IRINS Sahand (farsi: سهند) – irańska lekka fregata rakietowa typu Moudż (Mowj) z początku XXI wieku. Nosiła numer burtowy 74. Została zbudowana w Iranie, wodowana w 2012 roku i przyjęta do służby w Marynarce Wojennej Iranu w 2018 roku. Zatopiona podczas wojny amerykańsko-irańskiej na przełomie lutego i marca 2026 roku.

Wyporność okrętu wynosiła około 1500 ton, a długość 94,5 metra. Napędzały go cztery silniki wysokoprężne. Uzbrojenie stanowiły cztery wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych, wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu i działo uniwersalne kalibru 76 mm uzupełnione przez lekką artylerię przeciwlotniczą i torpedy przeciw okrętom podwodnym. Mógł przenosić śmigłowiec.

Budowa „Sahand” był trzecią zbudowaną jednostką z serii irańskich lekkich fregat typu Moudż (w międzynarodowej transkrypcji Mowj). Ich konstrukcja wywodziła się z budowanych w Wielkiej Brytanii dla Cesarstwa Iranu w latach 70. XX wieku fregat eksportowego typu Saam (Alvand), których projekt został zaadaptowany w Iranie na przełomie XX i XXI wieku do budowy własnych jednostek. Na skutek rozciągniętej w czasie budowy i wprowadzanych ulepszeń poszczególne okręty typu jednak różniły się znacząco od siebie. Z uwagi na politykę reżimu Islamskiej Republiki Iranu, ilość ujawnianych oficjalnie szczegółowych informacji o wyposażeniu sił zbrojnych była jednak ograniczona, wobec czego dane dotyczące budowy i konstrukcji okrętów, wynikające z zagranicznych analiz i fragmentarycznych informacji, są niepewne. W Iranie okręty oficjalnie zaklasyfikowano „na wyrost” jako niszczyciele, mimo znacznie mniejszej wielkości i słabszego uzbrojenia od współczesnych okrętów tej klasy, lecz na świecie są powszechnie uważane za fregaty rakietowe (lekkie), a w literaturze bywają nawet określane jako korwety.

Według informacji zachodnich, stępkę pod budowę trzeciego okrętu położono w 2010 roku. W stosunku do poprzedników, zmieniono istotnie projekt w kierunku nadania mu cech trudnowykrywalności i w propagandzie był on przedstawiany jako pierwszy irański „niszczyciel stealth”. Budowę prowadzono w stoczni marynarki koło Bandar-e Abbas nad cieśniną Ormuz. Okręt otrzymał nazwę od w Iranie, noszoną wcześniej przez fregatę „Sahand”, w 1988 roku. Wodowano go 18 września 2012 rokuWedług , w nieznanej dacie w 2015 roku.. Został on oddany do służby 1 grudnia 2018 roku błędnie podaje 1 września 2018 roku, sprzecznie z informacjami prasowymi (np. )..

Opis Skrócony opis konstrukcji

thumb|left|Sylwetka okrętu (2019) thumb|left|„Sahand” w chwili wejścia do służby – widoczny profil nadbudówek (2018) thumb|„Sahand” w 2022 roku, po pierwszej modernizacji Fregaty typu Moudż mają gładkopokładowy kadłub, z lądowiskiem dla śmigłowca na pokładzie rufowym i wydłużoną nadbudową na śródokręciu (rysunki) i . „Sahand” otrzymał jako pierwszy okręt typu odmienną nadbudowę połączoną z nadbudówką, z nachylonymi ścianami, zlicowanymi z burtami. Pojedynczy komin był także mniejszy i o przekroju prostokątnym. Architektura ta wdrażała w pewnym zakresie wymogi technologii stealth. Fregata odróżniała się od poprzednich także innym trójnożnym masztem, na którym zamontowano radar (w miejsce osobnego masztu i postumentu radaru). Ze zdjęć wynika, że po remoncie w 2025 roku okręt znacząco przebudowano i umieszczono lądowisko dla śmigłowca wyżej, na końcu nadbudowy, przenosząc znajdujące się tam poprzednio działko przeciwlotnicze i wyrzutnie pocisków na rufę.

Dokładna wyporność fregat typu Moudż nie jest ujawniona, natomiast w literaturze podawane są wartości od 1372 ton do 1500 ton. Długość wynosiła ok. 95 metrów, szerokość 11,1 metra, a zanurzenie 3,25 metra. Według innych źródeł, zanurzenie okrętów tego typu wynosiło 4,3 m.

Załoga pierwszych okrętów typu liczyła 125 osób z możliwością zakwaterowania dalszych 21.

Napęd „Sahanda” stanowiły cztery silniki wysokoprężne Bonjan-4 o mocy po 5000 KM, łącznie 20 000 KM, w miejsce stosowanych wcześniej dwóch mocniejszych silników. Napędzały one w okrętach tego typu przez przekładnie redukcyjne dwie śruby podaje niepewną informację, że siłownia napędzała cztery śruby.. Prędkość maksymalna okrętów tego typu wynosiła ok. 29–30 węzłów. Zasięg był oceniany na 3650 mil morskich przy 18 węzłach.

