Bitwa o Wyspę Bożego Narodzenia

Bitwa o Wyspę Bożego Narodzenia – starcie zbrojne stoczone podczas II wojny światowej w dniach 31 marca – 1 kwietnia 1942 roku.

Dzięki buntowi żołnierzy Brytyjskiej Armii Indyjskiej przeciwko ich brytyjskim oficerom, oddziały Cesarskiej Armii Japońskiej zdołały zająć Wyspę Bożego Narodzenia, nie napotkawszy oporu na lądzie. Podczas lądowania Japończyków okręt podwodny Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych USS „Seawolf” spowodował poważne uszkodzenia jednego lekkiego krążownika Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii, „Naka”.

Tło thumb|left|Mapa Wyspy Bożego Narodzenia pokazująca położenie Flying Fish Cove, tutaj pod nazwą „Settlement” W pierwszej połowie XX wieku Wyspa Bożego Narodzenia była brytyjską posiadłością pod administracyjną Straits Settlements, położoną 161 mil morskich (298 km) na południe od Jawy. Była dobrą bazą dla kontrolowania wschodniego Oceanu Indyjskiego i ważnym źródłem fosforanów, niezbędnych japońskiemu przemysłowi. Fosforany wydobywano na wyspie od 1900 roku, a na początku wojny na Pacyfiku przebywała tam tam liczna siła robocza, składająca się z ok. 1000 Chińczyków i Malajów, pracujących pod nadzorem niewielkiej grupy brytyjskich nadzorców. Ponadto na wyspie mieszkało około 100 kobiet i 200 dzieci.

Po zajęciu Jawy, 14 marca 1942 roku Cesarska Kwatera Główna wydała rozkazy dotyczące „operacji X” (inwazji i okupacji Wyspy Bożego Narodzenia). Kadm. Shōji Nishimura został przydzielony do dowodzenia siłami inwazyjnymi 2. Południowej Floty Ekspedycyjnej, a jego okrętem flagowym był lekki krążownik „Naka”. Flota składała się również z lekkich krążowników „Nagara” i „Natori” oraz niszczycieli „Minegumo”, , „Amatsukaze”, „Hatsukaze”, , „Minazuki”, „Fumizuki” i , tankowca „Akebono Maru” oraz transportowców „Kimishima Maru” i „Kumagawa Maru”, a także 850 żołnierzy z 21. i 24 Bazy Wojskowej oraz 102 Jednostki Budowlanej.

Przeciwko tym siłom inwazyjnym stało pojedyncze działo kal. 150 mm, zbudowane w 1900 roku i zamontowane na Wyspie Bożego Narodzenia w 1940 roku. Brytyjski garnizon – oddział Królewskiej Artylerii Hongkongu i Singapuru – liczył 32 żołnierzy. Dowodził nim brytyjski oficer, kpt. L.W.T. Williams. Siły Williamsa składały się z oficera indyjskiego, Subadara Muzaffara Khana; 27 pendżabskich strzelców i chorążych oraz dwóch brytyjskich szeregowych i dwóch podoficerów.

Grupa pendżabskich żołnierzy, najwyraźniej wierząc japońskiej propagandzie obiecującej wyzwolenie Indii spod panowania brytyjskiego i prawdopodobnie działając przy cichym poparciu części lub wszystkich lokalnych sikhijskich oficerów policji, zbuntowała się. 11 marca buntownicy zastrzelili Williamsa i czterech brytyjskich żołnierzy – sierż. Gilesa i Crossa oraz kan. Thurgooda i Tate’a – a ich ciała wrzucili do morza. Następnie zamknęli oficera okręgowego i kilku innych europejskich mieszkańców wyspy w oczekiwaniu na ich egzekucję, której wykonanie najwyraźniej udaremniło nadejście Japończyków.

Bitwa O świcie 31 marca 1942 roku kilkanaście japońskich bombowców rozpoczęło atak, niszcząc radiostację na wyspie. Buntownicy zasygnalizowali zamiar poddania się, podnosząc białą flagę, po czym 850-osobowa grupa desantowa dotarła na brzeg. Japońskie siły inwazyjne zdołały wylądować we Flying Fish Cove bez oporu.

