Dawid Andrzej Bratko ps. „Król Dopalaczy” (ur. 18 grudnia 1987 w Łodzi) – polski przedsiębiorca i przestępca, właściciel sieci sklepów „Smartszop” sprzedających dopalacze.
Życiorys Urodził się i wychowywał w Łodzi. Ukończył naukę w XV Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kasprowicza w Łodzi, następnie pracował jako barman w pubie „Oranżada” przy ul. Piotrkowskiej w Łodzi, w barach na Cyprze oraz w Wielkiej Brytanii, w Edynburgu i Londynie, gdzie po raz pierwszy zetknął się z dopalaczami. Po ponad 2 latach za granicą powrócił do Łodzi, gdzie założył firmę świadczącą usługi marketingowe. Niezadowolony z rozwoju biznesu, zmienił profil swojej działalności – we wrześniu lub październiku 2008 roku otworzył pierwszy sklep „Smartszop” z dopalaczami przy ulicy Piotrkowskiej 28 w Łodzi. Sklep początkowo zaopatrywał w poznańskiej firmie dopalacze.com, następnie sprowadzał towar zza granicy, następnie organizując produkcję w wytwórniach przy ul. Wólczańskiej i ul. Rewolucji 1905 roku 48 w Łodzi. Bratko rozwinął sieć punktów sprzedaży do 127 sklepów w całym kraju, tworząc jedną z największych sieci sklepów w branży w Polsce. Ponadto dzięki udzielaniu wywiadów i występowaniu w programach telewizyjnych stał się celebrytą.
Mimo iż dopalacze zawierały pochodne kokainy, amfetaminy czy marihuany i w działaniu przypominały narkotyki, sprzedawano je legalnie, bowiem nie zawierały wówczas środków znajdujących się na liście substancji zakazanych. W 2009 roku Sejm znowelizował ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii, zabraniając handlu 17 substancjami szkodliwymi dla zdrowia, zaczęła obowiązywać w 2010 roku. Mimo to handel dopalaczami rozwijał się, ze związku z dostosowywaniem składu dopalaczy do nowych przepisów. Ponadto działalność Bratki na rzecz swobodnego handlu dopalaczami, była wspierana przez ruch Wolne Konopie.
W sierpniu po opublikowaniu przez Express Ilustrowany wywiadu z Bratką, premier Donald Tusk zapowiedział wojnę przeciwko dopalaczom. Kulminacją walki z nimi zaistniała na początku października 2010 roku. Formalną jej podstawą było zgłoszenie rodziców małoletniego, który był hospitalizowany po zażyciu środka o nazwie handlowej „Tajfun”. Korzystając z przepisów ustawy o inspekcji sanitarnej, mającej uprawnienia do zajęcia produktu zagrażającemu życiu lub zdrowiu i zamknięciu sklepu, w którym ten się znajduje, kilkuset inspektorów sanitarnych w towarzystwie 3 tysięcy policjantów, zamknęło około 1100 punktów handlujących dopalaczami (w tym 127 sklepów Dawida Bratki). Bratko, pomimo zamknięcia sklepów, otworzył jeden z nich ponownie w towarzystwie dziennikarzy, zdejmując plomby zabezpieczające oraz sprzedając towar, deklarując, że sprzedaje odczynniki chemiczne do użytku laboratoryjnego. Po wydarzeniu został zatrzymany przez policję. W związku ze złamaniem przepisów sanitarnych groziło mu do dwóch lat więzienia. W reakcji na to wydarzenie, premier Donald Tusk, wprost skomentował, że celem tej akcji było sprowokowanie handlarzy dopalaczami do złamania prawa.
W 2011 roku, w związku z zamknięciem sieci sklepów, Bratko zajął się dystrybucją napoju energetycznego „Shopkop”, zostając główną twarzą kampanii reklamowej. Deklarował definitywne zakończenie handlu dopalaczami oraz chęć przekazania dochodów ze sprzedaży na rzecz uzdolnionej młodzieży. Przekazał, że kilka tysięcy puszek napoju przekazał skoczkowi narciarskiemu Łukaszowi Rutkowskiemu. W późniejszym okresie prowadził lokal gastronomiczny w centrum Torunia oraz starał się powrócić do produkcji dopalaczy.
