Solanka (również: Słanica) – duży potok górski w polskiej części Beskidu Żywiecko-Kisuckiego (Beskidy Zachodnie), jeden z dwóch głównych cieków (obok Czernej), tworzących Sołę.

Nazwa „Solanka” pojawiła się na mapach dopiero po II wojnie światowej. Żywiecki wójt Andrzej Komoniecki w swym pisanym na przełomie XVII i XVIII w. „Dziejopisie Żywieckim” w ogóle nie uważał tego potoku za źródłowy (lub jeden ze źródłowych) ciek Soły. Pod nazwą „Słanica” umieścił go w akapicie Konnotacja rzek żywieckich, skąd początek swój biorą i które do Soły i Koszorawy rzek głównych wpadają, wymieniając kolejno owe dopływy: (...) Trzecia rzeka Słanica, nazwana od słonych miejsc, która bieży przez wieś Sól, a ta początek bierze spod góry Granicznego od Oszczadnice.

Eugeniusz Janota w swej pracy pt. „Wiadomość historyczna i jeograficzna o Żywiecczyźnie” potok nazywał „Słonicą”. Uznawał go za jeden ze źródłowych cieków Soły, pisząc: Potoki, z połączenia których Soła powstaje, są: 1) Słonica (...); 2) Czerna (...); 3) Radeczka (...) etc.

Na austro-węgierskiej mapie Spezialkarte der österreichisch-ungarischen Monarchie 1:75 000 (1894) potok opisany jest nazwą „Słanica B[ach].”, a na terenie Soli oznaczone jest słone źródło (niem. Salzquelle), które dało mu nazwę. Z kolei na mapach taktycznych Polski 1:100 000 (WIG, 1924-1939) ciek występuje pod nazwą „Sól”. Jeszcze w 1964 r. w „Urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych” widnieje nazwa „Słanica”.

Źródła Solanki znajdują się pod głównym grzbietem Karpat Zachodnich, stanowiącym tu fragment Wielkiego Europejskiego Działu Wodnego, na stokach przełęczy Graniczne, na wysokości ok. 750 m n.p.m. Potok spływa początkowo w kierunku północno-wschodnim, wkrótce jednak wykręca ku południowemu wschodowi. Płynie teraz szeroką doliną, rozdzielającą masyw Rachowca (na północy) od pasemka Oźnej i Kłokocza (na południu), coraz liczniej zabudowaną kolejnymi przysiółkami wsi Sól. Na tym drugim odcinku potok płynie w granicach Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Po osiągnięciu przysiółka Waliczki, gdzie zabudowa się wyraźnie zagęszcza, potok zbacza znów ku wschodowi (z niewielkim odchyleniem ku północy). Płynie już wyraźnie wolniej, po czym w Dolnej Soli, na wysokości ok. 530 m n.p.m., łączy się z Czerną, tworząc Sołę.

Tok praktycznie na całej długości naturalny, nieuregulowany, meandrujący. Na całej też długości Solanka przybiera z obu stron dużą ilość krótkich dopływów, z których największymi są lewobrzeżne Płoszczyna (spod przełęczy między Rachowcem a Małym Rachowcem) oraz Rachowiec (też: Rachowczanka, ze wschodnich stoków Rachowca). Dolina potoku na całej długości dość szeroka, na całej też długości (aż po siodło przełęczy Graniczne) biegnie nią droga jezdna.

Przypisy Eugeniusz Janota: „Wiadomość historyczna i jeograficzna o Żywiecczyźnie”, nakładem „gwiazdki Cieszyńskiej”, Cieszyn 1859, s. 85–86; tu wg reprintu Towarzystwa Naukowego Żywieckiego, Żywiec 2008 .

Kategoria:Wody Beskidu Żywieckiego Kategoria:Dorzecze Soły