O godzinie 9:49 tego samego ranka amerykański okręt podwodny USS „Seawolf” wystrzelił cztery torpedy w kierunku krążownika „Naka”; wszystkie chybiły. „Seawolf” zaatakował ponownie o godzinie 6:50 następnego ranka, wystrzeliwując trzy torpedy w kierunku „Natori”, ponownie chybiając. Tego wieczoru, dwoma ostatnimi torpedami wystrzelonymi z odległości ok. 1 km, „Seawolf” trafił „Naka” w prawą burtę, w pobliżu kotła nr 1. Uszkodzenia były na tyle poważne, że „Naka” musiał zostać odholowany z powrotem do Singapuru przez „Natori”, a ostatecznie zmuszony do powrotu do Japonii na roczny remont. Po trafieniu „Naka”, pozostałe japońskie jednostki rozpoczęły atak bombami głębinowymi na amerykański okręt podwodny trwający ponad dziewięć godzin, ale Amerykanie zdołali uciec.

„Natori” powrócił na Wyspę Bożego Narodzenia i 3 kwietnia 1942 roku wycofał wszystkie jednostki sił inwazyjnych, z wyjątkiem 20-osobowego oddziału garnizonowego, do zatoki Banten na Jawie. Japończycy zdobyli skałę fosforanową, którą załadowano na statki transportowe.

Następstwa Po zajęciu wyspy japoński garnizon próbował zmusić mieszkających na niej Chińczyków i Malajów do pracy, choć wielu z nich uciekło w głąb lądu, aby żyć z pracy na roli. Dawny buntownicy również zostali japońskimi robotnikami przymusowymi, zatrudnianymi do czyszczenia zbiorników magazynowych. Pod rządami japońskimi produkcja fosforanów była bardzo ograniczona, a po zatopieniu 17 listopada 1942 roku statku „Nissei Maru” przez okręt podwodny USS „Searaven” podczas rozładunku na nabrzeżu została całkowicie wstrzymana. Ponad 60 proc. ludności wyspy, w tym jeńcy europejscy, zostało przeniesionych na Jawę do grudnia 1943 roku. Po kapitulacji Japonii Wyspa Bożego Narodzenia została ponownie zajęta przez Wielką Brytanię w październiku 1945 roku.

W okresie powojennym siedmiu pendżabskich buntowników zostało odnalezionych i postawionych przed sądem wojskowym w Singapurze. Pierwszych sześciu, których zidentyfikowano i osądzono, skazano 13 marca 1947 roku. Pięciu skazano na śmierć, a jednego na dwa lata więzienia i dyscyplinarne zwolnienie ze służby. Król Jerzy VI potwierdził wyroki śmierci 13 sierpnia 1947 roku. Brytyjskie panowanie w Indiach zakończyło się wkrótce potem, gdy Indie uzyskały niepodległość, a w części muzułmańskiej powstało osobne państwo Pakistan, przez co egzekucje nie mogły zostać wykonane z przyczyn dyplomatycznych. W październiku 1947 roku zidentyfikowano siódmego buntownika. On również został postawiony przed sądem wojskowym i skazany na śmierć. Ósmego żołnierza zidentyfikowano jako uczestnika buntu, ale nigdy nie został schwytany. 8 grudnia 1947 roku wyroki śmierci zamieniono na dożywotnie więzienie, po złożeniu wniosków o ułaskawienie przez rządy Indii i Pakistanu. Po dalszych sporach między Wielką Brytanią a Pakistanem o miejsce odbywania kary przez skazanych, Brytyjczycy obniżyli wyroki do dziewięciu lat więzienia. Sześciu więźniów oddano Pakistanowi w czerwcu 1955 roku, po czym rząd brytyjski wycofał swoje zainteresowanie tą sprawą.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Wyspa Bożego Narodzenia Kategoria:Wyspa Bożego Narodzenia Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Wielkiej Brytanii Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Stanów Zjednoczonych Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Indii Brytyjskich Kategoria:Bitwy w 1942 Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Japonii