Bratko pozostaje poszukiwany na podstawie art. 165 § 1 pkt 1 Kodeksu Karnego za sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach poprzez powodowanie zagrożenia epidemiologicznego lub szerzenie się choroby zakaźnej albo zarazy zwierzęcej lub roślinnej. W 2023 została wystawiona za nim czerwona nota Interpolu. Jest również ścigany europejskim nakazem aresztowania. Ostatnim miejscem zameldowania Bratki w Polsce jest Sosnowiec. Wedle adwokata Tymoteusza Paprockiego, przebywa w Tanzanii. Śledztwo redakcji Onet.pl wskazuje, że pracuje jako menadżer hoteliku Shoki Shoki w Kamiennym Mieście w Zanzibarze.
Sprawy sądowe Rozbój i porwanie W lipcu 2015 roku został aresztowany na trzy miesiące pod zarzutem rozboju i pozbawienia wolności swojego kontrahenta, któremu miał przekazać 81 tys. zł na zakup za granicą komponentów do produkcji dopalaczy. W związku z nieodzyskaniem pieniędzy i nieuzyskaniem towaru, 30 czerwca 2014 według prokuratury razem z wynajętymi kompanami na parkingu przy centrum handlowym w Łodzi porwał Bartosza Ś. w celu odzyskania od niego długu. W roku 2016 Bratko został skazany przez Sąd Rejonowy Łódź – Śródmieście na dwa lata więzienia, a jego wspólników, Jacka C. na dwa i pół roku oraz Łukasza K. na dwa lata więzienia w zawieszeniu na pięć lat.
Dopalacze Po 5 latach śledztwa, w 2015 roku rozpoczął się proces przed Sądem Okręgowym w Łodzi, w którym Bratko został oskarżony o wytwarzanie i handel dopalaczami, a także narażenie wielu osób na utratę zdrowia i życia. Akt oskarżenia obejmował około 200 stron, w tym kilkanaście ekspertyz z zakresu medycyny sądowej, toksykologii i kryminalistyka. Biegli na zlecenie prokuratury zbadali 52 pokrzywdzonych, którzy po zażyciu dopalaczy wytwarzanych przez Bratkę byli hospitalizowani. W lutym 2019 roku Bratko został skazany na trzy i pół roku więzienia oraz 30 tys. zł grzywny. Sprawa trafiła do sądu apelacyjnego, który 20 marca 2023 roku, skazał Bratkę na 4 lata i 10 miesięcy więzienia. Nie trafił do więzienia, gdyż ukrył się przed wymiarem sprawiedliwości. Jego współpracownicy, chemicy Ireneusz C. i Piotr P. zostali skazani kolejno na 4 lata i 3 lata pozbawienia wolności, zaś nieformalny dyrektor handlowy „Smart Shopów” – Łukasz K. na pół roku.
Życie prywatne Jest synem Andrzeja Bratki i Elżbiety z domu Różyckiej.
Odniesienia w kulturze 2011: monodram „Król Dopalaczy” Łukasza Bluszcza, inspirowany postacią Dawida Bratki był wystawiany w klubie Chłodna 25 w Warszawie. W sztuce występował Marcin Sitek. 2026: powstał film „Król dopalaczy” inspirowany postacią Dawida Bratki, w reżyserii Pata Howla i według scenariusza Pata Howla i Katarzyny Samson. Tytułowego bohatera zagrał Tomasz Włosok. 2026: utwór "Dawid Bratko" autorstwa przedstawiciela kultury rapowej, hello.zoli
Wyróżnienia 2010: Nominacja do Nagrody Kisiela w kategorii przedsiębiorca.
Przypisy
Kategoria:Przedsiębiorcy związani z Łodzią Kategoria:Polscy przestępcy Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z Zanzibarem (miastem) Kategoria:Urodzeni w 1987