Picie na umór () – forma nadmiernego spożycia alkoholu, charakteryzująca się przyjmowaniem dużych ilości napojów alkoholowych w krótkim czasie, której celem jest jak najszybsze osiągnięcie stanu upojenia.

Picie na umór stanowi intensywny, ale krótkotrwały epizod upijania się. Z kolei ciąg alkoholowy charakteryzuje się spożywaniem alkoholu przez co najmniej dwa dni z rzędu.

Definicja Pojęcie picia na umór nie ma uniwersalnej definicji. Narodowy Instytut ds. Nadużywania Alkoholu i Alkoholizmu (NIAAA) opisuje upijanie się jako schemat spożycia alkoholu prowadzący do osiągnięcia stężenia alkoholu we krwi na poziomie co najmniej 0,8‰, co odpowiada 0,08 g alkoholu na decylitr krwi.

Amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wskazują, że picie na umór występuje w sytuacji jednorazowego spożycia minimum czterech drinków przez kobiety lub minimum pięciu drinków przez mężczyzn.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określa picie na umór jako jednorazowe przyjęcie 60 g lub więcej czystego alkoholu, powtarzające się przynajmniej raz w miesiącuBinge drinking (from 18 years), [online], gbe.rki.de/ [dostęp 2026-02-28]..

Z kolei irlandzka służba zdrowia (Health Service Executive) uznaje za upijanie się spożycie ponad sześciu jednostek alkoholu podczas jednej okazji, niezależnie od płci.

Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom choć nie definiuje wprost pojęcia „picia na umór”, to wyróżnia trzy podstawowe wzory spożywania alkoholu budzące zagrożenia. Pierwszym z nich jest ryzykowne spożywanie alkoholu, czyli picie nadmiernych ilości alkoholu jednorazowo w określonym czasie, które nie powoduje w danym momencie negatywnych konsekwencji. Drugim wzorem jest picie szkodliwe – sposób spożywania alkoholu, który prowadzi do szkód zdrowotnych, fizycznych lub psychicznych. Może prowadzić do problemów psychologicznych lub społecznych, jednak bez występowania uzależnienia. Trzecim wzorem jest uzależnienie od alkoholu, które stanowi następstwo długotrwałego szkodliwego spożywania alkoholu i charakteryzuje się utratą kontroli nad piciem oraz przymusem sięgania po alkoholWzory spożywania alkoholu. Leczenie osób uzależnionych od alkoholu [online], kcpu.gov.pl [dostęp 2026-03-16]..

Źródła występowania Zjawisko picia na umór jest rezultatem oddziaływania wielu czynników. Wśród najczęściej wskazywanych wymienia się uwarunkowania kulturowe i społeczne, nacisk grupy rówieśniczej, oczekiwanie łatwiejszego nawiązywania relacji seksualnych, a także dążenie do redukcji napięcia psychicznego, stresu lub lęku. Wśród dzieci i młodzieży, które decydują się sięgnąć po alkohol, istotną rolę odgrywają normy obowiązujące w środowisku rówieśniczym, przekonania dotyczące alkoholu oraz oczekiwania wobec jego rzekomo pozytywnych skutków. Badania wykazują, że 12- i 14-latkowie funkcjonujący w środowiskach aprobujących spożywanie alkoholu rozpoczynają picie wcześniej i szybciej zwiększają ilość przyjmowanego alkoholu niż ich rówieśnicy wychowujący się w otoczeniu, w którym alkohol nie jest akceptowany. Do motywów sprzyjających piciu na umór zalicza się również chęć odurzenia się lub osiągnięcia stanu odprężenia. Z sondażu przeprowadzonego przez Ogólnopolską Grupę Badawczą wynika, że osoby niepełnoletnie nie mają w Polsce problemu z pozyskaniem alkoholu. 44,7 proc. ankietowanych w wieku 18 –29 lat przyznało, że miało dostęp do alkoholu przed ukończeniem 18. roku życia. Dla 68,81% z nich pierwszym zdobytym alkoholem było piwo.

Badania przeprowadzone przez Rutgers Health wskazują na związek między obecnością reklam alkoholu a większą skłonnością nastolatków i młodych dorosłych do sięgania po alkohol oraz do jego nadmiernego spożywania. Zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi reklama oraz promocja napojów alkoholowych w Polsce jest objęta częściowym zakazem. Wyjątek bowiem stanowi reklama piwa, która jako jedyna jest dopuszczalna pod określonymi warunkami m.in. gdy nie jest kierowana do osób niepełnoletnich oraz nie wywołuje skojarzeń z pracą czy relaksem. Mimo tych ograniczeń, zakazy są łamane regularnie. Przykładem nadużyć jest powiązanie alkoholu ze sportem – reklamy piwa transmitowane są podczas wydarzeń sportowych, co może budować skojarzenia z aktywnością fizyczną.

