Regiment piechoty koronnej Andrzeja Potockiego – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej drugiej połowy XVII wieku (okresu wojny polsko-tureckiej 1672–1676 i wojny polsko-tureckiej 1683–1699).

Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII wieku w armii I Rzeczypospolitej zaczęto na większą skalę tworzyć oddziały autoramentu cudzoziemskiego. Jego podstawę stanowiła piechota w swojej masie organizowana według wzorów niemieckich i zwana potocznie „ludem ognistym”. Podstawową jednostką organizacyjną i taktyczną piechoty był regiment. Na jego czele stał szef regimentu – pułkownik (oberszter). Regiment formowany był systemem wolnego bębna Składał się ze sztabu i kilku rot z małą primaplaną. Podstawową jednostka obrachunkową była porcja.

W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.

W 1672 wybuchła kolejna wojna z Turcją. Armia Imperium Osmańskiego pod dowództwem sułtana Mehmeda IV w walkach na Ukrainie osiągała początkowo znaczne sukcesy. W kolejnym roku sejm pacyfikacyjny nie tylko nie ratyfikował traktatu buczackiego, ale podjął uchwały o powiększeniu liczebności wojsk zarówno koronnych jak i litewskich. Jesienią 1673 król Michał Korybut Wiśniowiecki przekazał dowodzenie nad wojskami hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu, a połączone siły koronno-litewskie 9 listopada stanęły pod Chocimiem. Był wśród nich regiment piechoty wojewody kijowskiego Andrzeja Potockiego pod dowództwem ppłk. Jerzego Taube. W czasie bitwy regiment liczył 429 porcji.

W obliczu nowej wojny z Turcją, do której Polska przystąpiła w 1883 w sojuszu zaczepno-odpornym z cesarstwem, sejm uchwałą z 17 kwietnia określił liczebność armii koronnej na 36000 porcji, w tym piechoty na 12870 stawek żołdu. W wyprawie pod Wiedeń miało wziąć udział 36 jednostek piechoty cudzoziemskiego autoramentu. Był wśród nich regiment kasztelana krakowskiego Andrzeja Potockiego. Faktyczne dowództwo sprawował nad nim płk Jan Cetner. Zgodnie z etatem regiment powinien posiadać 180 porcji starego i 200 nowego zaciągu. Faktycznie liczył 380 porcji. Żołnierze regimentu wchodzili w skład piechoty lewego skrzydła – brygady J. Dannemarka.

W 1686 król Jan Sobieski zorganizował kolejne uderzenie na Mołdawię. Armia była gotowa do działań z początkiem lipca. W tym czasie regiment piechoty kasztelana krakowskiego liczył 600 porcji.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Regimenty piesze koronne Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie na Mołdawię (1686) Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w bitwie pod Chocimiem (1673) Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem Kategoria:Oddziały wojskowe Potockich herbu Pilawa