Biuro główne zakładów Krusche-Ender w Pabianicach – zabytkowy pałac neorenesansowy w Pabianicach, przy ulicy Zamkowej 3 był siedzibą biura (kantoru) zakładów bawełnianych Krusche i Ender. Dominuje nad nim tympanon przedstawiający trzy prządki. Rzeźba ta stała się symbolem przemysłowych Pabianic.
Historia Rodzina Krusche przybyła do Pabianic w 1825 roku i sukcesywnie rozbudowywała swoje zakłady zatrudniając w 1850 roku 220 robotników. Sprowadzenie przez Beniamina Krusche maszyny parowej i postawienie pierwszych krosien mechanicznych przy korzystnej koniunkturze (wybudowanie kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w roku 1848, zniesienie granicy polsko-rosyjskiej w roku 1851 i zamówienia wojskowe w związku z wojną krymską) spowodowały szybki rozwój przedsiębiorstwa. Z tego powodu postanowiono wybudować okazały budynek siedziby firmy.
Po II wojnie światowej zakłady w budynkach fabrycznych po lewej stronie ulicy upaństwowiono i przekształcono w Pabianickie Zakłady Przemysłu Bawełnianego PAMOTEX (PZPB), budynek kantoru zaadaptowano na biuro główne Zakładów PZPB. Pod koniec 2003 roku obiekt przeszedł w ręce prywatne. mały|left|250px|Biuro główne zakładów Krusche-Ender - Trzy prządki (2008) Architektura Dwukondygnacyjny budynek przy Zamkowej 3 był zbudowany w 1865 roku w stylu neorenesansowym na rzucie prostokąta. Do dziś zdobi go tympanon. Na jego zwieńczeniu znajduje się rzeźba alegoryczna, nazywana potocznie Prządkami lub Prząśniczkami, przedstawiająca trzy kobiety antyczne z atrybutami związanymi z włókiennictwem, np. motek przędzy. W latach 60. XX wieku rzeźbę usunięto „z powodu niebezpieczeństwa odpadnięcia” i zniszczono. Dopiero w 1988 roku odtworzono ją i ponownie umieszczono na tympanonie. Prawdopodobnie do czasu przebudowy w 1883 roku, budynek służył zarówno jako fabryczne biuro, jak i mieszkanie rodziny Krusche. Od 1913 roku w budynku tym była również siedziba Towarzystwa Ogrodniczego, a w okresie międzywojennym Towarzystwa Sportowego Pracowników Firmy „Krusche i Ender”.
Przypisy
Kategoria:Architektura neorenesansowa w województwie łódzkim Kategoria:Zabytki nieruchome w Pabianicach Kategoria:Obiekty budowlane w Pabianicach