Uzbrojenie thumb|Widoczny zestaw plot. 30 mm Kamand, wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych, wyrzutnie torped oraz wyrzutnia celów pozornych i działko 20 mm po bokach pokładówki (2024) thumb|Radary i wyrzutnie pocisków plot. Nawab przed nadbudówką po modernizacji w 2022 Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło automatyczne działo uniwersalne Fajr-27 kalibru 76 mm w wieży na dziobie, będące kopią włoskiego OTO Melara 76 mm. Strzela ono pociskami o masie 6 kg z szybkostrzelnością do 50 strz./min. Donośność sięga 16 km. Artyleryjskie uzbrojenie przeciwlotnicze w odróżnieniu od pierwszych okrętów stanowił irański zestaw obrony bezpośredniej Kamand z wielolufową armatą kalibru 30 mm (kopia radzieckiej rotacyjnej armaty AK-630M w innej, kanciastej wieży o cechach stealth). Został on umieszczony na wysokiej pokładówce, mieszczącej między innymi magazyn amunicji, na końcu nadbudowy. Uzupełniały je dwa pojedyncze obsługiwane ręcznie działka małokalibrowe 20 mm Oerlikon GAM 20-B01. Okręty ponadto miały dwa wielkokalibrowe karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm. Ze zdjęć wynika, że po remoncie w 2025 roku pokładówkę z zestawem Kamand przeniesiono na samą rufę, a działka 20 mm umieszczono przed pomostem nawigacyjnym.

Uzbrojenie rakietowe przeciw okrętom stanowiły cztery kontenerowe wyrzutnie przeciwokrętowych pocisków odrzutowych (pochodna chińskich C802) lub ulepszonych pocisków (Quader), umieszczone od drugiej jednostki na nadbudowie za kominem, parami w kierunku burt. Zasięg pocisków wynosi odpowiednio do 120 lub 200 km, a masa głowicy bojowej 165 kg. Po remoncie w 2025 roku cztery wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych przeniesiono na pokład rufowy, między nowym lądowiskiem dla śmigłowca a działkiem przeciwlotniczym.

thumb|Wyrzutnie pocisków plot. Nawab po modernizacji w 2022 roku. Pośrodku dowódca marynarki Iranu thumb|„Sahand” od rufy w 2022 roku, ze śmigłowcem AB 212 Przeciwlotnicze uzbrojenie rakietowe fregat typu Moudż stanowiły początkowo dwie wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu Mehrab, skopiowanych z amerykańskich SM-1MR Standard, umieszczone w poziomych kontenerach z unoszonymi pokrywami, w kierunku przeciwległych burt. Zasięg pocisków szacowany był na 38 km. We fregatach seryjnych, w tym „Sahand”, wyrzutnie zainstalowano na nadbudowie przed pomostem dowodzenia i zrezygnowano z pocisków zapasowych, pozostawiając tylko dwa pociski w wyrzutniachPublikacje (, ) podają na ogół uzbrojenie okrętów w cztery pociski Mehrab, ale zdjęcia i artykuł o fregacie „Dena” wyraźnie potwierdzają dwie wyrzutnie bez pocisków zapasowych, przenoszonych w poziomych kontenerach będących przedłużeniem wyrzutni.. Przed listopadem 2022 roku okręt został zmodernizowany i przeciwlotnicze uzbrojenie zamieniono na nowsze pociski rakietowe Nawab (morska wersja systemu Zoubin), o zasięgu szacowanym na 20–30 km, instalowane w kontenerach startowych ułożonych poziomo przed nadbudówką i podnoszonych do pozycji pionowej do startu. Według niezweryfikowanych informacji z literatury, okręt przenosił osiem wyrzutni pocisków przeciwlotniczychNa fotografiach widoczna jest mniejsza liczba kontenerów wyrzutni Nawab (3?) i nie jest jasne, czy było miejsce na osiem.. Kontekst podanej oficjalnie w 2025 roku informacji o ośmiu pociskach dotyczył jednak wszystkich pocisków rakietowych przenoszonych przez okręt. Planowano w maju 2025 roku, że uzbrojenie przeciwlotnicze zostanie w przyszłości zmienione na wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych Nawab i Sayyad-3, a łączna liczba pocisków, wraz z przeciwokrętowymi, miała sięgnąć 12. Po remoncie w 2025 roku wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych przeniesiono na pokład rufowy. Według oświadczeń Iranu, okręt miał przenosić osiem pocisków przeciwokrętowych Qader i Zulfiqar o zasięgu ponad 300 km i sześć przeciwlotniczych Sayyad-3. Ze zdjęć wynika, że przynajmniej trzy podnoszone kontenery pocisków przeciwlotniczych umieszczono poprzecznie przed czterema wyrzutniami pocisków przeciwokrętowych, natomiast dodano jeszcze dwa kontenery wyrzutni innego typu dla dronów po bokach pokładówki działka, skierowane do tyłu. Według Iranu, okręt wyposażono w drony uderzeniowe Bayor-373.

