Regiment piechoty koronnej Jana Zamoyskiego – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII wieku (okresu wojny moskiewskiej).

Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII w. wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Piechota stanowiła podstawę autoramentu cudzoziemskiego, a w swojej masie organizowana była według wzorów niemieckich i zwana potocznie „ludem ognistym”. Podstawową jednostką organizacyjną piechoty był regiment. Król wydawał na jego utworzenie patent wybranemu przez siebie człowiekowi (szefowi regimentu) i zawierał z nim umowę kapitulacyjną. Faktycznym dowódcą regimentu był pułkownik (oberster), który dobierał sobie sztab i dowódców kompanii. Ci ostatni rekrutowali szeregowych (gejmanów) tzw. systemem wolnego bębna.

W pierwszej połowie XVII wieku wojska Rzeczpospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, rosyjskimi i tatarami Chanatu Krymskiego. Musiały też zmagać się na Ukrainie z powstaniem kozackim Chmielnickiego.

W trakcie trwania II wojny północnej, w 1656 król Polski Jan Kazimierz postanowił odzyskać stolicę. W tym celu na jej przedpolach zgromadził około 28 500 żołnierzy regularnego wojska. Pod Warszawą skoncentrowała się niemal cała piechota cudzoziemskiego autoramentu. W batalii warszawskiej wziął też udział liczący 1168 porcji regiment wojewody sandomierskiego Jana Sobiepana Zamoyskiego.

W okresie potopu szwedzkiego, w 1659 regiment piechoty podczaszego koronnego Jana Zamoyskiego pod komendą ppłk. Andrault de Buyem wziął udział w wyprawie do Prus Królewskich. Liczył wtedy 938 porcji.

Przygotowania do nowej wojny z Rosją czynione były od dłuższego czasu. Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji, czyli około 54 000 żołnierzy. Z końcem 1659 armia koronna utrzymywała oddziały w sile około 39 000 stawek żołdu, a litewska około 20 000 koni i porcji. Przygotowania do kampanii 1660 cechowało tworzenie wielu nowych jednostek przy jednoczesnym spadku liczebności poszczególnych oddziałów w porównaniu z 1659.

Na naradzie wojennej odbytej w maju 1660 w Warszawie, postanowiono zachować podział sił i środków na trzy grupy: hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewy Potockiego, działającą wraz z Tatarami na Ukrainie, wojewody ruskiego Stefana Czarnieckiego wraz z Litwinami na Białorusi i hetmana polnego koronnego Jerzego Lubomirskiego pozostającą w odwodzie

Będący w grupie odwodowej, regiment piechoty koronnej wojewody sandomierskiego Jana Zamoyskiego pod dowództwem obersztlejtnanta de Vilena liczył 956 porcji i w sierpniu 1660 zgromadził się pod Kryłowem. Liczył wtedy ponad ponad 800 głów.

Regiment wziął udział w walkach z armią rosyjską Wasyla Szeremietiewa pod Lubarem i pod Cudnowem i z dążącą jej na odsiecz armią kozacką Jerzego Chmielnickiego (atamana Tymofieja Cieciury ). Po zakończeniu działań w rejonie Lubaru, w listopadzie 1660 regiment odszedł na leże zimowe na Ukrainie.

W 1661 regiment wojewody sandomierskiego Jana Zamoyskiego, pod dowództwem płk. de Vilen, liczył 437 porcji.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Regimenty piesze koronne Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie cudnowskiej (1660) Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Piechota wojsk zaciężnych Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Oddziały wojskowe Zamoyskich herbu Jelita