Regiment piechoty koronnej Ernesta Magnusa Grotthauza – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII wieku (okresu wojny moskiewskiej i II wojny północnej).

Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII w. wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Piechota stanowiła podstawę autoramentu cudzoziemskiego, a w swojej masie organizowana była według wzorów niemieckich i zwana potocznie „ludem ognistym”. Podstawową jednostką organizacyjną piechoty był regiment. Król wydawał na jego utworzenie patent wybranemu przez siebie człowiekowi (szefowi regimentu) i zawierał z nim umowę kapitulacyjną. Faktycznym dowódcą regimentu był pułkownik (oberster), który dobierał sobie sztab i dowódców kompanii. Ci ostatni rekrutowali szeregowych (gejmanów) tzw. systemem wolnego bębna.

W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.

W trakcie trwania II wojny północnej, w 1656 król Polski Jan Kazimierz postanowił odzyskać stolicę. W tym celu na jej przedpolach zgromadził około 28 500 żołnierzy regularnego wojska. Pod Warszawą skoncentrowała się niemal cała piechota cudzoziemskiego autoramentu. W batalii warszawskiej wziął też udział liczący 997 porcji regiment Grotthauza. Dwa lata później głównym celem sojuszników w kampanii 1658 był Toruń. W czasie jego oblężenia skoncentrowano pod miastem 18700 żołnierzy polskich w tym 9400 piechoty i 220 dragonii pod dowództwem Jerzego Lubomirskiego. Regiment piechoty koronnej gen. mjr. Ernesta Grotthauza wziął udział w oblężeniu. Liczył wtedy 908 porcji.

W okresie potopu szwedzkiego, w 1659 regiment piechoty gen. mjr. Ernesta Magnusa Grotthauza wziął udział w wyprawie do Prus Królewskich. Liczył wtedy 929 porcji.

Przygotowania do nowej batalii z Rosją czynione były od dłuższego czasu. Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji, czyli około 54 000 żołnierzy. Z końcem 1659 armia koronna utrzymywała utrzymywać w sile około 39 000 stawek żołdu, a litewska około 20 000 koni i porcji. Przygotowania do kampanii 1960 cechowało tworzenie wielu nowych jednostek przy jednoczesnym spadku liczebności poszczególnych oddziałów w porównaniu z 1659.

Na naradzie wojennej odbytej w maju 1660 w Warszawie, postanowiono zachować podział sił i środków na trzy grupy: hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewy Potockiego, działającą wraz z Tatarami na Ukrainie, wojewody ruskiego Stefana Czarnieckiego wraz z Litwinami na Białorusi i hetmana polnego koronnego Jerzego Lubomirskiego pozostającą w odwodzie

Będący w grupie odwodowej, regiment piechoty koronnej generała majora Magnusa Ernesta Grotthauza liczył 999 porcje i w sierpniu 1660 zgromadził się pod Kryłowem. Służyło w nim wtedy około 800 „głów”.

Regiment wziął udział w walkach z armią rosyjską Wasyla Szeremietiewa pod Lubarem i pod Cudnowem i z dążącą jej na odsiecz armią kozacką Jerzego Chmielnickiego (atamana Tymofieja Cieciury ). Po zakończeniu działań w rejonie Lubaru, w listopadzie regiment odszedł na leże zimowe na Ukrainie.

Od 1 listopada 1664 szefem regimentu był starosta starogardzki Władysław Donhoff.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Regimenty piesze koronne Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie cudnowskiej (1660) Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Piechota wojsk zaciężnych Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Piechota koronna w dobie potopu szwedzkiego