Do zwalczania okrętów podwodnych służyły dwie potrójne wyrzutnie lekkich torped przeciw okrętom podwodnym kalibru 324 mm, w wnękach nadbudowy w części rufowej. Na okręcie mógł bazować uniwersalny śmigłowiec typu Agusta-Bell AB 212, ale bez możliwości hangarowania. Mógł on przenosić torpedy przeciw okrętom podwodnym lub pociski rakietowe . Po remoncie w 2025 roku okręt otrzymał także wyrzutnie dronów nieujawnionego typu.

Wyposażenie thumb|Pierwotny wygląd nadbudówki i radarów Wyposażenie radioelektroniczne, podobnie jak na prototypowej fregacie, stanowił radar starszego typu – brytyjski Plessey AWS-1 lub jego kopia (pomimo, że Iran opracował już wówczas własny radar Asr)Być może radar był zdemontowany z fregaty „Jamaran”, na której zamieniono go na Asr podczas modernizacji w 2013 roku (por. ).. Nad głównym radarem umieszczony był drugi, nieznanego typu, z mniejszą ażurową anteną. Sonar z anteną podkilową jest nieznanego typu i o nieznanych możliwościach. Okręt był też wyposażony w systemy walki elektronicznej.. Po modernizacji uzbrojenia przeciwlotniczego przed listopadem 2022 roku zamontowano na dachu nadbudówki nowy radar śledzenia celów powietrznych z anteną z szykiem fazowanym. Według Iranu, radar stanowił wariant radaru (ang. Eagle Eye) o zasięgu 350 km.

Służba thumb|„Sahand” na paradzie w Petersburgu przed prezydentem Rosji, 25 lipca 2021 roku IRINS „Sahand” został uroczyście wcielony do służby w Marynarce Wojennej Islamskiej Republiki Iranu 1 grudnia 2018 roku w Bandar-e Abbas. Otrzymał numer burtowy 74, noszony przez poprzednią fregatę o tej nazwie, w 1988 roku.

W dniach 27–29 grudnia 2019 roku okręt wziął udział w pierwszych ćwiczeniach z serii z marynarkami Rosji i Chin w Zatoce Omańskiej. 10 maja 2021 roku „Sahand” wraz z okrętem-bazą „Makran” wyruszyły w pierwszy daleki rejs irańskich okrętów na Atlantyk, bez zawijania do portów po drodze. W lipcu jako pierwsze okręty irańskie wpłynęły na Morze Bałtyckie, goszcząc w Petersburgu, gdzie „Sahand” 25 lipca wziął udział w defiladzie w Dniu Marynarki Wojennej, z okazji 325. rocznicy powstania marynarki wojennej Rosji.

thumb|„Sahand” podczas ćwiczeń Maritime Security Belt 2023, między chińskim niszczycielem „Nanning” (162) a rosyjską fregatą „Admirał Gorszkow” (454) Przed listopadem 2022 roku okręt został zmodernizowany i zamontowano nowe wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych Nawab oraz nowy radar na dachu nadbudówki. W dniach 16–17 marca 2023 roku okręt wziął udział w fazie morskiej kolejnych ćwiczeń Maritime Security Belt 2023 z marynarkami Rosji i Chin. Okręt brał też udział w operacjach antypirackich na Morzu Czerwonym, przy tym podejrzewany był zarazem o dostarczanie broni ruchowi Huti.

6 lipca 2024 roku „Sahand” zatonął w bazie Bandar-e Abbas podczas remontuPublikacje na ogół podają datę zatonięcia 7 lipca (np. ), kiedy ten fakt został ujawniony.. Remontowany okręt zaczął nabierać wody i przewrócił się na lewą burtę, osiadając w basenie portowym w pobliżu innych jednostek pływających. Kilka osób zostało przy tym rannych, a według niepotwierdzonych doniesień, zginęło dwóch oficerów. Prace przy jego podniesieniu trwały 14 dni, przy czym 9 lipca podczas jednej z prób okręt zatonął ponownie w głębszej wodzie. 29 listopada 2025 roku okręt po remoncie i modernizacji powrócił do służby. Razem z nim wcielono wówczas do służby okręt-bazę „Kurdistan”.

Według doniesień amerykańskich, okręt został zatopiony w Bandar-e Abbas w pierwszych dniach amerykańsko-izraelskiej agresji na Iran, na przełomie lutego i marca 2026 roku, prawdopodobnie amerykańskimi pociskami Tomahawk.

Uwagi