Polarny Jedwabny Szlak (, ) – koncepcja rozwoju arktycznych szlaków żeglugowych jako rozszerzenie chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku na wody polarne. Obejmuje przede wszystkim wykorzystanie Północnej Drogi Morskiej (PDM) wzdłuż północnych wybrzeży Rosji jako alternatywnego korytarza handlowego łączącego Azję Wschodnią z Europą. Trasa przez Arktykę skraca dystans o ok. 7000 km i czas rejsu z 40–50 dni do ok. 20 dni w porównaniu z trasą przez Kanał Sueski.
Koncepcja została zaproponowana przez Xi Jinpinga w 2017 roku, a formalnie zdefiniowano ją w chińskiej białej księdze dotyczącej w styczniu 2018 roku, w której Chiny określiły się jako „państwo bliskoarktyczne”.
Trasa arktyczna pozwala omijać newralgiczne cieśniny: Kanał Sueski, Malakka i Ormuz, zmniejszając zależność Chin od szlaków kontrolowanych przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych. Arktyka kryje też szacunkowo 13% nieodkrytych zasobów ropy i 30% gazu ziemnego.
Geneza Idea wykorzystania szlaków arktycznych do handlu pojawiła się po stronie rosyjskiej w 2011 roku. Chiny uzyskały status obserwatora w Radzie Arktycznej w 2013 roku. Biała księga z 2018 roku sformułowała zasady chińskiego zaangażowania w Arktyce, którymi są: szacunek, współpraca, obopólne korzyści i zrównoważony rozwój. Postępujące ocieplenie klimatu wydłużyło sezon żeglugowy na PDM do 4–5 miesięcy rocznie, umożliwiając rozwój handlu.
Współpraca chińsko-rosyjska Fundament Polarnego Jedwabnego Szlaku stanowi współpraca Chin i Rosji. Kluczowym projektem jest największy arktyczny zakład skraplania gazu , w którym chińskie podmioty posiadają ok. 30% udziałów. 14 października 2025 roku oba państwa podpisały porozumienie o wspólnym rozwoju PDM. Rosja dysponuje jedyną na świecie flotą lodołamaczy atomowych (8 jednostek w 2025 roku), planując jej rozbudowę do 15–17 jednostek do 2035 roku.
Żegluga kontenerowa mały|Istanbul Bridge w czasie przeładunku w Gdańsku (październik 2025 roku) Chińscy operatorzy rozpoczęli systematyczną żeglugę kontenerową przez PDM od 2023 roku. W 2025 roku wykonano rekordowe 14–15 rejsów kontenerowych, przewożąc ok. 400 tys. ton ładunków (2,6-krotny wzrost wobec 2024 roku).
Najbardziej medialnym wydarzeniem był rejs kontenerowca Istanbul Bridge, operowanego przez chińskiego armatora Sea Legend. Statek wypłynął 23 września 2025 roku z Ningbo i 13 października dotarł do Felixstowe w Wielkiej Brytanii – pierwszy bezpośredni rejs kontenerowy z Chin do UK trasą arktyczną. 19 października zawinął do terminalu Baltic Hub w Porcie Gdańsk.
Łączny ruch na PDM w 2025 roku wyniósł 103 rejsy tranzytowe z ładunkiem ok. 3,2 mln ton.
W 2026 armator Istanbul Bridge ogłosił pierwsze regularne cotygodniowe połączenie trasą arktyczną China-Europe Arctic Express łączące Chiny z portami w Europie, w tym z portem morskim Gdynia.
Ograniczenia Żegluga przez PDM jest sezonowa (czerwiec–listopad), a okres wód otwartych w 2025 roku trwał zaledwie ok. 2 tygodni. Maksymalne zanurzenie (12,5 m) ogranicza statki do klasy Panamax. Koszty ubezpieczeń pozostają wysokie, a wzrost ruchu budzi obawy ekologiczne – ryzyko wycieków paliwa i emisji sadzy we wrażliwym ekosystemie arktycznym.
Pojawiły się też wątpliwości co do zgodności niektórych rejsów z międzynarodowym kodeksem dla statków żeglujących na wodach polarnych (kodeksem polarnym) IMO.
Rozwój szlaku budzi sprzeciw NATO i państw zachodnich, które postrzegają rosnącą obecność chińsko-rosyjską w Arktyce jako zagrożenie. Finlandia od 2019 roku ogranicza współpracę arktyczną z Chinami, a prezydent USA Donald Trump w 2025 roku ponowił żądania przejęcia Grenlandii.
Przypisy
Kategoria:Ocean Arktyczny Kategoria:Żegluga