoby znacznych inwestycji przy ograniczonych źródłach przychodu (tylko opłaty handlowe) Wysokie koszty wdrożenia – raport PwC z 2025 roku oszacował koszta uruchomienia dla banków w strefie euro na około 18 mld EUR
Rzecznik niemieckich banków spółdzielczych krytykuje, że potrzeby gospodarki nie zostały wystarczająco uwzględnione w projekcie. Z kolei Federalne Zrzeszenie Przemysłu Niemieckiego domaga się programowalności płatności, czemu sprzeciwia się Eurogrupa.
Krytyka polityczna Projekt spotyka się z krytyką ze strony różnych środowisk politycznych:
W Stanach Zjednoczonych administracja prezydenta Donalda Trumpa wydała rozporządzenie wykonawcze zakazujące emisję i promocję CBDC.
W Polsce projekt krytykują m.in. politycy Konfederacji, wskazując na obawy dotyczące inwigilacji, ograniczenia wolności i potencjalnego wycofania gotówki. Były premier Mateusz Morawiecki ostrzega przed planami wprowadzenia cyfrowego euro.
Słowacja wpisała prawo do płatności gotówką do konstytucji, częściowo w odpowiedzi na obawy związane z cyfrowym euro.
Stanowiska wspierające Instytucje UE Rada UE i Komisja Europejska wskazują na następujące korzyści: Utrzymanie dostępu do pieniądza banku centralnego w erze cyfrowej Wzmocnienie strategicznej autonomii płatniczej Europy Poprawa włączenia finansowego, osoby nieposiadające konta bankowego mogłyby korzystać z cyfrowego euro poprzez urzędy pocztowe
Niemiecki Federalny Związek Organizacji Konsumenckich postrzega cyfrowe euro jako dobro publiczne i szansę na bardziej prokonsumenckie płatności cyfrowe.
Sektor detaliczny Organizacja EuroCommerce (reprezentująca detalistów i hurtowników) popiera projekt, licząc na większą konkurencję i niższe ceny w porównaniu z pozaeuropejskimi systemami płatności opartymi na kartach.
Cyfrowe euro a Polska Status prawny i stanowisko NBP Polska, nie będąc członkiem strefy euro, nie będzie objęta obowiązkiem akceptacji cyfrowego euro. Do czasu ewentualnego przystąpienia Polski do strefy euro, cyfrowa waluta EBC będzie miała w Polsce status waluty obcej.
Narodowy Bank Polski zajmuje sceptyczne stanowisko wobec walut cyfrowych banków centralnych. W odpowiedzi na interpelację poselską z lipca 2024 roku Ministerstwo Finansów, powołując się na stanowisko NBP, poinformowało że: „NBP wskazuje, że w najbliższym czasie nie planuje wprowadzenia pieniądza cyfrowego banku centralnego w Polsce".
Według raportu NBP z 2021 roku, w warunkach polskich nie znajdują odzwierciedlenia przesłanki, którymi kierowały się inne banki centralne przy rozpoczęciu prac nad CBDC. Bank centralny argumentuje, że „nie zidentyfikował celu emisji cyfrowego złotego o charakterze systemowym ani szczególnych potrzeb konsumentów lub podmiotów gospodarczych, które nie mogłyby zostać zaspokojone przez dostawców usług płatniczych w Polsce". NBP zaznacza jednocześnie, że stanowisko to może ulec modyfikacji w przypadku zaistnienia czynników krajowych lub międzynarodowych uzasadniających taką zmianę.
Dostępność dla Polaków Według Ministerstwa Finansów, korzystanie z cyfrowego euro w państwie członkowskim spoza strefy euro będzie dobrowolne i dostępne po spełnieniu określonych warunków, w tym po złożeniu wniosku i podpisaniu porozumienia z EBC.
Blik jako polski odpowiednik Polska posiada własny system płatności mobilnych Blik, który częściowo realizuje cele stawiane cyfrowemu euro w zakresie niezależności od zagranicznych dostawców usług płatniczych.
W 2024 roku Blik obsłużył ponad 2,4 miliarda transakcji o łącznej wartości 347,3 mld złotych, co stanowi wzrost o 37% w stosunku do roku poprzedniego. System ten był na rok 2024 europejskim liderem pod względem liczby transakcji płatności mobilnych. Na koniec 2024 roku z systemu aktywnie korzystało blisko 18,5 mln użytkowników.
Raport EY z roku 2025 szacuje, że płatności Blik wsparły wygenerowanie około 1,2% PKB Polski, co odpowiada 42 mld zł wartości dodanej dla krajowej gospodarki.
Sukces Blika jest jednym z argumentów podnoszonych przez NBP na rzecz braku konieczności wprowadzania cyfrowego złotego. Istniejący system płatności mobilnych skutecznie zaspokaja potrzeby polskich konsumentów.
Ekspansja europejska Blika Polski Standard Płatności, operator Blika, realizuje strategię ekspansji na rynki europejskie: W 2024 roku Blik uzyskał autoryzację Narodowego Banku Rumunii, co umożliwia rozpoczęcie działalności na tamtejszym rynku Na Słowacji Blik jest dostępny dla klientów Tatra Banka w wyniku zakupu lokalnego systemu płatności mobilnych VIAMO
W czerwcu 2025 roku Blik dołączył do EuroPA (European Payments Alliance) – inicjatywy łączącej europejskie systemy płatności mobilnych, takie jak (Hiszpania), (Włochy) i (Portugalia). Celem jest umożliwienie interoperacyjności między systemami płatności w różnych krajach europejskich.
Przypisy
Kategoria:Bankowość Kategoria:Euro