SM UB-80 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.
Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 647 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,4 węzła na powierzchni i 7,5 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8180 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 50 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).
UB-80 został zwodowany 4 sierpnia 1917 roku w stoczni AG Weser w Bremie, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 8 września 1917 roku. W czasie służby operacyjnej we Flotylli Flandria oraz 2. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył 10 patroli bojowych, podczas których zatopił 20 statków o łącznej pojemności BRT i uszkodził pięć o łącznej pojemności BRT. Okręt został poddany w listopadzie 1918 roku w wyniku podpisania rozejmu w Compiègne, a następnie przekazany Włochom i złomowany w La Spezii w 1919 roku.
Projekt i budowa Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.
Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do , przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.
Przyszły UB-80 zamówiony został 23 września 1916 roku jako jednostka z liczącej 16 okrętów II serii U-Bootów typu UB III. Powstał w stoczni AG Weser w Bremie jako jeden z 36 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-80 otrzymał numer stoczniowy 280 (Werk 280). Stępkę okrętu położono w 1916 roku, a zwodowany został 4 sierpnia 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 341 tys. marek.
Dane taktyczno-techniczne mały|lewo|alt=Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110|Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu SM UB-80 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,85 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,72 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 647 ton.
Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne o łącznej mocy 780 kW (1060 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym Brown Boveri o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13,4 węzła na powierzchni i 7,5 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8180 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 50 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 68 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.
Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.
Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.
Służba 1917 rok SM UB-80 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 8 września 1917 roku. Dowódcą okrętu został mianowany kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) , dowodzący wcześniej UC-10, UB-20, UB-32 i UC-65. Po okresie szkolenia U-Boot 6 listopada wszedł w skład Flotylli Flandria (niem. U-Flottille Flandern).
26 listopada w odległości 6 Mm na południowy wschód od Falmouth UB-80 wykonał atak torpedowy na zbudowany w 1913 roku francuski parowiec „Ango” o pojemności 7393 BRT, płynący z Hawru do Santos z ładunkiem drobnicy. Uszkodzony statek został sztrandowany, a później podniesiono go i naprawiono. Nazajutrz w odległości 4 Mm na południowy wschód od Berry Head storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1902 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Bleamoor” o pojemności 3755 BRT, transportujący węgiel z Kingston upon Hull do Falmouth (na pozycji , na pokładzie zginęło osiem osób). 30 listopada w odległości 29 Mm na południowy zachód od przylądka Lizard Point ten sam los spotkał zbudowany w 1902 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Kalibia” (4930 BRT), przewożący kęsy stalowe z Norfolk do Bordeaux (w wyniku przeprowadzonego na pozycji ataku śmierć poniosło 25 członków załogi statku).
4 grudnia w odległości 1 Mm od Lizard Point U-Boot zatopił zbudowany w 1916 roku norweski parowiec „Vav” o pojemności 1255 BRT, płynący z ładunkiem stali z Glasgow do Hawru, a na pokładzie statku zginęło 19 marynarzy. Następnego dnia w odległości 20 Mm na wschód od przylądka Start Point okręt podwodny storpedował zbudowany w 1896 roku amerykański parowiec „Armenia” (5463 BRT), płynący w konwoju HS-18 na trasie Baltimore – Halifax – Hawr z ładunkiem mąki pszennej. Uszkodzony statek sztrandowano, a później został podniesiony (obyło się bez strat w ludziach).
1918 rok Na początku 1918 roku niemieckie siły podwodne przeszły reorganizację, w wyniku której Flotylla Flandria została podzielona na dwie części: I Flotyllę Flandria (I. U-Flottille Flandern) i II Flotyllę Flandria (II. U-Flottille Flandern), a UB-80 znalazł się w składzie tej pierwszej.
11 stycznia w odległości 18 Mm na północny zachód od Sainte-Adresse U-Boot zatopił zbudowany w 1902 roku francuski parowiec „Barsac” (1806 BRT), płynący z ładunkiem rudy niklu z Brestu do Hawru. Tego dnia u ujścia Sekwany UB-80 uszkodził w ataku torpedowym zbudowany w 1912 roku francuski parowiec „Mississipi” o pojemności 6687 BRT, płynący z Hawru do Nowego Orleanu. 14 stycznia w odległości 14 Mm na północny zachód od Barfleur okręt storpedował zbudowany w 1911 roku francuski parowiec „Arthur Capel” (822 BRT), płynący pod balastem na trasie z Rouen do Barry. Statek zatonął na pozycji bez strat w załodze. 17 stycznia w odległości 20 Mm na północny wschód od Barfleur U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1888 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Kingsdyke” (1710 BRT), płynący pod balastem z Rouen do Cardiff (w wyniku ataku śmierć poniosło 16 członków załogi wraz z kapitanem). W tym samym dniu w estuarium Sekwany (na pozycji ) UB-80 storpedował również zbudowany w 1917 roku brytyjski parowiec „War Thistle” o pojemności 5166 BRT, transportujący ładunek pszenicy i oleju z Portland do Hawru. Uszkodzony statek został odholowany do Hawru, a na jego pokładzie nikt nie zginął.
4 marca w odległości 10 Mm na południowy wschód od przylądka Portland Bill okręt podwodny zatopił zbudowany w 1889 roku francuski parowiec „Polkerris” o pojemności 943 BRT, płynący z ładunkiem węgla z Penarth do Rouen (obyło się bez strat w ludziach). Nazajutrz w odległości 3 Mm na południowy zachód od przylądka Prawle Point U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1912 roku brytyjski parowiec „Uskmoor” (3189 BRT), płynący pod balastem z Dunkierki do Barry (nikt nie zginął). 7 marca w odległości 5 Mm na południowy zachód od Portland Bill UB-80 zatopił w ataku torpedowym zbudowany w 1905 roku belgijski parowiec „Martha” o pojemności 653 BRT, transportujący 800 ton węgla na trasie Falmouth – Calais (na pozycji ). Dwa dni później na tych samych wodach okręt zatopił też zbudowany w 1899 roku norweski parowiec „Grane” (1122 BRT), transportujący węgiel ze Swansea do Rouen (w wyniku ataku śmierć poniosło dwóch marynarzy).
15 kwietnia w odległości 13 Mm na północny zachód od Portland Bill U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1906 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Ailsa Craig” (601 BRT), płynący z ładunkiem węgla z Cardiff do Granville (na pozycji , nikt nie zginął). Następnego dnia w odległości 10 Mm na południowy zachód od Portland Bill UB-80 uszkodził w ataku torpedowym zbudowany w 1907 roku brytyjski parowiec „George Harper” o pojemności 1613 BRT, który wypłynął z Rouen pod balastem (na jego pokładzie zginęło dwóch członków załogi). 18 kwietnia w odległości 15 Mm na północny zachód od Portland Bill okręt storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1875 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Bamse” (958 BRT), płynący na trasie Rouen – Swansea (w wyniku ataku śmierć poniosło czterech marynarzy). Trzy dni później w odległości 22 Mm na południowy wschód od przylądka Start Point ten sam los spotkał zbudowany w 1881 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Westergate” o pojemności 176 BRT, płynący z Hartlepool do Kartageny (na pokładzie zatopionego statku zginęły 24 osoby, w tym kapitan). 25 kwietnia w odległości 3 Mm na północny zachód od półwyspu Berry Head UB-80 zatopił w ataku torpedowym zbudowany w 1913 roku norweski parowiec „Sevilla” (1318 BRT), płynący z ładunkiem owoców i wina z Kadyksu do Bergen (na pozycji , zginął jeden marynarz).