Włócznia rozcina wodę

Włócznia rozcina wodę (ang. The Spear Cuts Through Water) – powieść fantasy filipińsko-amerykańskiego pisarza Simona Jimeneza. Została opublikowana 30 sierpnia 2022 przez Del Rey Books. W Polsce ukazała się nakładem wydawnictwa Mag 15 listopada 2024 w tłumaczeniu Justyny Gardzińskiej, w ramach serii Uczta Wyobraźni. Powieść rozgrywa się w świecie, w którym matka-bogini została uwięziona przez męża i synów. Jest to historia ramowa, w której wnuczek słucha dawnych opowieści, traktujących między innymi o dwóch mężczyznach podróżujących przez kraj.

To druga powieść Jimeneza. Spotkała się z uznaniem krytyków, zdobywając w 2023 nagrodę British Fantasy Award dla najlepszej powieści oraz nagrodę Crawforda.

Główny temat powieści Według Jake'a Caselli Brookinsa z „⁣⁣Chicago Review of Books⁣⁣” głównym tematem powieści jest opowiadanie historii. Wielu bohaterów, w tym Keema i Jun, próbuje na nowo napisać, odsunąć w cień lub rozpocząć od początku własne historie, aby zrozumieć – i pogodzić się z – tym, jak ich życie ma się do historii, które wydawało im się, że znają. Casella Brookins pisze również, że powieść zgłębia tematykę przemocy i traumy w sposób odmienny od wielu powieści fantasy, które często pomijają śmierć „bezimiennych” drugoplanowych postaci. Przeskakując narracyjnie między postaciami, Jimenez nie chce zignorować kosztów przemocy.

Styl powieści Historia naprzemiennie prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej, drugoosobowej i trzecioosobowej. W narracji drugoosobowej czytelnik wciela się w potomka Arayi i obecnego strażnika włóczni.

Według „Chicago Review of Books” historia ma trzy warstwy. Historia Keemy i Juna stanowi rdzeń powieści i jest przygodą fantasy. Historia ta jest opowiadana wprost „tobie”, obserwującemu ją w teatrze. W nim zaś historia jest opowiadana poprzez taniec, a fragmenty są słyszane od duchów. Wtrącenia brzmią jak wskazówki sceniczne, wykrzyknienia lub monolog wewnętrzny. Ponadto narracja często rozszerza się od głównego narratora każdej sekcji, pozwalając innym postaciom przemawiać bezpośrednio, przypominając chór grecki.

Odbiór Powieść spotkała się z uznaniem krytyków. „Kirkus Reviews” przyznał jej gwiazdkową recenzję, nazywając ją częściowo poematem, częściowo prozą – nie do przegapienia przez nikogo. Następnie ten sam portal później nazwał powieść jedną z najlepszych książek science fiction i fantasy roku. W Publishers Weekly również została opublikowana pozytywna recenzja, stwierdzająca, że trudny styl stanowi wysoką barierę wejścia, ale chwaląc piękną prozę i pomysłowe kreowanie świata.

Paul Di Filippo, pisząc dla „Locusa”, napisał, że niektóre dzieła SF są tak wyjątkowe, że nie inspirują do żadnych kontynuacji, hołdów ani naśladownictwa. Do tej kategorii zaliczył takie dzieła jak Gwiazdy moim przeznaczeniem, Pan światła i Włócznia rozcina wodę. De Filippo uznał, że twórczość Jiméneza jest wyjątkowa, jednocześnie w sposób pozytywny porównując ją do twórczości Rogera Zelaznego. W recenzji dla „Book Page” Noah Fram pochwalił powieść, nazywając ją gęstą i poetycką. Fram napisał również, że historia nigdy nie zapomina o parze ludzi, którzy znajdują się w centrum fabuły, mimo że jest opowieścią o „bogach i demonach”.

Odbiór w Polsce Tymoteusz Wronka w recenzji dla miesięcznika „Nowa Fantastyka” zwrócił uwagę, że jest to powieść inna od poprzedniej powieści autora, który zdecydowanie nie chciał podążać przetartą już ścieżką. Chwali Jimeneza za stworzenie historii, która jest jednocześnie epicka i kameralna, tworząc wielu oryginalnych bohaterów. Według niego jest to też opowieść o rodzącej się fascynacji i uczuciem pomiędzy pierwszoplanowymi postaciami, w której pojawia się motyw przepracowywania traum i pogodzenie się z ułomnościami: zarówno własnymi, jak i drugiej osoby.

Adam Skalski, pisząc dla portalu Katedra, stwierdził, że w świecie przedstawionym nie brakuje fascynujących motywów, które wykorzystują prostolinijne koncepcje fantasy, czasem zmieniając je w świeży i intrygujący sposób.

Nagrody i nominacje RokNagrodaKategoriaWynikŹródło2022„Kirkus Reviews” Najlepsze w 2022Science fiction i fantasyPojawienie się na liście2023British Fantasy AwardPowieść fantasyWygranaNagroda Crawforda—WygranaIgnyte AwardPowieść dla dorosłychNominacjaNagroda Ursuli K. Le Guin—Nominacja

Przypisy

Kategoria:Amerykańskie powieści fantasy Kategoria:Powieści fantasy z 2022 roku