Artemis III – planowana załogowa misja kosmiczna programu Artemis, przygotowywana przez NASA jako druga załogowa wyprawa tego programu. Według nowej koncepcji ogłoszonej 27 lutego 2026 roku misja ta nie ma już być pierwszym lądowaniem programu Artemis na Księżycu, lecz załogową misją demonstracyjną na niskiej orbicie okołoziemskiej. Podczas lotu załoga Oriona ma przeprowadzić manewry spotkania i dokowania z komercyjnymi lądownikami programu Human Landing System (HLS), rozwijanymi przez SpaceX i Blue Origin, co ma utorować drogę do załogowego lądowania planowanego w ramach Artemis IV. W skład załogi ogłoszonej 9 czerwca 2026 roku wchodzą dowódca Randy Bresnik, pilot Luca Parmitano oraz specjaliści misji Frank Rubio i .

W poprzednich planach Artemis III miała być pierwszą od czasu Apollo 17 załogową misją z lądowaniem na powierzchni Księżyca, planowanym w . Po serii opóźnień związanych z Orionem, rakietą Space Launch System (SLS) i lądownikami HLS NASA przesunęła załogowe lądowanie na Artemis IV, planowaną w komunikatach z 2026 roku na 2028 rok.

Zarys misji Według planu przedstawionego w 2026 roku czteroosobowa załoga wystartuje w statku Orion wyniesionym przez rakietę SLS z Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego na Florydzie. Na orbicie okołoziemskiej Orion ma przeprowadzić manewr spotkania i dokowania z komercyjnymi lądownikami programu HLS, rozwijanymi przez SpaceX i Blue Origin. NASA zakłada przy tym testy połączonych statków, zintegrowane sprawdzenie systemów podtrzymywania życia, łączności i napędu oraz testy nowych skafandrów kosmicznych do aktywności pozapojazdowej.

W komunikacie z 9 czerwca 2026 roku NASA opisała misję jako około dwutygodniowy lot. Sekwencja ma obejmować start testowego lądownika Blue Origin, start Oriona z załogą i około dwudniowe operacje po dokowaniu, a następnie spotkanie Oriona z testowym pojazdem Starship oraz trwające około jednego dnia sprawdzenie połączenia i systemów.

Załoga NASA ogłosiła podstawowy skład załogi 9 czerwca 2026 roku w Centrum Kosmicznym Johnsona w Houston. Dowódcą misji został Randy Bresnik, pilotem Luca Parmitano z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), a specjalistami misji Frank Rubio oraz Andre Douglas.

Bresnik i Parmitano mają odbyć swój trzeci lot kosmiczny, Rubio drugi, a Douglas pierwszy. Parmitano jest pierwszym astronautą ESA wyznaczonym do misji programu Artemis. Członkiem rezerwowym został , który ma trenować razem z podstawową załogą i zastąpić jednego z jej członków, gdyby było to konieczne.

Elementy misji Orion i ESM-3 mały|Instalacja dyszy silnika modułu serwisowego ESM-3 dla Artemis III w Centrum Kennedy’ego w lutym 2026 roku Artemis III ma wykorzystać statek Orion oraz trzeci europejski moduł serwisowy, oznaczony jako ESM-3. Europejska Agencja Kosmiczna ogłosiła w sierpniu 2024 roku wysłanie ESM-3 z zakładów Airbusa w Bremie do Stanów Zjednoczonych, gdzie moduł miał zostać zintegrowany z członem załogowym Oriona w Centrum Kennedy’ego. Już w 2021 roku NASA informowała, że w ukończono spawanie ciśnieniowego kadłuba kapsuły Orion przeznaczonej dla Artemis III, co miało zapoczątkować seryjną produkcję kolejnych egzemplarzy statku.

Space Launch System mały|Element centralnego stopnia rakiety Space Launch System dla Artemis III podczas montażu w grudniu 2025 roku Nosicielem misji ma być rakieta Space Launch System startująca ze stanowiska . W sierpniu 2025 roku NASA rozpoczęła w Centrum Kennedy’ego prace przygotowawcze przy sekcji silnikowej centralnego stopnia SLS dla Artemis III, a pozostałe główne elementy stopnia pozostawały wtedy w zakładzie Michoud w Nowym Orleanie. W kwietniu 2026 roku NASA zapowiedziała transport na Florydę „górnych czterech piątych” centralnego stopnia, obejmujących między innymi zbiorniki ciekłego wodoru i ciekłego tlenu, sekcję międzyzbiornikową (element łączący oba zbiorniki) oraz przednią sekcję konstrukcyjną. Oddzielnie przygotowywano sekcję silnikową, do której miały trafić cztery silniki RS-25 dostarczane z Centrum Kosmicznego imienia Johna C. Stennisa.

