Konkurs o Nagrodę i Medal Zygmunta Glogera – ogólnopolski konkurs organizowany od 1983 roku w Łomży, honorujący badaczy, twórców, animatorów kultury oraz organizacje społeczne zasłużone dla ochrony dziedzictwa narodowego i rozwoju kultury polskiej. Głównym organizatorem przedsięwzięcia jest Społeczne Stowarzyszenie Prasoznawcze „Stopka” im. Stanisława Zagórskiego.
Historia i organizacja Konkurs został zainicjowany w 1983 roku przez Stanisława Zagórskiego, założyciela łomżyńskiego stowarzyszenia „Stopka”. Patronem nagrody jest Zygmunt Gloger (1845–1910), wybitny etnograf, historyk, archeolog i krajoznawca, autor Encyklopedii staropolskiej, związany biograficznie z ziemią łomżyńską.
Podstawowym celem konkursu jest wspieranie i promowanie osób oraz instytucji, które swoją działalnością nawiązują do dorobku patrona, gromadząc, chroniąc i upowszechniając wiedzę o kulturze polskiej. Szczególny nacisk kładziony jest na działania na rzecz „małych ojczyzn” oraz budowanie tożsamości lokalnej, zarówno w kraju, jak i wśród Polonii.
Współpraca i finansowanie Konkurs jest inicjatywą społeczną (pozarządową), a jego finansowanie i struktura organizacyjna zmieniały się na przestrzeni lat. Głównym organizatorem pozostaje niezmiennie stowarzyszenie „Stopka”. Partnerami merytorycznymi i finansowymi w różnych okresach były instytucje samorządowe (Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego, Urząd Miejski w Łomży, Starostwo Powiatowe) oraz państwowe.
Wsparcie ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie miało charakteru stałego od początku istnienia nagrody. Resort kultury wielokrotnie dofinansowywał konkurs w ramach programów operacyjnych lub poprzez instytucje podległe (np. Narodowe Centrum Kultury), jednak zdarzały się lata, w których organizatorzy nie otrzymywali dotacji ministerialnych (m.in. w 2010 roku). W tamtym okresie, mimo jubileuszu 100. rocznicy śmierci patrona, edycja nie została rozstrzygnięta, a wnioski przeniesiono na rok kolejny. W ostatnich latach konkurs odbywa się przy współpracy z Narodowym Centrum Kultury.
Kapituła i zasady przyznawania Laureatów wyłania Kapituła Konkursu, w skład której wchodzą wybitni przedstawiciele polskiej nauki i kultury. Przez lata pracom tego gremium przewodniczyli cenieni historycy, m.in. profesorowie: Aleksander Gieysztor, Janusz Tazbir oraz Henryk Samsonowicz. W ostatnich latach funkcję przewodniczącego pełnił prof. Tadeusz Panecki.
Nagrody przyznawane są w trzech głównych kategoriach: Nagroda I stopnia – przyznawana zazwyczaj za całokształt działalności naukowej, badawczej lub artystycznej o znaczeniu ogólnopolskim. Nagroda II stopnia – za znaczące osiągnięcia badawcze, wydawnicze lub popularyzatorskie. Nagroda III stopnia – honorująca działania na rzecz ochrony dziedzictwa lokalnego i regionalnego.
Oprócz nagród głównych Kapituła przyznaje również wyróżnienia oraz wyróżnienia honorowe, często kierowane do instytucji, muzeów, stowarzyszeń oraz wydawnictw.
Laureaci i wyróżnieni Poniższa tabela przedstawia pełne zestawienie laureatów nagród oraz osób i instytucji wyróżnionych w poszczególnych edycjach konkursu.
