Plac Franciszkański – kłodzki plac położony na Wyspie Piasek w centrum miasta, stanowiący jeden z reprezentacyjnych skwerów tego miasta, położony w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań klasztornych franciszkanówKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Wrocław–Warszawa 1999.. Jest to skwer wydzielony stosunkowo niedawno z północno-wschodniego fragmentu ulicy Ignacego Daszyńskiego Uchwała Nr XVII/104/99 Rady Miejskiej w Kłodzku z dnia 30 września 1999 r.. Jego patronem jest zakon franciszkanów, który wpłynął znacząco na rozwój tej części Kłodzka od czasów średniowieczaSłownik geografii turystycznej Sudetów, t. 15. „Kotlina Kłodzka. Rów Górnej Nysy”, pod red. M. Staffy, I-BiS, Wrocław 1994.s. 199..
Przebieg i ruch uliczny Plac Franciszkański położony jest w środkowej części Wyspy Piasek, na terenie historycznego przedmieścia o tej samej nazwie, w obrębie katastralnym CentrumInteraktywny plan Kłodzka dostępny na stronie Urzędu Miasta Kłodzka. [on-line] [dostęp: 2026-02-10]Obręb katastralny Centrum w Kłodzku na portalu „geoportal360.pl”. [on-line] [dostęp: 2026-02-10]. Stanowi on północno-wschodnią cześć ulicy Daszyńskiego, tworząc w tym obszarze sporych rozmiarów plac o powierzchni 0.5322 haInformacja na stron ie portalu samorządowego „mklodzko.e-mapa.net”. [on-line] [dostęp: 2026-02-10]. Plac położony jest na wysokości 289 metrów nad poziomem morzaWysokość nad poziomem morza. obliczona na podstawie portalu „wysokosciomierz.pl”. [om-line] [dostęp: 2026-02-11]. Teren placu jest zamknięty dla ruchu samochodowegoPlan placu Franciszkańskiego w Kłodzku w portalu „openstreetmap”. [on-line] [dostęp: 2026-02-10]. Stanowi on drogę gminną, będącą w zarządzie gminy miejskiej Kłodzko.
Historia Historia dzisiejszego placu Franciszkańskiego w Kłodzku niewątpliwie związana z jest z dziejami tego zakonu w tym mieście. W czasach prehistorycznych zajmowany był on przez lasyK. Bartkiewicz,Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1977, s. 38..
Obszar ten został wykarczowany wraz z pojawieniem się w Kłodzku zakonu franciszkanów, którzy zostali sprowadzeni do miasta między 1247 a 1250 rokiem, przez księcia wrocławskiego Władysława PiastowiczaK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s. 8.. Zakonnicy otrzymali swoje dobra, z powodu braku miejsca w granicach miasta, na Wyspie Piasek - w środkowej jej części. Tam też wznieśli wkrótce swój pierwszy kościół i klasztorA. K. Dudek, Franciszkanie w Kłodzku, Wydawnictwo Świętego Antoniego, Wrocław 2002, s. 10..
W okresie wojen husyckich (1419–1436), w obawie przed najazdem ze strony husytów, zespół zabudowań franciszkańskich został w latach 1427-1428 zrównany z ziemią, zaś samych zakonników przesiedlono w rejon murów miejskichT. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970, s. 18..
Na przełomie lat 60. i 70. XV wieku franciszkanie powrócili w ten rejon K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s. 9, 31.. Docierające do hrabstwa kłodzkiego nowinki religijne i zapoczątkowanie reformacji w Kościele rzymskokatolickim wpłynęło na zmniejszenie się liczby zakonników w mieście. Proces ten też nie ominął również franciszkanów, którzy opuścili Kłodzko w początkowych latach XVI wieku. Dobra zakonne przejęła rada miejska, z której polecenia rozebrano budynki pofranciszkańskie zachowując jedynie prezbiterium kościoła, które służyło jako kaplica pogrzebowa. Z kolei ogród zakonny zamieniono na cmentarzK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s. 31.. Franciszkanie wrócili do Kłodzka w 1604 roku i mimo trudności, jakie napotkali ze strony mieszkańców, udało się im wznieść w 1605 roku, nowy mały kościół wraz z klasztorem na swojej dawnej posiadłości, w którym w 1612 roku dodatkowo urządzili szpital dla chorych zakaźnieK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s. 10..
