Pułk jazdy koronnej Jana Opalińskiego – oddział koronny autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII wieku (okresu II wojny północnej).
Formowania i zmiany organizacyjne W końcu XVI wieku w Rzeczypospolitej zaczęto organizować pułki jazdy. Grupowały one w sobie kilka (kilkanaście) chorągwi husarskich, pancernych i lekkich. Początkowo były tworzone jedynie na czas wojny i sprawowały funkcję większej jednostki taktycznej. W drugiej połowie XVII wieku pułki istniały też w okresie pokoju. Wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Pułki jazdy zaliczane były do autoramentu narodowego i rekrutowane były zaciągiem towarzyskim.
Atak króla szwedzkiego Karola Gustawa na Danię zaktualizował plan wysłania tam pomocy polskiej. We wrześniu 1658 utworzono, współdziałającą z oddziałami cesarskimi i brandenburskimi, dywizję pod dowództwem Stefana Czarnieckiego. W jej skład weszły trzy pułki jazdy koronnej: królewski dowodzony przez samego Stefana Czarnieckiego, Krzysztofa Żegockiego i Jana Piotra Opalińskiego – wojewody podlaskiego. Ten ostatni liczył 12 chorągwi kozackich, w tym 6 komputowych. Ostatnią jednostką dywizji był regiment dragoński Czarnieckiego pod ppłk. Janem Tedtwinem. Liczyły one łącznie około 5000 koni i porcji, czyli około 4500 żołnierzy, w czym około 4000 żołnierza komputowego.
Struktura organizacyjna W sierpniu 1658 liczył 12 chorągwi kozackich, w tym 6 komputowych lista niepełna: chorągiew kozacka Krzysztofa Grzymułtowskiego, kasztelana poznańskiego – 150 koni chorągiew kozacka Piotra Opalińskiego, wojewody podlaskiego – 155 koni chorągiew kozacka Jana Opalińskiego, podkomorzego poznańskiego – 99 koni chorągiew kozacka Jarosza Pogorzelskiego, starosty powidzkiego – 100 koni chorągiew kozacka Adama Czarnkowskiego, starosty osieckiego pod Mikołajem Skrzetuskim – 100 koni chorągiew kozacka Jana Gnińskiego, starosty gnieźnieńskiego – 87 koni chorągiew kozacka marszałka nadwornego Klemensa Branickiego pod por. Kułakiem – 127 koni
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pułki jazdy koronnej Kategoria:Pułki autoramentu narodowego Kategoria:Jazda koronna w dobie potopu szwedzkiego Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Oddziały wojskowe Opalińskich herbu Łodzia