Strategiczne Wzajemne Porozumienie Obronne (, , , SMDA) – obowiązujący pakt obronny między Arabią Saudyjską a Pakistanem. Na mocy tego porozumienia oba kraje zobowiązały się do traktowania każdego aktu agresji wobec jednego z nich jako aktu skierowanego przeciwko obu. Rozwiązanie to jest znane jako system bezpieczeństwa zbiorowego.
Pakt został podpisany 17 września 2025 roku w w Rijadzie przez saudyjskiego następcę tronu i premiera Muhammada ibn Salmana oraz premiera Pakistanu Shehbaza Sharifa podczas wizyty państwowej Sharifa w Arabii Saudyjskiej.
Tło Arabię Saudyjską i Pakistan łączą , obejmujące współpracę wojskową i gospodarczą, a także więzi kulturowe i religijne. Zmiany w geopolityce Bliskiego Wschodu – w tym obawy dotyczące zagrożeń zewnętrznych, reakcje na izraelskie działania militarne oraz wątpliwości co do wiarygodności Stanów Zjednoczonych jako gwaranta bezpieczeństwa zarówno dla Arabii Saudyjskiej, jak i Pakistanu – nasiliły obawy dotyczące bezpieczeństwa regionalnego. Wielu analityków postrzegało zawarcie porozumienia obronnego między oboma krajami jako przynajmniej częściową odpowiedź na tę dynamikę.
9 września 2025 roku doszło do na Dohę stolicę Kataru. Wydarzenie to zachwiało poczuciem bezpieczeństwa państw Zatoki Perskiej, pogłębiając długotrwałe obawy dotyczące nieprzewidywalności sytuacji oraz wątpliwości co do zaangażowania Stanów Zjednoczonych w ich obronę.
Jednostronne ataki Izraela szczególnie podważyły zobowiązania Stanów Zjednoczonych wobec krajów Rady Współpracy Zatoki Perskiej (GCC), w tym Arabii Saudyjskiej, obejmujące ochronę stolic w zamian za ropę i gaz. Skutki uboczne wojny w Strefie Gazy na szerszym obszarze Bliskiego Wschodu są powszechnie uważane za decydujący czynnik w podpisaniu przez Arabię Saudyjską paktu bezpieczeństwa z Pakistanem.
Porozumienie Traktat został podpisany 17 września 2025 roku w Rijadzie przez następcę tronu Arabii Saudyjskiej i premiera Muhammada ibn Salmana oraz premiera Pakistanu Shehbaza Sharifa. Podpisanie go nastąpiło w kontekście izraelskiego ataku na Katar z 9 września i po w Dosze z 15 września. Oba kraje łączą bliskie więzi gospodarcze, religijne i w dziedzinie bezpieczeństwa od lat 60. XX wieku, kiedy to pakistańskie wojska po raz pierwszy zostały rozmieszczone na granicach Arabii Saudyjskiej po dołączeniu naserystowskiego Egiptu do wojny domowej w Jemenie Północnym. Następnie pakistańscy żołnierze uczestniczyli w przygotowaniach do wyzwolenia Świętego Meczetu w Mekce po jego zajęciu w 1979 roku przez terrorystów, a także stacjonowali w Arabii Saudyjskiej w liczbie 11 tysięcy po inwazji Iraku na Kuwejt w 1990 roku. Do 2018 roku Pakistan wyszkolił między 8 a 10 tysięcy saudyjskich żołnierzy.
Według oświadczenia Departamentu Prasowego Arabii Saudyjskiej „porozumienie stanowi, że jakakolwiek agresja na którykolwiek z tych krajów będzie uznawana za agresję na oba”. Tekst porozumienia nie został oficjalnie opublikowany. W analizie opublikowanej przez stwierdzono, że umowa ta jest „przede wszystkim politycznym sygnałem solidarności i współpracy strategicznej, a nie bezwarunkową gwarancją na wypadek wojny”.
Perspektywy rozmieszczenia broni jądrowej
Wiadomość o podpisaniu porozumienia przyciągnęła uwagę mediów, które zaczęły spekulować o możliwym rozmieszczeniu w Królestwie pakistańskiej broni jądrowej. Od lat 2010. Arabia Saudyjska jest zainteresowana pozyskaniem broni jądrowej, aby przeciwdziałać regionalnym ambicjom Iranu, i pielęgnuje więzi z Pakistanem, który rozwija swój program zbrojeń jądrowych rozpoczęty w 1972 roku. W maju 1998 roku Pakistan dokonał udanych testów broni jądrowej, znanych jako .