220px|thumb|left|Obszar dzisiejszego placu Franciszkańskiego w południowej części zdjęcia na tle zabudowań franciszkańskich Podczas wojny trzydziestoletniej (1618–1648) franciszkanie znów zostali zmuszeni do opuszczenia Piasku. W 1619 roku w ich klasztorze urządzono pierwszą drukarnię w historii Kłodzka oraz szkołę ewangelickąK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s.10, 31.. W połowie września 1622 roku wojska cesarskie dokonało oblężenia Kłodzka od strony prawego brzegu Nysy Kłodzkiej. W jego wyniku zniszczeniu uległa znaczna część zabudowań Przedmieścia Piasek, w tym dóbr zakonnych, spowodowane przez ostrzał kulami armatnimi. W nocy z 30 września na 1 października 1622 roku wojska cesarskie zajęły cały zrujnowany obszar przedmieścia, który broniło około 60 dragonów z hrabią Schlickiem na czeleKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 68..
Po tym wydarzeniu, decyzją cesarza Ferdynanda II Habsburga zwrócono franciszkanom ich dobra położone na PiaskuKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 68.. Druga połowa XVII i pierwsza połowa XVIII wieku przyniosła ze sobą powolną odbudowę tego obszaru miasta. W wyniku wojen śląskich (1740-1763) ziemia kłodzka znalazła się pod panowaniem pruskimSłownik geografii turystycznej Sudetów, t. 15. „Kotlina Kłodzka. Rów Górnej Nysy”, pod red. Marka Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 1994, s. 200..
220px|thumb|left|Współczesne rzeźby kotów na murze należącym do zakonu franciszkanów przy placu Franciszkańskim Wraz z wprowadzeniem w 1808 roku w Prusach ustawy o miastachA. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Rzeka, Wrocław 2001, s. 173., obszar Wyspy Piaskowej znalazł się oficjalnie w granicach miasta. Jednak mimo tego wciąż obowiązywały ograniczenia budowlane z czasów króla Fryderyka II Wielkiego, co związane było z tym, iż Kłodzko wciąż miało status miasta-twierdzySłownik geografii turystycznej Sudetów, t. 15. „Kotlina Kłodzka. Rów Górnej Nysy”, pod red. M. Staffy, I-BiS, Wrocław 1994.s. 203.. W 1810 roku w wyniku ustawy króla Prus Fryderyka Wilhelma III Hohenzollerna dobra franciszkańskie położone na Piasku uległy sekularyzacjiP. Pregiel, T. Przerwa, Dzieje Śląska, Cadus, Wrocław 2005, s. 109.A. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Rzeka, Wrocław 2001, s. 174.. Sam kościół i klasztor opustoszał na okres dziesięciu lat. Później zorganizowano w nich kościół garnizonowy i szpital wojskowyK. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s.10, 31-32..
W 2 połowie XIX wieku obszar dzisiejszego placu Franciszkańskiego zostały wybrukowany, zaś po uruchomieniu w Kłodzku gazowni miejskiej w 1864 roku zamontowano na nim oświetlanie w postaci latarni gazowychKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 106..
W 1928 roku na placu przy kompleksie postfranciszkańskim miało miejsce odsłonięcie pomnika poświęconego poległym fizylierom z 38 RegimentuS. Stech, Pomnik - Denkmal für die Gefallenen des Füsilier-Regiments 38 w bazie „polska.org” [on-line] [dostęp: 2026-02-10].
220px|thumb|right|Tablica pamiątkowa na murze klasztoru franciszkanów znajdująca się we wschodniej części Placu Franciszkańskiego Na przełomie sierpnia i września 1938 roku obszar ten został nawiedzony przez jedną z większych dotychczasowych powodzi. Kataklizm ten wyrządził olbrzymie straty, co zostało zaznaczone na początku XXI wieku na jednej ze ścian kościoła franciszkanówKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 128..
Po przejęciu Kłodzka przez władze polskie w 1945 roku, po zakończeniu II wojny światowejHistoria Śląska, pod red. M. Czaplińskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002, s. 438., dokonano przemianowania nazw tutejszych ulic i placów z niemieckich na polskie. Ich nazwy zaproponował przebywający w tym czasie w Kłodzku Andrzej Ropelewski (późniejszy historyk rybołówstwa morskiego). Akurat w tym przypadku zaproponował nadać tej części miasta nazwę ulicy Franciszkańskiej, która była wiernym tłumaczeniem niemieckiej nazwy MinoritenstraßeA. Ropelewski, Pionierskie lato, Warszawa 1972, s. 6.Plan Kłodzka, Drukarnia Państwowa w Kłodzku, Kłodzko lipiec 1946. [on-line] [dostęp 2026-02-10]. W międzyczasie zniszczono pomnik poległych fizylierów, stawiając w jego miejscu kiosk Ruchu (zniszczony w 1997 roku).
