Lorenz Maaß (Lorentz, Laurentius, ur. w Lubece, zm. przed 21 października 1658 Braniewie) – urzędnik Starego Miasta Braniewa w XVII wieku, filantrop, autor obrazu Tron Łaski.
Życiorys lewo|mały|256x256px|Kunsztowna ambona fundacji Laurentiusa Maaßa Konwertyta, pochodził z LubekiFranz Buchholz Führer durch die St. Katharinenkirche zu Braunsberg – Braniewo 1940, s. 23., miasta, z którym Braniewo, jako członek Hanzy, utrzymywało w średniowieczu kontakty handlowe. Wzmiankowany był w księgach miejskich Starego Miasta Braniewa w 1630 roku jako mieszczanin przebywający w mieście od dłuższego czasu. W 1630 roku otrzymał obywatelstwo Starego Miasta Braniewa. W latach 1631 i 1632 wymieniany w księgach miejskich Starego Miasta Braniewa jako właściciel jednego kramu z przyprawami. Wzmiankowany jako członek cechu kupców i słodowników w Starego Miasta, który 4 października 1635 roku jako reprezentant cechu brał udział w złożeniu hołdu biskupowi warmińskiemu Mikołajowi Szyszkowskiemu po zakończonej okupacji miasta przez wojska szwedzkieGrzegorz Świderski Płyty nagrobne z kościoła pw. św. Katarzyny w Braniewie, Warmińsko-Mazurski Biuletyn Konserwatorski, R. 7 (2015), s. 65–66.
Od 1637 sprawował liczne urzędy w radzie Starego Miasta, był członkiem rady miejskiej w Braniewie (1623, 1633, 1636), kwartałowym (1636), poborcą cła palowego (1647, 1652–1656), rajcą (1637–1658), kamlarzem (1641, 1642, 1644), asesorem sądowym (1643, 1644?), prowizorem kościoła parafialnego św. Katarzyny (1647, 1658)Danuta Bogdan, Jerzy Przeracki Urzędnicy Starego i Nowego Miasta Braniewa do 1772 roku, Olsztyn 2018, s. 263, 648..
Swoim testamentem, wspólnym z żoną, z dnia 24 lipca 1658 utworzył fundację – szpital przy głównej ulicy Starego Miasta Langgasse nr 68, przeznaczony dla dziesięciu ubogich wdów, który istniał do 1849 roku. Jego żoną była Katarzyna, z domu Wichmann, córka uznanego wieloletniego burmistrza Braniewa Szymona Wichmanna, który wniósł duże zasługi podczas obrony miasta przed atakiem szwedzkim w 1626 rokuDie Geschichte der Kreuzkirche bei Braunsberg, von Professor Dr. Georg Lühr, Anhang 1; w ZGAE, tom 23, zeszyt 2 s. 267–268.Stanisław Achremczyk, Alojzy Szorc Braniewo, Olsztyn 1995, s. 162.Georg Matern, Die Hospitäler in Ermland. Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands, Band 16. Braunsberg 1910, s. 115.
Lorenz Maaß tuż przed śmiercią (być może również zapisem testamentalnym) ufundował w kościele farnym pw. św. Katarzyny w Braniewie tabernakulum ścienneDer Tabernakel in der St. Katharinenkirche zu Braunsberg, Ermländisches Kirchenblatt. Ausgabe für Elbing und Umgegend, 7. Jahrgang, Nr. 48, s. 685, 688., obraz św. Jakuba do ołtarza pod tym samym wezwaniem (znajdował się przy południowej ścianie nawy południowej) oraz kunsztowną ambonę z intrasjami, rzeźbami i malowidłami, o czym informował napis na belce: „L : M : S : Anno 1659”, czyli Laurentius Maaß Senator i rok wykonaniaStanisław Achremczyk Braniewo. Warmińska metropolia, Braniewo 2025, s. 63Piotr_Gursztyn Braniewska fara Świętej Katarzyny (zarys historyczny). Rozdział IV – Zniszczone i zaginione wyposażenie kościołaFranz_Buchholz Führer durch die St. Katharinenkirche zu Braunsberg – Braniewo 1940, s. 25–28. Po śmierci Lorenz Maaß został pochowany w kościele św. Katarzyny, jego płyta nagrobna znajdowała się w okolicach drzwi pod wieżą dzwonniczą kościoła.
Obraz Tron Łaski lewo|mały|Obraz Tron Łaski|232x232px Był również malarzem. W 1625 namalował obraz Tron Łaski. Wkrótce, podczas wojny polsko-szwedzkiej 1626–1629, z obrazem związane były nadzwyczajne wydarzenia. 10 lipca 1626 miał miejsce atak wojsk szwedzkiego króla Gustawa na Braniewo. Jeden z patroli, złożony z trzech rajtarów, dostrzegł wiszący na drzewie obraz i żołnierze zaczęli do niego strzelać. Żołnierze szwedzcy przestrzelili obraz w trzech miejscach. Z otworów zaczęła wypływać ciemna ciecz podobna do krwi. Wieść o tym cudzie błyskawicznie rozeszła się wśród okolicznej ludności. O zdarzeniu dowiedział się stacjonujący w pobliskich Rogitach królewicz Władysław (późniejszy król Polski, Władysław IV) i polecił przewieźć obraz do polskiego obozu, a następnie odesłał go do Warszawy. Tam obraz Trójcy Świętej przez następne 40 lat znajdował się w kaplicy królewskiej i tylko raz do roku, z okazji Bożego Ciała, wystawiany był na widok publicznyMaciej Sadowski CSsR, Agnieszka Borysewicz-Filipek Redemptoryści w Braniewie 1923–2023, Homo Dei 2023.
Po zakończeniu wojny szwedzkiej jezuici rozpoczęli budowę świątyni przy miejscu cudu. Podczas budowy zakonnicy dowiedzieli się o dalszych losach obrazu i rozpoczęli starania o jego odzyskanie. W tym celu zwrócili się z prośbą o pomoc do byłego kanonika warmińskiego Tomasza Ujejskiego, wówczas biskupa kijowskiego, który nie mogąc objąć władzy na Ukrainie, ciągle przebywał we Fromborku. Biskup Ujejski miał duże wpływy w kręgach rodziny królewskiej i dzięki jego staraniom udało się obraz, po 46 latach, odzyskać. 12 października 1672 roku został uroczyście wprowadzony do nowo zbudowanej drewnianej kaplicy na miejscu cudu. Kaplica ta niedługo potem spłonęła w pożarze od uderzenia pioruna. Gdy wybudowany w tym miejscu drewniany kościółek spotkał taki sam los, jezuici pod przewodnictwem biskupa warmińskiego postanowili zbudować murowany kościół, który już dotrwał do czasów współczesnych. Podczas II wojny światowej obraz raz jeszcze musiał opuścić mury świątyni. Gdy w 1945 do Braniewa zbliżali się Rosjanie, redemptoryści ukryli cenny obraz w szybie wentylacyjnym przy piecu kościoła. Po zakończeniu działań wojennych ojciec Max Casper powrócił do Braniewa, odszukał obraz i przeniósł go do nowomiejskiego kościółka. W kwietniu 1946 w uroczystej procesji przeniesiony został obraz z kościoła Świętej Trójcy na swoje miejsce do kościoła św. Krzyża i tam znajduje się do czasów obecnych.
Przypisy
Kategoria:Artyści związani z Braniewem w I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1658 Kategoria:Pochowani w bazylice św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Braniewie Kategoria:Ludzie urodzeni w Lubece