Kwestia rozciągnięcia pakistańskiego parasola nuklearnego nad Arabią Saudyjską nie została jasno potwierdzona ani zdementowana przez władze saudyjskie. Porozumienie z września 2025 roku jest pierwszym paktem wojskowym między którymkolwiek państwem członkowskim Rady Współpracy Zatoki Perskiej a mocarstwem nuklearnym. Minister obrony Pakistanu początkowo sugerował kwestię podziału potencjału nuklearnego w ramach porozumienia strategicznego z Arabią Saudyjską, ale później wycofał się z tego, zaprzeczając takiemu podziałowi. Brak jasności w komunikacji ze strony pakistańskich władz doprowadził do dalszych spekulacji dotyczących szczegółowych zapisów porozumienia.
Według Belfer Center for Science and International Affairs parasol nuklearny w najlepszym razie pozostaje jedynie spekulacją, a stratedzy Islamabadu ds. wojskowych i polityki zagranicznej byliby „wyjątkowo ostrożni wobec wszelkich zobowiązań, które osłabiają kontrolę nad jego programami nuklearnymi lub wikłają go w konflikty wykraczające poza jego główny obszar zainteresowania”.
Reakcje Saudyjscy urzędnicy przedstawili pakt jako formalizację długotrwałego partnerstwa wojskowego z Pakistanem, jednocześnie wykorzystując fakt zawarcia umowy do wysłania sygnału o strategicznej dywersyfikacji bezpieczeństwa w obliczu regionalnych kryzysów. W artykule pakistańskiej gazety „” zawarcie paktu określono jako „najważniejszą poprawę stosunków obronnych między Pakistanem a Arabią Saudyjską od dziesięcioleci”.
Analityk geopolityczny zasugerował w kontekście z maja 2025 roku, że pakt ten mógłby zmienić kalkulację bezpieczeństwa Indii, zwłaszcza jeśli Arabia Saudyjska zobowiąże się do obrony Pakistanu w razie konfliktu. Władze indyjskie zareagowały na podpisanie paktu oświadczeniami, że uważnie monitorują rozwój sytuacji. Według dziennika „The Hindu” moment podpisania paktu wydaje się być ostrzeżeniem po rozszerzającej się ofensywie militarnej Izraela na Bliskim Wschodzie.
Według amerykańskiego think tanku Institute for the Study of War pakt prawdopodobnie będzie dotyczył zagrożenia ze strony Iranu. Miałoby to mieć związek z wrogimi działaniami Iranu w ostatnich latach na terytorium Arabii Saudyjskiej ( na saudyjskie rafinerie w Bukajk i Churajs we wrześniu 2019 roku) i Pakistanu ( prowincji Beludżystan w styczniu 2024 roku). Jednak prezydent Iranu Masud Pezeszkian, przemawiając na sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, powitał pakt między Pakistanem a Arabią Saudyjską jako początek „kompleksowego regionalnego systemu bezpieczeństwa” mającego na celu przeciwstawienie się ekspansji izraelskich ataków militarnych na Bliskim Wschodzie.
Współpraca pakistańsko-saudyjska W styczniu 2026 roku Pakistan zaproponował Arabii Saudyjskiej spłatę zaciągniętej przez władze w Islamabadzie pożyczki w wysokości 2 mld USD w formie dostaw dla Rijadu myśliwców czwartej generacji JF-17 Thunder.
W lutym 2026 roku ambasador Arabii Saudyjskiej w Pakistanie Nawaf bin Said Al-Malki zapowiedział zawarcie między oboma państwami porozumienia o strategicznej współpracy gospodarczej.
Potencjalne rozszerzenie porozumienia Zawarcie we wrześniu 2025 roku porozumienia obronnego między Arabią Saudyjską a Pakistanem wznowiło dyskusje na temat projektu szerszego paktu obronnego między państwami muzułmańskimi, nazywanego w mediach jako „islamskie NATO”. Pierwsze próby sformowania takiego sojuszu miały miejsce w 2015 roku, gdy ówczesny saudyjski minister obrony książę Muhammad ibn Salman rozpoczął w wojnie domowej w Jemenie. Wówczas Arabia Saudyjska podjęła próby stworzenia koalicji wojskowej krajów muzułmańskich mającej na celu przywrócenie władzy w kraju międzynarodowo uznanemu rządowi Jemenu, a także przekształcenia koalicji w trwalszy sojusz obronny.
W styczniu 2026 roku Turcja wyraziła chęć przystąpienia do porozumienia obronnego między Arabią Saudyjską a Pakistanem, rozpoczynając rozmowy akcesyjne z oboma państwami. Jeszcze przed rozmowami Turcja utrzymywała z nimi współpracę obronną, obejmującą między innymi budowę okrętów dla Marynarki Wojennej Pakistanu oraz wspólne prace nad systemami lotniczymi i bezzałogowymi, co miałoby stanowić jedną z podstaw do włączenia Turcji do nowego sojuszu.
Przypisy
Kategoria:2025 w Arabii Saudyjskiej Kategoria:2025 w Pakistanie Kategoria:Stosunki międzynarodowe Arabii Saudyjskiej Kategoria:Stosunki międzynarodowe Pakistanu Kategoria:Sojusze wojskowe