Na przełomie lat 60. i 70. XX wieku dokonano remontu placu, pozostawiając go jako reprezentacyjny bulwar, w którym dodatkowo została zasadzona ozdobna zieleń wraz z drzewamiKłodzko. Plan porządkowania miasta. Zespół: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu, sygn. 82/332/0/21/60 [on-line] [dostęp 2026-02-10].
220px|left|thumb|Plac Franciszkański zimą Między 7 a 8 lipca 1997 roku Kłodzko nawiedziła tzw. powódź tysiąclecia. Była to kolejna z najwyżej odnotowanych katastrof tego typu, jakie w ciągu stuleci nawiedziły miasto. Fala osiągnęła kulminacyjny stan 8,71 m ponad zwykły stan rzeki. Żywioł dokonał spustoszenia tej części miastaB. Bogusławska, Requiem dla miasta. Powódź w Kłodzku 1997, [w:] „Kłodzko. Dzieje miasta”, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 241–245..
Korzystając ze środków zewnętrznych, w tym pochodzących z Unii Europejskiej władze miejskie podjęły program rewitalizacji tego obszaru. W trakcie jego realizacji plac pokryto w całości płytami granitowymiA. K. Dudek, Franciszkanie w Kłodzkul, Wydawnictwo Św. Antoniego, Wrocław 2002, s. 85..
Uchwałą Rady Miejskiej w Kłodzku Nr XVII/104/99 z dnia 30 września 1999 roku zmieniono nazwę części ulicy Daszyńskiego, odnoszącą się do placu bezpośrednio przed kościołem i klasztorem franciszkanów na Plac Franciszkański. Było to inicjatywą lokalnych działaczy, na czele z ówczesnym proboszczem parafii Matki Bożej Różańcowej w Kłodzku - Wojciechem Piętowskim (OFM). Niedługo potem w niszy, gdzie kiedyś stał pomnik pruskich fizylierów odsłonięto pomnik świętego Franciszka z Asyżu z Wilkiem z GubbioA. K. Dudek, Franciszkanie w Kłodzkul, Wydawnictwo Św. Antoniego, Wrocław 2002, s. 86..
200px|thumb|right|Pomnik św. Franciszka z Asyżu na pl. Franciszkańskim We wrześniu 2024 roku miała miejsce porównywalna powódź do tej z 1997 roku. Wyrządziła ona znaczące straty w infrastrukturze placu. Dzięki pracy lokalnych mieszkańców, jak i wsparciu ze strony wolontariuszy oraz Wojsk Obrony Terytorialnej udało się w niedługim czasie uporządkować ten obszarPowódź w Kotlinie Kłodzkiej, artykuł na portalu turystycznym „smakinaszlaku.pl”. [on-line] [dostęp: 2026-01-31]Jacek Malinowski, Powódź - Ziemia Kłodzka - 15 IX 2024 r., artykuł na stronie „ratownictwogorskie.eu” z dnia 19 września 2024 roku/ [on-line] [dostęp: 2026-0131].
Obiekty Cały obszar Placu Franciszkańskiego, będący częścią Przedmieścia Piasek został wpisany przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ogólnopolskiego rejestru zabytków 25 listopada 1956 rokuNr rejestru zabytków: A/2568/370 z dnia 25.11.1957 roku.. Jest tu mowa o kompleksie należącym do zakonu franciszkanów, w którego skład wchodzą następujące obiekty Gminna Ewidencja Zabytków w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Kłodzku. [on-line] [dostęp 2026-02-09]F. Dymczyński, Zabytki Kłodzka. Informacje, [w:] „Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000”, wyd. 3, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.: kościół pw. Matki Bożej Różańcowej – późnobarokowy wzniesiony w latach 1628–1631, na miejscu poprzednich budowli. Posiada wystrój neoromański i eklektyczny, który jest efektem ponownej aranżacji wnętrza, która miała miejsce w XIX wieku.