Skutki i zagrożenia zdrowotne Nadmierne jednorazowe spożycie alkoholu może prowadzić do ostrego zatrucia alkoholowego, utraty przytomności, a w skrajnych przypadkach do śmierci. Picie na umór negatywnie wpływa na funkcje poznawcze, w tym pamięć i zdolność koncentracji, a także osłabia układ odpornościowyDipak Sarkar, M Katherine Jung, H Joe Wang, Alcohol and the Immune System [online], National Library od Medicine [dostęp 2026-03-16].. Dane wskazują, że nawet pojedynczy epizod intensywnego picia może wywołać ostre zapalenie trzustki u osób z wcześniejszymi uszkodzeniami tego narządu. Długotrwałe nadużywanie alkoholu, w tym powtarzające się epizody picia na umór, sprzyja rozwojowi chorób wątroby i innych schorzeń przewlekłych oraz zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów, m.in. głowy i szyi, przełyku, wątroby, piersi oraz jelita grubego.

Zakres występowania Narodowy Instytut ds. Nadużywania Alkoholu i Alkoholizmu wskazuje, że problem upijania się najczęściej dotyczy trzech grup społecznych: dzieci i młodzieży, młodych dorosłych w wieku 18–25 lat oraz osób starszych powyżej 65. roku życia.

Zgodnie z wynikami badania European School Survey Project on Alcohol and Drugs (ESPAD) z 2025 roku, kontakt z alkoholem deklarowało ponad 70% uczniów w wieku 15–16 lat oraz 92% uczniów w wieku 17–18 lat. Najczęściej wybieranym napojem alkoholowym wśród młodzieży jest piwo, od którego 78% młodych osób rozpoczyna inicjację alkoholową według badania ICŚInicjacja alkoholowa dzieci i młodzieży w Polsce [online], Instytut Człowieka Świadomego, wrzesień 2024 [dostęp 2026-02-26].. Stan nietrzeźwości objawiający się m.in. zaburzeniami równowagi, mowy lub lukami pamięci, zgłosiło 3% uczniów w wieku 15–16 lat oraz 24% uczniów w wieku 17–18 lat. Brak doświadczeń upojenia alkoholowego zadeklarowało 68% piętnastolatków i 41% osiemnastolatków. Dla porównania, w 1995 roku inicjację alkoholową miało za sobą 93% osób w wieku 15–16 lat.

Statystycznie picie na umór częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet. Wśród studentów w Stanach Zjednoczonych około 50% mężczyzn i 39% kobiet sięga po alkohol w celu szybkiego upojenia sięEduardo López-Caneda, Fernando Cadaveira, Alberto Crego, Sonia Doallo, Montserrat Corral, Ana Gómez-Suárez, Socorro Rodríguez Holguín, Effects of a Persistent Binge Drinking Pattern of Alcohol Consumption in Young People: A Follow-Up Study Using Event-Related Potentials "Alcohol and Alcoholism" Tom 48 (Nr. 4), Medical Council on Alcohol and Oxford University Press, 2013, s. 464–471 [dostęp 2026-02-26]..

Według danych Eurostatu z 2020 roku 1,1% Polaków przyznało się do upijania się co najmniej raz w tygodniu, a 16,9% – raz w miesiącu. Dane Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom wskazują, że w Polsce najwięcej alkoholu przyjmuje się w postaci piwa (55% całkowitego spożycia, około 93 litrów per capita rocznie), następnie w napojach spirytusowych (37%, około 9 litrów rocznie na osobę) oraz w winie (8%, około 6 litrów rocznie na osobę). Piwo wyprzedza napoje wysokoprocentowe nie tylko w statystykach spożycia, ale też w wynikach sprzedażowych. Badanie zrealizowane przez firmę Nielsen w 2024 roku wykazuje, że dzienna sprzedaż piw w opakowaniach 0,5 l wynosi w Polsce około 16 mln sztuk, a napojów spirytusowych o pojemności do 300 ml około 1,4 mln sztuk.

Dane przedstawione w raporcie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z 2021 roku wskazują, że około 35% osób Polaków deklarowało epizody upijania się co najmniej raz w miesiącuPreventing Harmful Alcohol Use [online], oecd.org [dostęp 2026-02-26]..

Przypisy

Kategoria:Alkoholizm Kategoria:Zwyczaje