Edycja(Rok) Nagroda I stopnia Nagroda II stopnia Nagroda III stopnia Wyróżnienia i nagrody honorowe Źródło I(1983) Zespół redakcyjny „Dzieł wszystkich Oskara Kolberga”(Instytut im. Oskara Kolberga) Henryk Syska Józef Mroczek(pośmiertnie) Specjalne:Helena CzernekowaJadwiga Chętnikowa II(1986) Anna Kutrzeba-PojnarowaBohdan Baranowski Teresa Komorowska nie przyznana Specjalna:Tadeusz Górski III(1987) Czesław Hernas Wanda PaprockaAdam Dobroński nie przyznana Specjalne:Paweł OlszewskiMuzeum w Szczuczynie IV(1988) Jadwiga KlimaszewskaRoman Reinfuss Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu Donata GodlewskaCzesław BrodzickiRyszard BrykowskiAndrzej Staniszewski Specjalna:Stanisław Chrząstowski V(1989) Helena Brodowska-Kubicz Barbara FalińskaMaria Kałamajska-Saeed Marek Arpad KowalskiAndrzej Woźniak Praca magisterska: Urszula DembickaSpecjalna: Roman Świerżewski VI(1995) Bronisław Gołębiowski Andrzej Grzymkowski Stanisław Pajka Wyróżnienia:Stanisław ChmielowskiSylwester CzopekEdward KlemensEdward RymarJadwiga SolińskaRedakcja tygodnika „Gospodyni” VII(1996) Roch Sulima Jan Malicki Mikołaj BuszkoWiesław Lesiuk Wyróżnienia:Krystyna BarszczewskaJózef KazimierskiBernard KielakZygmunt SzultkaEdward LewandowskiJózef CzajkowskiHonorowe:Krzysztof RauWydawnictwo „Wiedza Powszechna”Redakcja „Twórczość Ludowa”Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. WagówAndrzej Strumiłło VIII(1997) Dorota Simonides Jacek KolbuszewskiWładysław Ogrodziński PTTK Oddział w Łomży Wyróżnienia:Anna KowalskaZofia Kaczor-JędrzyckaZygfryd RekoszHonorowe:Zespół Muzeum w Tykocinie (Ewa Cywińska, Andrzej Lechowski, Ewa Wroczyńska, Ewa Rogalewska)Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu IX(1998) Aleksander Jackowski Jerzy BartmińskiBronisława Kopczyńska-Jaworska nie przyznano Wyróżnienia:Grażyna DąbrowskaZygmunt CiesielskiZygmunt FilipowiczRyszard JuszkiewiczKazimierz BrakonieckiHonorowe:Adolf DygaczWielkopolski Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska KulturowegoKieleckie Towarzystwo NaukoweTowarzystwo Miłośników Ziemi Strzyżowskiej X(1999) Franciszek Ziejka ks. Witold JemielityKarol Daniel Kadłubiec Teresa SmolińskaLeszek Talko Wyróżnienie: Stanisław IlskiSpecjalne:Muzeum Północno-Mazowieckie w ŁomżyPolskie Radio Białystok XI(2000) Józef BorzyszkowskiKazimierz Sopuch Arkadiusz KołodziejczykAndrzej Stawarz Helena Legowicz Wyróżnienia:Barbara Grąziewicz-ChludzińskaBarbara PacholskaTeresa Pardoks. Franciszek WoronowskiSpecjalne:Wydawnictwo Dolnośląskie XII(2001) Piotr KowalskiWłodzimierz Pawluczuk Tadeusz KijonkaSokrat Janowicz Wiktor Wołkow Wyróżnienie:ks. Jerzy Sikora XIII(2002) Zbigniew JasiewiczLucjan Turos Lucjan Kocik Henryka SędziakStefan Maciejewski Wyróżnienia:Henryk W. PestkaBarbara Konarska-PabiniakJan BurakowskiSpecjalne:ks. Henryk Kuczob XIV(2003) Stanisław SiekierskiMichał Gnatowski nie przyznano Mirosława Jaworowska Wyróżnienia:Kalina ZabuskaZbigniew FałtynowiczBożena GrabowskaMarzena SadowskaJan KulkaHonorowe:Maria BaliszewskaFundacja „Kresy 2000” XV(2004) Janusz Odrowąż-Pieniążek Janusz JasińskiRomuald Mieczkowski Cezary Obracht-ProndzyńskiTomasz Brzeziński Specjalna:Zofia Mierzwińska-Szybka XVI(2005) Wojciech Wrzesiński Teresa WróblewskaRobert Traba nie przyznano Wyróżnienia:Jerzy SurwiłoStanisław KunikowskiJerzy KijowskiJanusz Piotr Kopciał XVII(2006) Tadeusz Białecki Stanisław SrokaSławomir Konarzewski Doroteusz Fionik Wyróżnienia:Henryk BednarczykWiktor KabacJacek SzczepańskiKrystyna SobocińskaHonorowe:Miesięcznik Społeczno-Kulturalny „Śląsk”Redakcja pisma „Zarys” XVIII(2007) Henryk Samsonowicz Ludwik Malinowski ks. Leoncjusz Tofiluk Wyróżnienia:Henryk GałaJarosław AntoniukMichał PawilczJaromir SzroederHonorowe:Krzysztof Pfeiffer XIX(2008) Antoni KuczyńskiMaciej Anadrzej Zarębski o. Grzegorz Sosna nie przyznano Wyróżnienia:Urszula RosłaniecHenryk Maziejuk XX(2009) Piotr Eberhardt Jerzy DomańskiIrena Cecylia Maryniak Adam Wierciński Wyróżnienia:Grzegorz Piotr DudzikNorbert Dariusz Tomaszewskiks. Michał JózefczykHonorowe:Franciszek T. BorkowskiJana Raclavska XXI(2010) Konkurs nie został rozstrzygnięty (wnioski przeniesiono na rok 2011) XXII(2011) Janusz Tazbir Małgorzata Dajnowicz Andrzej Gawryszewski Wyróżnienia:Jerzy DerendaLeonarda RewkowskaKazimierz CłapkaJacek KnopekKrzysztof BraunHonorowe:Wojciech GiełżyńskiAnna JakubowskaIrena KoźmińskaPiotr Oszczanowski XXIII(2012) Dariusz Rott Krzysztof Burek Sergiusz Leończyk Wyróżnienia:Witold BanachBeata Hebzda-SołogubEdward KopówkaJacek NazarkoMarek Nazarko XXIV(2013) Andrzej Strumiłło Jolanta Eliza Żółtowska Jan Socha Wyróżnienia:Janusz BorkowskiJerzy BrzozowskiHelena Krasowska XXV(2014) Jan Miodek ks. Michał Marian Grzybowski Tomasz Wiśniewski Wyróżnienia:Aleksandra Hołubecka-ZielnicowaRyszard MarutDorota Krystyna RembiszewskaHonorowa:Stanisław Jan Rostworowski XXVI(2015) Adam Dobroński Stanisław Achremczyk Piotr Borek Wyróżnienia:Andrzej CebulaWojciech KowalczukBarbara i Adam PodgórscyHonorowe:Lucyna Janik XXVII(2016) Krzysztof Czyżewski Janusz Szczepański Kazimierz Kaczor Wyróżnienia:Jacek KurekGabor LörinczyJerzy SikorskiBarbara WizimirskaAdam WróbelHonorowe:Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży XXVIII(2017) Jarosław Ławski Ryszard Kowalczyk Towarzystwo Naukowe „Pruthenia”Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu Wyróżnienia:Joanna GierczyńskaMonika F. SienkiewiczHonorowa:Biblioteka Śląska XXIX(2018) Fundacja Polskich Uniwersytetów Ludowych Zdzisław Jerzy Adamczyk Hanna Markiewicz Wyróżnienia:Małgorzata FrąckiewiczBożena i Wojciech Prus-WiśniowscyPolski Uniwersytet na ObczyźnieHonorowe:Muzeum Niepodległości w WarszawieLech Giemza XXX(2019) Aleksander Naumow Muzeum Przyrody w Drozdowie Dorota Sokołowska Wyróżnienia:Aleksandra BiniszewskaKs. Stanisław DrągMagdalena KaliszElżbieta Suchocka XXXI(2020) Andrzej Jakubiak Marek Łuczak Artur GawełRydlówka (filia Muzeum Krakowa) Wyróżnienia:Piotr BrysaczMaria Danielska XXXII(2021) Dionizjusz Czubala Ryszard Kaczmarek Wawrzyniec Kłosiński Wyróżnienia:Krzysztof ChojnackiElżbieta CiborskaCentrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń w Krakowie XXXIII(2022) Kalina Bahneva Karolina Cicha Agnieszka Matusiak Wyróżnienia:Krzysztof SkłodowskiStowarzyszenie Rodzin Powstańców WielkopolskichHonorowe:Książnica PodlaskaKrystyna i Marek Wójtowicz XXXIV(2023) Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny Wojciech Kass Ewa Lewandowska-Tarasiuk Wyróżnienia:Barbara Sopot-ZembokJacek RutkowskiEdyta Wiśniewska XXXV(2024) Zespół Pieśni i Tańca Politechniki Warszawskiej Włodzimierz Pessel Robert GarstkaTowarzystwo Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej Wyróżnienia:Mateusz WyżgaTeresa Szadkowska-ŁakomyRodzina Wójtowiczów XXXVI(2025) Julian GembalskiTadeusz Skoczek nie przyznano Magdalena Wołowska-Rusińska Wyróżnienia:Katarzyna WaszczyńskaŁukasz Paweł RuchWitold DługozimaHonorowe:Krzysztof Kuźniewski
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Stowarzyszenia „Stopka” i Konkursu Glogerowskiego
Kategoria:Polskie nagrody kulturalne