Lądowniki HLS mały|Dwa planowane lądowniki programu Human Landing System: Starship HLS firmy SpaceX (po lewej) oraz Blue Moon Mark 2 firmy Blue Origin (po prawej) W architekturze ogłoszonej 27 lutego 2026 roku Artemis III ma być misją testową dla komercyjnych lądowników HLS. NASA przewiduje udział testowych pojazdów dwóch dostawców: budowanego przez SpaceX oraz lądownika rozwijanego przez Blue Origin. Według planu opisanego przy ogłoszeniu załogi testowy pojazd Blue Origin ma wystartować jako pierwszy i czekać na orbicie na statek Orion. Załoga ma spędzić około dwóch dni przy zadokowanym pojeździe, w tym wejść do jego wnętrza. Następnie Orion ma przeprowadzić spotkanie i trwające około jednego dnia testy połączenia z testowym pojazdem Starship. W nowej architekturze nacisk przesunięto z wcześniejszych wariantów powiązanych z Gateway na orbitalne testy współpracy Oriona z lądownikami jeszcze przed pierwszym załogowym lądowaniem programu Artemis.

Historia Wczesna koncepcja Misję planowano pierwotnie jako trzeci lot programu wykorzystującego Oriona i SLS, początkowo pod angielską nazwą . W pierwszych koncepcjach z końca 2017 roku EM-3 miała nie służyć lądowaniu, lecz dostarczeniu na orbitę księżycową elementów przyszłej stacji Gateway, w tym (ESPRIT) i amerykańskiego modułu użytkowego.

Po przyjęciu programu Artemis i przyspieszeniu harmonogramu powrotu ludzi na Księżyc misja została jednak przedefiniowana jako pierwsze od 1972 roku załogowe lądowanie na Księżycu. W wariancie z 2019 roku Orion miał spotkać się z minimalną wersją Gateway oraz komercyjnym lądownikiem HLS, co miało umożliwić lądowanie jeszcze przed końcem 2024 roku.

W 2020 roku NASA zaczęła odchodzić także od tego wariantu, usuwając Gateway ze ścieżki krytycznej Artemis III (ciągu prac wyznaczającego najwcześniejszy możliwy termin misji) i skłaniając się ku bezpośredniemu dokowaniu Oriona z lądownikiem HLS. W oficjalnych materiałach NASA z 2020 roku Artemis III była już przedstawiana przede wszystkim jako wyprawa na biegun południowy Księżyca, przewidziana po oblocie Księżyca przez Artemis II.

Opóźnienia i zmiana architektury W kolejnych latach harmonogram ulegał przesunięciom. Na tempo programu wpływały prace nad systemami Oriona, rakietą SLS, nowymi skafandrami oraz lądownikami HLS. W sierpniu 2021 roku audyt biura inspektora generalnego NASA oceniał, że nowe skafandry księżycowe nie będą gotowe przed kwietniem 2025 roku, co podważało jeszcze wtedy plan lądowania w 2024 roku. W następnych latach NASA przesuwała termin dalej: w styczniu 2024 roku agencja przesunęła Artemis III na wrzesień 2026 roku, a w grudniu 2024 roku na połowę 2027 roku. W tym okresie rozwój skafandrów dla programu Artemis powierzono firmie Axiom Space, współpracującej przy projekcie także z domem mody Prada.

W lutym 2026 roku NASA ogłosiła nową architekturę lotów: Artemis III przeniesiono na 2027 rok jako misję orbitalną, a pierwsze załogowe lądowanie w ramach programu przesunięto na Artemis IV w 2028 roku.

Według NASA nowa konfiguracja ma pozwolić na szybsze i bezpieczniejsze sprawdzenie współpracy Oriona z lądownikami, zanim dojdzie do ponownego lądowania ludzi na Księżycu. Program powrotu na Księżyc zachowano, dzieląc go na dodatkowy etap testów orbitalnych i późniejsze lądowanie.

Rozwój i finansowanie W maju 2025 roku administracja Donalda Trumpa zaproponowała w projekcie budżetu federalnego zakończenie programu rakiety SLS i statku Orion po Artemis III, wskazując bardzo wysoki koszt pojedynczego startu. W lipcu 2025 roku przyjęta ustawa budżetowa zachowała jednak finansowanie dalszego rozwoju i użytkowania SLS oraz Oriona także po Artemis III.

Równolegle trwały prace nad sprzętem. W sierpniu 2025 roku NASA poinformowała o rozpoczęciu przygotowań dolnej części centralnego stopnia SLS dla Artemis III w Vehicle Assembly Building w Centrum Kennedy’ego, podczas gdy reszta stopnia była jeszcze kończona w zakładzie Michoud.

W kwietniu 2026 roku projekt budżetu federalnego USA na rok fiskalny 2027 przewidywał około 8,5 mld dolarów na program Artemis. Wniosek przewidywał utrzymanie krótkoterminowych misji księżycowych, a w dalszej perspektywie – rozważenie komercyjnych następców systemów SLS i Orion.

Po Artemis II Po misji Artemis II NASA ogłosiła 9 czerwca 2026 roku skład załogi i bardziej szczegółowy zarys operacji Artemis III. Agencja wskazała jednocześnie, że dokładna długość lotu będzie zależeć od przebiegu startów, spotkań orbitalnych i operacji po dokowaniu.

Zobacz też Apollo 9 lista lotów księżycowych

Przypisy

Linki zewnętrzne Artemis III w serwisie NASA Orion w serwisie NASA Space Launch System w serwisie NASA

← Artemis II Program Artemis Artemis IV →

Kategoria:Program Artemis Kategoria:NASA Kategoria:Orion (statek kosmiczny) Kategoria:Załogowe loty kosmiczne