Warsztaty Kolei Państwowych w Nowym Sączu (niem. Staatsbahn-Werkstätte Neu-Sandec) – zakład naprawczy i produkcyjny kolei utworzony w 1876 roku w Nowym Sączu jako zaplecze techniczne linii Tarnów – Leluchów. Zakład funkcjonował w strukturze c.k. Austro-Węgierskich Kolei Państwowych (k.k. österreichisch-ungarische Staatsbahnen, kkStB). Stanowił poprzednika Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Nowym Sączu (ZNTK), a następnie przedsiębiorstwa Newag. mały|Fotografia warsztatów kolejowych w Nowym Sączu, ok. 1898 r.

Powstanie i rozwój (1876–1914)

Linię Tarnów – Leluchów uruchomiono w 1876 r., a bieżącą obsługę i naprawy taboru powierzono nowo utworzonym Warsztatom Kolei w Nowym Sączu.

Od 1884 r., po reorganizacji kolei państwowych w monarchii austro-węgierskiej, warsztaty funkcjonowały w strukturze kkStB jako c.k. Warsztaty Kolei Wschodniej.

W latach 1886–1898 zakład był systematycznie rozbudowywany. Powstały nowe hale napraw wagonów i lokomotyw, odlewnia, kuźnia, warsztat mechaniczny, lakiernia oraz budynki administracyjne i magazynowe.

Pod koniec XIX wieku warsztaty mogły pomieścić 23 lokomotywy oraz 49 wagonów w ogrzewanych halach naprawczych. Zatrudnienie wzrosło do około 1000 pracowników.

thumb|Wnętrze hali obróbki blachy, ok. 1898 r.

I wojna światowa

W czasie I wojny światowej warsztaty uzyskały znaczenie militarne. Uczestniczyły w budowie i naprawach improwizowanych pociągów pancernych dla armii austro-węgierskiej.

W 1915 r. w Nowym Sączu powstał motorowy wagon artyleryjski systemu „Popławski–Schober”, który wszedł w skład austro-węgierskiego pociągu pancernego Panzerzug XI.

Okres międzywojenny (1918–1939)

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości warsztaty zostały przejęte przez Polskie Koleje Państwowe i funkcjonowały jako Warsztaty Główne I klasy.

W okresie międzywojennym zakład należał do największych tego typu jednostek w południowej Polsce.

II wojna światowa

W okresie okupacji niemieckiej warsztaty zostały podporządkowane administracji niemieckiej i wykorzystywane jako zaplecze techniczne kolei.

Okres powojenny

W 1952 r. zakład został wyłączony ze struktur PKP i przekształcony w Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego Nowy Sącz (ZNTK).

W 2005 r. przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Newag.

Przypisy

Kategoria:Przedsiębiorstwa w Nowym Sączu Kategoria:Transport kolejowy w Nowym Sączu