Brzyduch gałązkowiec (Acalles camelus) – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny krytoryjków. Zamieszkuje Europę i Zakaukazie. Pokarmowo związany jest z dębami i bukami.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1783 roku przez i pod nazwą Curculio nodulosus. Stanowi ona jednak młodszy homonim, w związku z czym za ważny uznaje się epitet gatunkowy nadany w 1792 roku przez Johana Christiana Fabriciusa w kombinacji Curculio camelus. W 1825 roku umieszczony został przez Carla Johana Schönherra w nowym rodzaju Acalles, dla którego stanowi gatunek typowy.
Morfologia Chrząszcz o ciele długości od 2,7 do 4,7 mm. Ubarwienie ma ciemnobrunatne do czarnego z czerwonobrunatnymi stopami i czułkami. Barwa i rzeźba ciała służą maskowaniu na tle podłoża.
Ryjek jest stosunkowo gruby, krótszy niż przedplecze. Oczy są niewielkie i niewyłupiaste, kolistego kształtu.
Przedplecze ma wyraźnie zaokrąglone boki, wyraźnie przewężony przód i spłaszczony lub opatrzony bardzo płytkim rowkiem środek tylnej części. Po bokach przedplecza występują gęste, żółtawe łuski, a na środku i przedzie kępki sterczących, ciemnych szczecinek. Tarczki od zewnątrz nie widać. Pokrywy mają zarys trochę jajowaty, dzióbkowato w tyle wyciągnięty. Rzędy są głęboko punktowane. Międzyrzędy od piątego do siódmego mają stosunkowo gęsto rozmieszczone guzki ząbkowato wystające poza obrys pokryw w widoku grzbietowym. Międzyrzędy drugi i czwarty mają po dwa guzki, z których tylny jest znacznie wyraźniejszy niż przedni; na tylnych ściankach guzków obecne są plamki z gęsto rozmieszczonych jasnych łusek. Guzki na trzecim międzyrzędzie są drobne. Wszystkie guzki mają pęczki czarnych, odstających łusek. Nieliczne żółtawe łuski występują w tyle pokryw. Na spodzie ciała obecny jest głęboki rowek do chowania ryjka o ostrych krawędziach. Rozstaw tylnych bioder jest mniejszy niż łączna długość sternitów odwłoka od drugiego do czwartego. U samicy przednie odnóża mają prawie proste golenie, u samca golenie te są zaś silnie wygięte w częściach wierzchołkowych. Wewnętrzne brzegi wspomnianych goleni są podwójnie wycięte. Uda są bezzębne.
Długość pierwszego sternitu odwłoka nie przekracza długości trzech następnych razem wziętych. Drugi sternit jest dłuższy niż trzeci.
Kariologia Występuje 14 par autosomów. Dwie pary są długie i metacentryczne, jedna długa i submetacentryczna, jedna mała i metacentryczna, jedna niedługa i submetacentryczna, a dziewięć par jest subtelocentrycznych. Chromosom X jest długi i metacentryczny. U samca obecny jest kropkowaty chromosom Y.
Ekologia i występowanie Owad rozmieszczony od nizin po góry, z wyjątkiem ich wysokich partii. Larwy przechodzą rozwój w martwych gałązkach buka zwyczajnego oraz dębów, w tym bezszypułkowego, czerwonego i szypułkowego. Postacie dorosłe znajduje się w dębowej i bukowej ściółce oraz pod luźną korą, przegrzybiałymi gałązkami i wiązkami chrustu należącymi do tych drzew. Aktywne są nocą i stanowią stadium zimujące.
Gatunek palearktyczny, znany z Francji, Belgii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry Rumunii, Bułgarii, oraz Gruzji.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1792 roku