Zamek w Goodrich

Zamek w Goodrich () – średniowieczny zamek w stanie ruiny położony w pobliżu wsi Goodrich, w hrabstwie Herefordshire, w zachodniej Anglii (Wielka Brytania).

Zamek istniał w tym miejscu od XI wieku, współcześnie zachowana budowla pochodzi z wieków XII–XIV. Obiekt objęty jest ochroną zarówno jako zabytek archeologiczny (), jak i zabytkowy budynek () klasy I. Zarządza nim organizacja English Heritage, która udostępnia go do zwiedzania.

Historia Pierwszy zamek powstał w tym miejscu w drugiej połowie XI wieku, z inicjatywy lokalnego właściciela ziemskiego (albo Mappestone’a). Najstarsza zachowana wzmianka na jego temat pochodzi z 1101/1102 roku. Był to jeden z wielu zamków wzniesionych na pograniczu angielsko-walijskim (Welsh Marches) po inwazji normańskiej w 1066 roku. O jego lokalizacji prawdopodobnie zadecydowało strategiczne położenie nad brzegiem rzeki Wye, którą przekraczał w pobliżu jeden z ważniejszych szlaków łączących Anglię i Walię. Zamek miał konstrukcję drewnianą, prawdopodobnie w formie wieży otoczonej palisadą. Nie zachowały się do dziś żadne pozostałości po tamtej budowli. Od imienia założyciela, Godrica, pochodzi obecna nazwa Goodrich.

Około 1138 roku król Stefan I nadał posiadłość Gilbertowi de Clare, hrabiemu Pembroke. Jego syn Richard de Clare odziedziczył zamek w 1148 roku. Jemu przypisuje się budowę kamiennego donżonu, będącego najstarszą do dziś zachowaną częścią budowli. Po jego śmierci w 1176 roku zamek przeszedł w posiadanie korony.

Król Jan bez Ziemi nadał zamek w 1204 roku Williamowi Marshalowi, który poślubił córkę Richarda – . William, który rozbudował wcześniej zamki i , prawdopodobnie odpowiadał za budowę muru kurtynowego oraz baszt narożnych. W następstwie śmierci Williama w 1219 roku zamek wielokrotnie przechodził z rąk do rąk, dziedziczony przez jego kolejnych potomków (w tym każdego z jego pięciu synów), aż do 1247 roku, kiedy to przeszedł na własność jego wnuczki . Jeszcze w tym samym roku wyszła ona za mąż za , brata przyrodniego króla Henryka III. Z inicjatywy Williama zamek poddany został gruntownej przebudowie – większa część obecnej budowli pochodzi z tego okresu.

W 1325 roku ówczesna właścicielka zamku, (wnuczka Williama) została porwana i uwięziona przez Hugh le Despensera i jego , wpływowych możnowładców blisko związanych z królem Edwardem II. Wymusili oni na niej zrzeczenie się zamku na ich korzyść. Rok później jej świeżo poślubiony mąż zdołał odzyskać zamek w jej imieniu. Ich potomkowie z rodu Talbot (późniejsi hrabiowie Shrewsbury) pozostawali w posiadaniu zamku do początku XVII wieku. Począwszy od XVI wieku zamek był dość sporadycznie zamieszkany – Talbotowie, podobnie jak poprzedzająca go rodzina de Valence, posiadali wiele innych posiadłości na terenie całego kraju.

W 1616 roku zamek przeszedł na własność rodu Grey, noszących dziedziczny tytuł hrabiów, a później książąt Kentu. Nie mieszkali oni jednak na zamku, a oddawali go w dzierżawę.

Na początku angielskiej wojny domowej (1642–1651) zamek znajdował się w rękach popleczników parlamentu, jednak w 1643 roku został przez nich opuszczony i wkrótce zajęty przez garnizon rojalistów. W czerwcu i lipcu 1646 roku zamek oblegały wojska parlamentarzystów. Pod ostrzałem artylerii zniszczeniu uległa duża część zabudowy obronnej. W ostrzale brał udział specjalnie odlany na potrzeby tego oblężenia wielki moździerz zdolny do miotania 85-kilogramowymi granatami, ochrzczony mianem „ryczącej Meg” (). Działo to wystawione jest obecnie na dziedzińcu zamku. Jest to jedyny zachowany moździerz z czasu tej wojny. Aby zapobiec ponownemu wykorzystaniu budowli w celach zbrojnych, do 1648 roku na polecenie parlamentu zniszczono ocalałe elementy obronne, jednocześnie przeprowadzono rozbiórkę części mieszkalnej. Od tego czasu zamek pozostaje ruiną.

W 1755 roku posiadłość ziemską, a wraz z nią zamek, nabył admirał . W XVIII wieku obrastające roślinnością ruiny zaczęły być obiektem zainteresowania turystów. W 1919 roku zamek objęty został ochroną jako zabytek archeologiczny (), a rok później przekazany został pod opiekę departamentu rządowego , który przeprowadził, trwające kilka dekad, prace konserwatorskie. Od 1984 roku obiektem zarządza organizacja English Heritage.

Opis Zamek położony jest nieopodal wsi Goodrich, kilka kilometrów na południowy zachód od miasta Ross-on-Wye, na wzniesieniu nad prawym (zachodnim) brzegiem rzeki Wye.

Główna bryła zamku ma plan zbliżony do kwadratu, otacza prostokątny dziedziniec. Współcześnie zachowane zabudowania znajdują się w stanie ruiny. Najstarsza część zamku to XII-wieczny donżon, który w późniejszym czasie, wraz z rozbudową zamku, zaadaptowano na więzienie. W trzech narożnikach zamku znajdowały się okrągłe baszty na podstawie kwadratowej, w czwartym (północno-wschodnim) – ufortyfikowana brama, która łączyła się poprzez most zwodzony z barbakanem. Do wewnętrznej strony muru kurtynowego przylegały skrzydła mieszkalne. Zabudowa ta zasadniczo powstała w XIII i XIV wieku. Budowla została wykonana z piaskowca.

Od strony północnej i zachodniej do zamku przylegało przedzamcze, które otoczone było przez drugi, niższy mur obronny z niewielkimi basztami. Poza nim znajduje się strome zbocze wzgórza zamkowego. Z pozostałych dwóch stron (południowej i wschodniej) zamek chroniła fosa o szerokości 27 m i głębokości 8 m. Barbakan otoczony jest przez drugą, płytszą fosę. Prowadził nad nią drugi most zwodzony.

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne Plan zamku

Goodrich Kategoria:Zabytki w hrabstwie Herefordshire